คนไทยอ่านหนังสือน้อยลง...หรือวิธีอ่านเปลี่ยนไป?
เคยสังเกตไหมว่า... ทุกวันนี้เราสามารถเลื่อนดูคลิปสั้น ๆ ได้เป็นชั่วโมง แต่กลับรู้สึกว่า การนั่งอ่านหนังสือเพียง 20 นาที กลายเป็นเรื่องที่ต้องใช้ความพยายามมากกว่าเดิม 📱📚
หลายคนจึงตั้งคำถามว่า "คนไทยอ่านหนังสือน้อยลงจริงหรือ?" คำตอบอาจไม่ได้ตรงไปตรงมาขนาดนั้น เพราะสิ่งที่เปลี่ยนไปอาจไม่ใช่แค่ "ปริมาณการอ่าน" แต่คือ รูปแบบการอ่าน ที่เปลี่ยนจากหนังสือเล่มไปสู่หน้าจอมือถือ
ความจริงแล้ว ข้อมูลจาก สำนักงานสถิติแห่งชาติ (NSO) เคยสำรวจพบว่า คนไทยอายุ 6 ปีขึ้นไปมีอัตราการอ่านประมาณ 78.8% และใช้เวลาอ่านเฉลี่ย 80 นาทีต่อวัน แต่ตัวเลขนี้นับรวมการอ่านผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ เช่น เว็บไซต์ ข่าวออนไลน์ และโซเชียลมีเดียด้วย ไม่ได้หมายถึงการอ่านหนังสือเล่มเพียงอย่างเดียว
นั่นหมายความว่า หากถามว่า คนไทยยังอ่านอยู่หรือไม่ คำตอบคือ "อ่าน" แต่ถ้าถามว่า อ่านหนังสือเล่มหรือบทความยาว ๆ น้อยลงหรือไม่ หลายงานวิจัยและเสียงจากวงการหนังสือก็สะท้อนแนวโน้มว่าเป็นเช่นนั้นจริง
เหตุผลแรกคือ สมาร์ตโฟนเข้ามาแย่งเวลาแทบทั้งหมดของวัน
เมื่อก่อนเวลารอรถเมล์ รอคิว หรือก่อนนอน หลายคนหยิบหนังสือขึ้นมาอ่าน แต่ทุกวันนี้ โทรศัพท์เครื่องเดียวสามารถให้ทั้งข่าว คลิป เกม และโซเชียลมีเดีย จนเวลาว่างแทบทั้งหมดถูกใช้ไปกับการเลื่อนหน้าจอ
น่าสนใจตรงที่ แพลตฟอร์มจำนวนมากออกแบบให้ผู้ใช้ได้รับข้อมูลแบบสั้น กระชับ และรวดเร็ว ส่งผลให้สมองเริ่มคุ้นกับการเสพเนื้อหาไม่กี่วินาที มากกว่าการใช้สมาธิอ่านเรื่องยาว
อีกเหตุผลหนึ่งคือ วิถีชีวิตที่เร่งรีบ
หลายคนไม่ได้ไม่ชอบอ่าน แต่หลังเลิกงานก็แทบไม่มีพลังเหลือพอจะเปิดหนังสือหนึ่งเล่ม การพักผ่อนจึงมักกลายเป็นการดูคลิปหรือเลื่อนโซเชียล ซึ่งใช้พลังสมองน้อยกว่า
ขณะเดียวกัน วงการหนังสือก็เผชิญความท้าทายไม่น้อย ทั้งต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น ราคาหนังสือเพิ่มขึ้น และการแข่งขันกับสื่อดิจิทัลที่เข้าถึงได้ฟรี ทำให้พฤติกรรมการซื้อหนังสือเปลี่ยนไป แม้งานมหกรรมหนังสือยังได้รับความสนใจ แต่ผู้อ่านจำนวนมากเลือกซื้อเฉพาะเล่มที่ต้องการจริง ๆ มากกว่าซื้อสะสมเหมือนในอดีต
อย่างไรก็ตาม มีเรื่องหนึ่งที่หลายคนเข้าใจผิด คือ การอ่านบนหน้าจอไม่ใช่เรื่องเสียเสมอไป
ข้อเท็จจริงคือ การอ่านบทความ ข่าว หรือหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ ก็ถือเป็นการอ่านเช่นกัน เพียงแต่ลักษณะการอ่านเปลี่ยนจากการอ่านแบบต่อเนื่อง เป็นการอ่านแบบสแกนหาใจความอย่างรวดเร็ว ซึ่งอาจส่งผลต่อสมาธิและความสามารถในการทำความเข้าใจเนื้อหาที่ยาวและซับซ้อน
ผลกระทบที่น่าคิดจึงไม่ใช่แค่ "อ่านน้อยลง" แต่คือ เราอาจกำลังอ่านเร็วขึ้น เข้าใจน้อยลง และจดจำได้น้อยลง
