ทำไม “เวทีมวยราชดำเนิน” สมัยก่อน ถึงห้ามผู้หญิงก้าวขึ้นสังเวียน?

เวทีมวยราชดำเนินเปิดการแข่งขันครั้งแรกเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม พ.ศ. 2488

และเติบโตขึ้นเป็นเวทีมวยที่นักชกชายทั่วประเทศใฝ่ฝันอยากขึ้นชกสักครั้ง แต่ตลอดเวลาเกือบ 77 ปี กลับไม่มีการแข่งขันมวยหญิงบนสังเวียนแห่งนี้เลย จนเกิดคำพูดติดปากว่า “ผู้หญิงห้ามเข้าเวทีมวยราชดำเนิน” 

ความจริงต้องแก้ความเข้าใจก่อนว่า ผู้หญิงไม่ได้ถูกห้ามเข้าชมการแข่งขันทั้งสนาม พวกเธอยังสามารถซื้อตั๋ว นั่งดูมวย หรือทำงานบางหน้าที่ภายในอาคารได้ สิ่งที่ถูกห้ามอย่างเคร่งครัดคือ การก้าวขึ้นหรือสัมผัสพื้นสังเวียน โดยเฉพาะในฐานะนักมวย

เหตุผลไม่ได้มาจากกฎวิทยาศาสตร์หรือข้อจำกัดทางร่างกาย แต่เกิดจากความเชื่อโบราณในวงการมวยที่สืบต่อกันมาหลายรุ่น

สังเวียนไม่ได้ถูกมองเป็นเพียงพื้นที่ต่อสู้

สำหรับคนในวงการมวยไทยยุคก่อน เวทีไม่ใช่แค่พื้นไม้สี่เหลี่ยมที่ล้อมด้วยเชือก แต่เป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ซึ่งเกี่ยวพันกับครูมวย คาถา เครื่องราง และพิธีกรรม

ก่อนขึ้นชก นักมวยต้องสวมมงคล ไหว้ครู และร่ายรำเพื่อแสดงความเคารพต่อครูบาอาจารย์ บางค่ายยังมีข้อปฏิบัติเคร่งครัด เช่น ห้ามลอดราวตากผ้า ห้ามรับประทานอาหารบางชนิดก่อนชก หรือห้ามผู้หญิงจับมงคลและเครื่องรางของนักมวย

เมื่อสังเวียนถูกตีความว่าเป็นพื้นที่มีครูคุ้มครอง จึงเกิดความกลัวว่า หากบุคคลที่ถูกมองว่า “ไม่บริสุทธิ์ตามพิธี” ขึ้นไปสัมผัสเวที อาคมของนักมวยอาจเสื่อมหรือทำให้เกิดความอัปมงคล

ความกลัวเรื่องประจำเดือนคือหัวใจของข้อห้าม

ความเชื่อสำคัญที่สุดคือแนวคิดว่า เลือดประจำเดือนของผู้หญิงสามารถทำลายความขลังของเครื่องรางและคาถาอาคมได้

ในอดีต เรื่องประจำเดือนมักถูกมองว่าเป็นของต่ำหรือของไม่สะอาดตามคติพิธีกรรม แม้ในความเป็นจริงประจำเดือนเป็นกระบวนการธรรมชาติของร่างกายก็ตาม เมื่อคนภายนอกไม่สามารถรู้ได้ว่าผู้หญิงคนใดกำลังมีประจำเดือนหรือไม่ จึงใช้วิธีห้ามผู้หญิงทุกคนขึ้นสังเวียนไปเสียเลย

ข้อห้ามลักษณะเดียวกันยังพบในค่ายมวยและสนามมวยอื่น ผู้หญิงบางแห่งต้องมุดลอดเชือกเส้นล่างแทนการก้าวข้ามเชือกด้านบน เพราะเชื่อว่าส่วนศีรษะและพื้นที่สูงเป็นของสูง ขณะที่ร่างกายส่วนล่างของผู้หญิงถูกมองว่าไม่ควรผ่านเหนือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ความเชื่อนี้สะท้อนค่านิยมเรื่องเพศในสังคมมากกว่าจะเป็นกติกาของกีฬามวยไทยโดยตรง 

เวทีมวยถูกสร้างขึ้นมาเป็นโลกของผู้ชาย

นอกจากเรื่องไสยศาสตร์แล้ว บรรยากาศของมวยไทยอาชีพในอดีตยังเป็นพื้นที่ของผู้ชายแทบทั้งหมด ตั้งแต่นักมวย ครูมวย โปรโมเตอร์ กรรมการ เซียนมวย ไปจนถึงผู้ชมส่วนใหญ่

