ไอระหว่างกินข้าว อย่ามองข้าม สังเกตอย่างไรว่าเริ่มอันตราย
เคยมั้ยครับ...กำลังนั่งกินข้าวเม้าท์มอยกับเพื่อนอย่างสนุกสนาน หรือกำลังเคี้ยวต้มยำกุ้งรสแซ่บอยู่ดี ๆ ก็เกิดอาการไอคอกแคกขึ้นมาอย่างกะทันหัน!
หลายคนอาจมองว่าเป็นแค่เรื่องขำ ๆ สำลักน้ำหรือพริกนิดหน่อย เดี๋ยวก็คงหาย แต่ถ้ามีอาหารหรือของเหลวเข้าสู่ทางเดินหายใจ อาการอาจรุนแรงได้ โดยเฉพาะเมื่อผู้สำลักเริ่มพูด ไอ หรือหายใจไม่ได้
ทำไมเราจึงไอระหว่างกินอาหาร?
บริเวณลำคอมีฝาปิดกล่องเสียง (Epiglottis) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกลไกที่ช่วยป้องกันไม่ให้อาหารและของเหลวเข้าสู่หลอดลมขณะกลืน
หากอาหารหรือน้ำ “ลงผิดทาง” ร่างกายมักกระตุ้นให้เราไอเพื่อขับสิ่งแปลกปลอมออก การไอจึงเป็นกลไกป้องกันทางเดินหายใจ ไม่ได้แปลว่าเกิดอันตรายร้ายแรงทุกครั้ง
อย่างไรก็ตาม หากอาหารอุดกั้นทางเดินหายใจ หรือมีอาหารและของเหลวเข้าสู่ทางเดินหายใจซ้ำ ๆ ก็อาจเป็นอันตรายได้
“สำลักเข้าปอด” กับ “อาหารติดคอ” ต่างกันอย่างไร?
อาหารอุดกั้นทางเดินหายใจ (Choking)
เกิดเมื่อชิ้นอาหารหรือสิ่งแปลกปลอมติดอยู่ในลำคอหรือทางเดินหายใจ ทำให้หายใจลำบาก หากอุดกั้นรุนแรง ผู้สำลักอาจพูดไม่ได้ ไอไม่มีเสียง หายใจไม่ออก และเริ่มมีริมฝีปากหรือผิวหนังเปลี่ยนสี
การสำลักเข้าสู่ทางเดินหายใจ (Aspiration)
เกิดเมื่ออาหาร น้ำลาย หรือของเหลวเข้าสู่ทางเดินหายใจแทนที่จะลงหลอดอาหาร บางคนสามารถไอขับออกได้ แต่ในบางกรณีอาจนำไปสู่การติดเชื้อในทรวงอกหรือปอดอักเสบจากการสำลัก โดยเฉพาะผู้ที่มีปัญหาด้านการกลืน
การไอหรือสำลักขณะกินอาหารบ่อย ๆ มีเสียงเปียกหรือเสียงครืดคราดหลังกลืน รู้สึกอาหารติดคอ หายใจลำบากหลังรับประทาน หรือมีการติดเชื้อในทรวงอกซ้ำ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินการกลืน
พฤติกรรมเสี่ยงที่ควรเลี่ยงบนโต๊ะอาหาร
- อย่าพูดหรือหัวเราะขณะมีอาหารเต็มปาก เพราะอาจรบกวนจังหวะการเคี้ยวและกลืน
- เคี้ยวอาหารให้ละเอียด กินช้า ๆ และกลืนอาหารในปากให้หมดก่อนตักคำต่อไป
- นั่งตัวตรงขณะรับประทานอาหาร ไม่กินขณะนอนหรือเอนตัวมากเกินไป
- หลีกเลี่ยงการกินไปดูคลิปหรือทำกิจกรรมที่อาจทำให้ตกใจหรือหัวเราะกะทันหัน
- ระวังอาหารที่มีก้าง กระดูก เมล็ดแข็ง หรือชิ้นใหญ่เกินไป
- หากอาหารเผ็ดทำให้ไอ ควรหยุดกินชั่วคราวและรอให้อาการสงบก่อน
เมื่อเห็นคนข้าง ๆ สำลัก ควรทำอย่างไร?