ประเทศที่ส่งเสริมวัฒนธรรมการอ่านอย่างจริงจัง มักไม่ได้เน้นเพียงการเพิ่มจำนวนหนังสือ แต่ยังสร้างห้องสมุดที่เข้าถึงง่าย สนับสนุนการอ่านตั้งแต่วัยเด็ก และทำให้การอ่านเป็นกิจกรรมในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่ภารกิจที่ต้องฝืนทำ
สุดท้ายแล้ว การอ่านอาจไม่จำเป็นต้องเริ่มจากหนังสือหนา 500 หน้า แค่เริ่มอ่านวันละ 10–15 นาที เลือกเรื่องที่ตัวเองสนใจ ก็อาจช่วยให้สมาธิ ความคิดวิเคราะห์ และจินตนาการค่อย ๆ กลับมาอีกครั้ง
📖 บางที สิ่งที่หายไปอาจไม่ใช่ "หนังสือ" แต่คือ "เวลาที่เรายอมให้ตัวเองได้อ่านอย่างตั้งใจ"
แล้วคุณล่ะ...ทุกวันนี้ยังมีเวลานั่งอ่านหนังสือเล่มอยู่หรือเปล่า หรือเปลี่ยนมาอ่านทุกอย่างผ่านหน้าจอมือถือแทนแล้ว?
สำนักงานสถิติแห่งชาติ (National Statistical Office: NSO) – ผลการสำรวจการอ่านของประชากร และฐานข้อมูลพฤติกรรมการอ่าน
Government Data Catalog (NSO) – ข้อมูลสถิติการอ่านของประชากร
สมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือแห่งประเทศไทย (PUBAT) – รายงานพฤติกรรมการอ่านและการซื้อหนังสือของคนไทย
UNICEF Thailand – ข้อมูลสถานการณ์การอ่านของเด็กและเยาวชนไทย
เด่นเหนือเด่นใต้ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 5-4 จัดชุดสองตัวท้ายและสามตัวท้าย
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
ปล่อยด่วนปู่ปริศนา เปิดโพยหวย 1 ธันวาคม 2569 เลขสามตัวตรง เลขสองตัว พร้อมชุดสลับ
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
ล็อคพา-รวย งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดตารางเลขล็อคครบ 10 ชุด จัดกลุ่มเลข 2 ตัว ตั้งแต่ 00–96
ฟูตะ เรดแพนด้าวัย 23 ปีในญี่ปุ่น คว้าสถิติโลกกินเนสส์ เรดแพนด้าที่มีชีวิตอายุยืนที่สุดในกรงเลี้ยง
ราคาดิ่งจนน่าตกใจ! ย้อนรอย 5 ช่วงเวลาทองคำร่วงแรงที่สุดในประวัติศาสตร์ จากขาขึ้นสุดขีดสู่การดิ่งลงวันเดียวเกินพันบาท เกิดอะไรขึ้น?
ทำไมฝาปากกาลูกลื่นจึงต้องเจาะรูไว้ตรงปลาย? รูเล็ก ๆ ที่อาจช่วยรักษาชีวิตคนได้
ห้ามเขียนชื่อด้วยปากกาแดง ความเชื่อนี้มาจากไหน? ทำไมผู้ใหญ่ถึงเตือนกันมาตั้งแต่เด็ก
เปรียบเทียบ 5 สินทรัพย์ปลอดภัยในยามตลาดผันผวนหนัก! ทองคำแท่ง เงินสด ดอลลาร์ และอีก 2 ทางเลือก อะไรรักษามูลค่าได้ดีที่สุด?
เปิดประวัติ 5 บุคคลสำคัญชาวต่างชาติในสมัยอยุธยาและรัตนโกสินทร์ ผู้เข้ามารับราชการจนสร้างคุณูปการให้แผ่นดินสยาม
ฟูตะ เรดแพนด้าวัย 23 ปีในญี่ปุ่น คว้าสถิติโลกกินเนสส์ เรดแพนด้าที่มีชีวิตอายุยืนที่สุดในกรงเลี้ยง
ปราสาทแม่บุญตะวันตก (West Mebon) แห่งเมืองพระนคร คืนชีพหินต่อหินหลังบูรณะนาน 14 ปี
ตำนานเรื่องหลอกลวงแห่งถนนเบอร์เนอร์ส (Berners Street Hoax) วีรกรรมปั่นป่วนลอนดอนปี 1810
ทำไมฝาปากกาลูกลื่นจึงต้องเจาะรูไว้ตรงปลาย? รูเล็ก ๆ ที่อาจช่วยรักษาชีวิตคนได้