มวยหญิงมีการแข่งขันตามงานวัดและเวทีท้องถิ่นมานานแล้ว แต่ไม่ได้รับการยอมรับในฐานะมวยระดับมาตรฐานเท่ากับมวยชาย นักชกหญิงจึงขาดทั้งรายการแข่งขัน เงินรางวัล การจัดอันดับ และโอกาสขึ้นเวทีใหญ่

เมื่อไม่มีมวยหญิงอยู่ในโครงสร้างของสนามตั้งแต่ต้น ข้อห้ามทางความเชื่อจึงดำรงอยู่โดยแทบไม่มีใครตั้งคำถาม สนามมวยราชดำเนินกลายเป็นพื้นที่ซึ่งแชมป์และเข็มขัดเกียรติยศถูกสงวนไว้สำหรับผู้ชายเพียงฝ่ายเดียวนานหลายสิบปี

ห้ามถึงขั้นไม่ให้แตะเวทีจริง?

คำบอกเล่าจากวงการมวยมักระบุว่า 

ผู้หญิงไม่ควรขึ้นไปยืนบนพื้นเวที แม้ไม่ได้ขึ้นชกก็ตาม แต่ระดับความเคร่งครัดอาจแตกต่างกันไปตามช่วงเวลา ผู้จัดรายการ และบุคคลที่เกี่ยวข้อง

จึงไม่ควรกล่าวแบบเหมารวมว่า ผู้หญิงทุกคนถูกห้าม “ก้าวขาเข้าอาคาร” เพราะคำพูดนี้เกินจริง สิ่งที่มีหลักฐานชัดเจนกว่าคือ ราชดำเนินไม่เคยจัดการแข่งขันมวยหญิงบนสังเวียนมาตลอดประวัติศาสตร์ช่วงแรก และข้อห้ามนี้มีฐานมาจากวัฒนธรรมมวยชายกับความเชื่อเรื่องความไม่บริสุทธิ์ของผู้หญิง

วันที่ข้อห้ามอายุ 77 ปีถูกทำลาย

จุดเปลี่ยนเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 5 สิงหาคม พ.ศ. 2565 ในรายการราชดำเนิน เวิลด์ ซีรีส์ หรือ RWS เมื่อ ไอด้า ลูกทรายกองดิน ขึ้นชกกับ ซาห์รา เวนั่มมวยไทย กลายเป็นคู่มวยหญิงคู่แรกในประวัติศาสตร์ของเวทีมวยราชดำเนิน โดยไอด้าเป็นฝ่ายชนะ

เว็บไซต์ทางการของราชดำเนินบันทึกเหตุการณ์นี้ว่าเป็นก้าวสำคัญด้านความเท่าเทียมของวงการมวยไทย หลังจากสนามเปิดมานานเกือบแปดทศวรรษ 

หลังจากคืนนั้น นักมวยหญิงเริ่มมีการแข่งขัน การจัดอันดับ เงินรางวัล และเข็มขัดแชมป์ของราชดำเนินอย่างจริงจัง สิ่งที่ครั้งหนึ่งเคยถูกอธิบายว่าเป็นข้อห้ามแตะต้องไม่ได้ จึงค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์

เมื่อความเชื่อเก่าต้องเผชิญความจริงใหม่

นักมวยหญิงฝึกซ้อม เจ็บตัว ลดน้ำหนัก และขึ้นต่อสู้ด้วยความสามารถไม่ต่างจากนักมวยชาย การที่พวกเธอขึ้นสังเวียนราชดำเนินได้โดยไม่มีเหตุร้ายเหนือธรรมชาติเกิดขึ้น ยังทำให้คนจำนวนมากเริ่มมองเห็นว่า ข้อห้ามเดิมไม่ได้เกิดจากอันตรายจริง แต่เกิดจากความกลัวและกรอบคิดทางเพศที่สังคมสร้างขึ้น

พิธีบางอย่างยังคงอยู่ เช่น นักมวยหญิงอาจลอดเชือกเข้าสังเวียนแทนการก้าวข้ามเชือกด้านบน เพื่อประนีประนอมระหว่างการเปิดพื้นที่ให้ผู้หญิงกับการรักษาคติของคนมวยรุ่นเก่า

เรื่องผู้หญิงกับเวทีราชดำเนินจึงไม่ใช่เพียงเรื่องของมวย แต่เป็นภาพสะท้อนว่าสังคมสามารถนำคำว่า “ประเพณี” มาใช้ปิดโอกาสของคนกลุ่มหนึ่งได้นานเพียงใด