ต้นไม้ไม่ได้ยืนนิ่งอย่างที่คิด นักวิจัยพบว่ามันมี 'ชีพจร' ของตัวเอง ขยับขึ้นลงทั้งคืนจนคนมองไม่เห็น

ต้นไม้อาจไม่ได้เงียบและนิ่งอย่างที่เราคิดมาตลอด

ลองจินตนาการว่าต้นไม้หน้าบ้านกำลังขยับตัวอยู่ตลอดทั้งคืน ไม่ใช่เพราะลมพัด ไม่ใช่เพราะสัตว์มาเกาะ แต่เป็นการเคลื่อนไหวที่เกิดขึ้นเองจากภายใน จังหวะช้ามากเสียจนดวงตามนุษย์แทบไม่มีทางสังเกตเห็นได้

เลเซอร์เผยความลับที่ซ่อนอยู่

นักวิจัยใช้เครื่องสแกนเลเซอร์ความละเอียดสูงติดตามตำแหน่งของกิ่งและพุ่มไม้ตลอดทั้งคืน แล้วพบว่ากิ่งไม้หลายชนิดค่อยๆ ลดระดับลงหลังพระอาทิตย์ตก ก่อนจะยกตัวกลับขึ้นเมื่อใกล้รุ่ง การเปลี่ยนแปลงแต่ละครั้งมีระยะเพียงไม่กี่เซนติเมตร แต่เกิดขึ้นอย่างเป็นระบบและทำซ้ำได้

การเคลื่อนไหวนี้ไม่ได้เกิดจากลมเพียงอย่างเดียว แต่สัมพันธ์กับการลำเลียงน้ำภายในต้นไม้ ความดันน้ำในเซลล์ และนาฬิกาชีวภาพของพืช ซึ่งควบคุมกิจกรรมต่างๆ ตลอด 24 ชั่วโมง

ต้นไม้ไม่ได้มีหัวใจ แต่มีจังหวะชีวิตของตัวเอง

คำว่า 'ชีพจร' ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงหัวใจเต้นเหมือนคนหรือสัตว์ เพราะต้นไม้ไม่มีหัวใจ แต่เมื่อน้ำถูกดูดจากรากขึ้นสู่ลำต้นและใบผ่านท่อลำเลียง การเปลี่ยนแปลงของแรงดันและปริมาณน้ำทำให้กิ่ง ใบ และยอดเกิดการขยับขึ้นลงเป็นจังหวะคล้ายการเต้นแบบช้ามาก จึงมีคนเปรียบเทียบว่าเป็นเหมือนชีพจรของต้นไม้

ไม่ใช่ต้นไม้ทุกต้นจะ 'เต้น' เหมือนกัน

งานวิจัยยังพบว่าต้นไม้แต่ละชนิดมีรูปแบบการเคลื่อนไหวต่างกัน บางชนิดขยับเป็นวงจรชัดเจน บางชนิดเคลื่อนตัวเพียงเล็กน้อย ขณะที่บางต้นแทบไม่เห็นความเปลี่ยนแปลงเลย แสดงให้เห็นว่ากายวิภาค อายุ สภาพแวดล้อม และปริมาณน้ำ ล้วนมีผลต่อพฤติกรรมของต้นไม้

ความรู้นี้อาจช่วยให้นักวิทยาศาสตร์ติดตามสุขภาพของป่าไม้ได้แม่นยำขึ้น หากต้นไม้เกิดความเครียดจากภัยแล้งหรือโรค รูปแบบการเคลื่อนไหวในเวลากลางคืนก็อาจเปลี่ยนไป จนกลายเป็นสัญญาณเตือนก่อนที่อาการภายนอกจะปรากฏ

บางครั้ง สิ่งมีชีวิตที่ดูนิ่งที่สุด อาจกำลังเคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา เพียงแต่ช้าจนสายตาของเราตามไม่ทัน