ทำไมบางคนแค่ได้กลิ่นกายธรรมชาติก็รู้สึกถูกชะตา คำตอบอาจซ่อนอยู่ในยีนภูมิคุ้มกัน

แรงดึงดูดระหว่างคนสองคน อาจไม่ได้เริ่มจากหน้าตาหรือคำพูดเสมอไป แต่บางครั้งเริ่มจาก 'กลิ่น' ที่เราแทบไม่รู้ตัว

หลายคนเคยมีประสบการณ์รู้สึกว่ากลิ่นกายธรรมชาติของใครบางคนดูน่าดึงดูด ทั้งที่เขาไม่ได้ใช้น้ำหอมเลย ขณะที่บางคนกลับมีกลิ่นที่ทำให้รู้สึกไม่คุ้นหรือไม่ชอบ ทั้งหมดนี้อาจเกี่ยวข้องกับชีววิทยาของมนุษย์มากกว่าที่คิด

ยีน MHC คืออะไร

MHC หรือ Major Histocompatibility Complex เป็นกลุ่มยีนที่มีบทบาทสำคัญต่อระบบภูมิคุ้มกัน ทำหน้าที่ช่วยให้ร่างกายแยกแยะเชื้อโรคและสิ่งแปลกปลอมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ยีนกลุ่มนี้มีความหลากหลายสูงมาก และแต่ละคนมักมีชุดยีนที่แตกต่างกัน

นักวิทยาศาสตร์พบว่าความแตกต่างของยีน MHC อาจส่งผลต่อองค์ประกอบของกลิ่นกายตามธรรมชาติ ทำให้ร่างกายของแต่ละคนมีกลิ่นเฉพาะตัว แม้เจ้าตัวจะไม่สามารถรับรู้ได้ชัดเจนก็ตาม

กลิ่นกายธรรมชาติอาจเป็นข้อมูลทางชีววิทยาที่สมองกำลังประมวลผลโดยที่เราไม่รู้ตัว

ทำไมคนที่มี MHC ต่างกันจึงอาจดึงดูดกัน

งานวิจัยหลายชิ้นเสนอว่า มนุษย์มีแนวโน้มจะชอบกลิ่นกายของคนที่มียีน MHC แตกต่างจากตัวเองมากกว่า เพราะหากทั้งคู่มีลูก ลูกจะได้รับชุดยีนภูมิคุ้มกันที่หลากหลายกว่า ส่งผลให้สามารถรับมือกับเชื้อโรคได้ดีขึ้นในเชิงวิวัฒนาการ

แนวคิดนี้ยังอธิบายได้ว่าทำไมธรรมชาติจึงอาจสร้างกลไกบางอย่างเพื่อลดโอกาสการผสมพันธุ์ระหว่างคนที่มีความใกล้ชิดทางพันธุกรรม เพราะหากยีนคล้ายกันมากเกินไป ความหลากหลายของภูมิคุ้มกันในรุ่นลูกก็อาจลดลง

น้ำหอมอาจเปลี่ยนสิ่งที่เรารับรู้

การศึกษาหลายชิ้นเลือกให้ผู้เข้าร่วมทดลองดมเสื้อผ้าที่เจ้าของสวมใส่โดยไม่ใช้น้ำหอม เพื่อให้เหลือเฉพาะกลิ่นกายตามธรรมชาติ เนื่องจากน้ำหอม ผลิตภัณฑ์ระงับกลิ่นกาย หรือแม้แต่สบู่ที่มีกลิ่นแรง อาจบดบังสัญญาณทางชีววิทยาเหล่านี้ได้

ไม่ได้หมายความว่ากลิ่นอย่างเดียวจะตัดสินความรัก

แม้แนวคิดเรื่อง MHC จะได้รับความสนใจในวงการวิทยาศาสตร์ แต่ผลการศึกษาในมนุษย์ยังไม่สอดคล้องกันทั้งหมด บางงานพบความสัมพันธ์ชัดเจน ขณะที่บางงานพบผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่พบเลย นอกจากนี้ ความชอบส่วนบุคคล วัฒนธรรม บุคลิก หน้าตา ประสบการณ์ชีวิต และสภาพแวดล้อม ล้วนมีอิทธิพลต่อการเลือกคู่เช่นกัน

จึงอาจกล่าวได้ว่า กลิ่นกายธรรมชาติเป็นเพียงชิ้นส่วนหนึ่งของปัจจัยทั้งหมด ไม่ใช่คำอธิบายของแรงดึงดูดระหว่างมนุษย์ทั้งหมด

บางครั้งสิ่งที่ทำให้เรารู้สึกว่า 'คนนี้ใช่' อาจเริ่มต้นจากข้อมูลทางชีววิทยาที่สมองรับรู้ ก่อนที่เหตุผลจะตามมาทีหลัง