เรื่องจริงที่หลายคนอึ้ง! มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ดมีอายุมากกว่าจักรวรรดิแอซเท็กหลายร้อยปี

ฟังดูเหมือนเรื่องแต่ง แต่เป็นข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ที่เกิดขึ้นจริง

หลายคนมักนึกว่าอารยธรรมแอซเท็กเป็นของเก่าแก่ระดับต้นๆ ของโลก จึงทำให้รู้สึกแปลกใจเมื่อพบว่า มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด ในอังกฤษ เปิดสอนมาก่อนที่จักรวรรดิแอซเท็กจะถือกำเนิดเสียอีก ความจริงข้อนี้กลายเป็นหนึ่งในเกร็ดประวัติศาสตร์ที่ทำให้หลายคนต้องย้อนมองไทม์ไลน์ของโลกใหม่ทั้งหมด

ออกซฟอร์ดเริ่มสอนตั้งแต่ศตวรรษที่ 11

มีหลักฐานว่าการเรียนการสอนที่มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ดเริ่มขึ้นตั้งแต่ราว ค.ศ. 1096 แม้ในช่วงแรกจะยังไม่ได้มีรูปแบบเป็นมหาวิทยาลัยขนาดใหญ่เหมือนทุกวันนี้ แต่ก็มีนักวิชาการและนักศึกษามาเรียนกันอย่างต่อเนื่อง ก่อนจะค่อยๆ เติบโตเป็นหนึ่งในสถาบันการศึกษาที่ทรงอิทธิพลที่สุดของโลก

ส่วนจักรวรรดิแอซเท็กยังมาไม่ถึง

ขณะที่ออกซฟอร์ดมีนักเรียนนั่งเรียนกันมานานแล้ว ชาวเม็กซิกาหรือผู้ที่จะกลายมาเป็นจักรวรรดิแอซเท็ก เพิ่งเริ่มสร้างเมือง เตนอชตีตลัน (Tenochtitlan) ในปี ค.ศ. 1325 เมืองแห่งนี้ค่อยๆ ขยายตัวจนกลายเป็นศูนย์กลางของจักรวรรดิแอซเท็กในเวลาต่อมา

เมื่อนำปีทั้งสองมาเทียบกัน จะพบว่าออกซฟอร์ดมีการเรียนการสอนมาก่อนอย่างน้อยประมาณ 229 ปี

ยิ่งน่าสนใจไปกว่านั้น ช่วงที่ชาวแอซเท็กกำลังสร้างเมืองหลวง นักศึกษาที่ออกซฟอร์ดในอังกฤษเรียนหนังสือกันมาหลายชั่วอายุคนแล้ว ภาพนี้ทำให้เห็นว่าประวัติศาสตร์ของแต่ละภูมิภาคไม่ได้เดินไปพร้อมกัน บางแห่งกำลังสร้างอาณาจักร ขณะที่อีกซีกโลกหนึ่งมีสถาบันการศึกษาซึ่งดำเนินงานมานานหลายร้อยปี

เรื่องนี้จึงมักถูกยกมาเป็นตัวอย่างว่า ความรู้สึกของมนุษย์เกี่ยวกับคำว่า 'โบราณ' อาจไม่ตรงกับลำดับเวลาจริงเสมอไป เพราะสิ่งที่เราคิดว่าเก่าแก่มาก อาจยังอ่อนวัยกว่าองค์กรหรือสถานที่อีกหลายแห่งที่ยังคงอยู่จนถึงปัจจุบัน