คำแนะนำต่อไปนี้ใช้กับผู้ใหญ่และเด็กอายุมากกว่า 1 ปี ส่วนทารกต้องใช้วิธีช่วยเหลือต่างออกไป
ถ้ายังไอมีเสียง พูดหรือหายใจได้
แสดงว่าอากาศยังผ่านทางเดินหายใจได้ ให้ผู้สำลักไอต่อเพื่อขับสิ่งแปลกปลอมออกและคอยสังเกตอาการใกล้ชิด
อย่ารีบป้อนน้ำ อย่าใช้นิ้วล้วงคอโดยมองไม่เห็นสิ่งที่ติดอยู่ และอย่าตบหลังขณะที่ผู้สำลักยังไอได้แรง เพราะอาจรบกวนการไอที่กำลังช่วยขับสิ่งแปลกปลอมออก
ถ้าพูดไม่ได้ ไอไม่มีเสียง หรือหายใจไม่ออก
นี่คือภาวะฉุกเฉิน ให้คนใกล้ตัวโทรสายด่วน 1669 ทันที จากนั้นช่วยด้วยการตบหลังแรง ๆ ระหว่างสะบัก 5 ครั้ง สลับกับการรัดกระตุกหน้าท้อง 5 ครั้ง ทำต่อเนื่องจนกว่าสิ่งแปลกปลอมจะหลุดหรือผู้สำลักหมดสติ
วิธีรัดกระตุกหน้าท้องควรทำโดยผู้ที่เคยผ่านการฝึกปฐมพยาบาล เนื่องจากตำแหน่งและวิธีช่วยเหลือเด็ก หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่รูปร่างใหญ่แตกต่างกัน หากไม่แน่ใจ ให้เปิดลำโพงโทรศัพท์และทำตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ 1669
ถ้าผู้สำลักหมดสติ
ประคองให้นอนบนพื้นแข็ง โทร 1669 และเริ่มทำ CPR หากทำเป็น หรือปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ทางโทรศัพท์ ห้ามใช้นิ้วกวาดในปากแบบมองไม่เห็น เพราะอาจดันสิ่งแปลกปลอมให้ลึกกว่าเดิม
อย่าประมาทกับเรื่องเล็ก ๆ บนโต๊ะอาหารนะครับ มื้อต่อไปลองเคี้ยวช้า ๆ ไม่พูดหรือหัวเราะขณะอาหารเต็มปาก และเรียนรู้วิธีช่วยผู้สำลักอย่างถูกต้องไว้ เพราะเมื่อเกิดเหตุจริง ทุกวินาทีมีความหมายครับ
💬 เคยเจอเหตุการณ์สำลักอาหารที่ทำให้ตกใจกันบ้างไหมครับ? ลองมาแชร์ประสบการณ์และวิธีตั้งรับกันได้ แต่อย่าลืมว่าหากผู้สำลักพูดหรือหายใจไม่ได้ ต้องโทร 1669 ทันที
ศูนย์ฝึกอบรมปฐมพยาบาลและสุขภาพอนามัย สภากาชาดไทย
สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ
Cambridge University Hospitals NHS Foundation Trust
MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine
REFERENCES:
https://training.redcross.or.th/article/คลังความรู้สู่การมีสุข-4/
https://www.niems.go.th/
https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/management-of-swallowing-difficulties-in-adults-who-are-at-risk-of-aspiration/
https://medlineplus.gov/ency/imagepages/19595.htm
เขียนโดย เรียก พี่บีจ๋า ละกัน
เปิดเลขธูป 3 ตัวตรง "ท้าวเวสสุวรรณ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
เล่นอย่างเซียน มาตามนัด เผยเลขเด่นงวด 1 ธันวาคม 2569 ชูเลขเดียว 9
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
ข่าวดีคนใช้เรือ! เรือด่วนเจ้าพระยาลดค่าโดยสาร 1 บาท เริ่มวันนี้ 20 พ.ย. 2569 ใครใช้ทุกวันเตรียมประหยัดได้เลย
ทำไมสีม่วงจึงถูกใช้แทนพลังงานหรือสิ่งชั่วร้าย? ความจริงที่หลายคนอาจไม่เคยรู้
ปากกาเขียนใต้น้ำและในสภาวะไร้น้ำหนัก นวัตกรรมมหัศจรรย์ที่เขียนได้แม้กระทั่งในอวกาศ
กรมอุตุฯ เตือนฝนตกหนักถึงหนักมาก 9 จังหวัด เสี่ยงน้ำท่วมฉับพลันและน้ำป่าไหลหลาก ระหว่างวันที่ 20–22 พฤศจิกายน 2569
"โดนัลด์ ทรัมป์" ยื่นมือให้ "สีจิ้นผิง" จับ ขณะขึ้นบันไดเลื่อน
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
อินเดียรับมือพายุไซโคลน "อัควาน"
ช่อง 3 แจ้งจับขบวนการซาแซงจ้างรถติดป้ายโจมตี “ลีน่า-หมิว” เสียชื่อเสียง
เปิด 10 อันดับประเทศเรือนจำแออัดที่สุดในโลก กัมพูชาติดอันดับ 2 ส่วนไทยอยู่อันดับ 97
7 เรื่องบนเครื่องบินที่หลายคนสงสัย ทำไมหน้าต่างต้องโค้งมน ทำไมห้องน้ำยังมีที่เขี่ยบุหรี่
ภาษาส่งผลต่อโครงสร้างของสมองอย่างไร
การเรียนการสอนภาษาเป็นเรื่องง่าย
แว่นตาปริซึมกลับหัว สิ่งประดิษฐ์ที่ทำให้โลกทั้งใบกลับหัว แต่สมองมนุษย์สามารถเรียนรู้ให้มองเห็นได้ตามปกติอีกครั้ง