ทำไมเวลาปวดอุจจาระหนัก ๆ ถึงชอบขนลุก ทั้งที่ไม่ได้หนาว

อาการที่หลายคนเคยเป็น แต่ไม่ค่อยมีใครรู้ว่าร่างกายกำลังทำอะไร

เคยไหม...ตอนที่ปวดอุจจาระแบบสุด ๆ จนแทบต้องวิ่งเข้าห้องน้ำ จู่ ๆ ก็เกิดอาการขนลุกวาบขึ้นมาตามแขนหรือแผ่นหลัง บางคนรู้สึกเย็น ๆ เหงื่อออก มือชื้น หรือถึงขั้นหน้าซีด ทั้งที่อากาศก็ไม่ได้เย็นเลย หลายคนแอบสงสัยว่าตัวเองกำลังจะเป็นอะไรหรือเปล่า แต่ความจริงแล้ว อาการแบบนี้เกิดขึ้นได้กับคนจำนวนไม่น้อย

ต้นเหตุสำคัญมาจาก ระบบประสาทอัตโนมัติ ซึ่งเป็นระบบที่ควบคุมการทำงานของร่างกายโดยเราไม่ต้องสั่งเอง เช่น การเต้นของหัวใจ การย่อยอาหาร ความดันโลหิต และการขับถ่าย เมื่อมีอุจจาระสะสมอยู่ในลำไส้ตรงมากขึ้น ผนังลำไส้จะถูกยืดออกและส่งสัญญาณไปยังสมองว่าถึงเวลาต้องขับถ่ายแล้ว

หากยังไม่สามารถเข้าห้องน้ำได้ทันที ความดันภายในลำไส้จะเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ร่างกายจึงตอบสนองผ่านเส้นประสาทหลายชุดพร้อมกัน หนึ่งในนั้นคือการกระตุ้นที่อาจทำให้เกิดอาการ ขนลุก หรือที่เรียกว่า Goosebumps ซึ่งเป็นปฏิกิริยาเดียวกับเวลาที่เราหนาว ตกใจ หรือมีอารมณ์สะเทือนใจอย่างรุนแรง

ทำไมบางคนถึงรู้สึกเหมือนจะเป็นลมด้วย

ในบางราย โดยเฉพาะช่วงที่ปวดมากหรือกำลังเบ่งแรง ๆ อาจเกิดการกระตุ้นเส้นประสาทเวกัส (Vagus nerve) มากกว่าปกติ ทำให้อัตราการเต้นของหัวใจช้าลง ความดันโลหิตลดลงชั่วคราว จึงเกิดอาการหน้ามืด เหงื่อแตก ตัวเย็น คลื่นไส้ หรือรู้สึกเหมือนแรงหายไปทั้งตัว ภาวะนี้เรียกว่า Vasovagal response ซึ่งพบได้ในการเจาะเลือด ความตกใจรุนแรง หรือแม้แต่การเบ่งอุจจาระ

หลายคนอาจสังเกตว่าอาการเหล่านี้จะหายไปแทบจะทันทีหลังขับถ่ายเสร็จ นั่นเป็นเพราะแรงดันในลำไส้ลดลง ระบบประสาทกลับเข้าสู่ภาวะสมดุล ร่างกายจึงค่อย ๆ ฟื้นตัวเป็นปกติ

• ขนลุกทั้งที่ไม่ได้หนาว

• เหงื่อออกกะทันหัน

• รู้สึกเย็นวาบตามตัว

• หน้าซีดหรือหน้ามืดเล็กน้อย

• คลื่นไส้ช่วงที่ปวดมาก

อาการเหล่านี้มักไม่ใช่โรคร้าย หากเกิดเฉพาะเวลาปวดอุจจาระและหายไปหลังเข้าห้องน้ำ แต่ถ้ามีอาการเป็นลมหมดสติ เจ็บหน้าอก ปวดท้องรุนแรง เลือดออกทางทวารหนัก หรือเกิดขึ้นบ่อยจนรบกวนชีวิตประจำวัน ก็ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุเพิ่มเติม เพราะอาจมีปัญหาอื่นร่วมด้วย

อีกเรื่องที่หลายคนไม่รู้คือ การกลั้นอุจจาระบ่อย ๆ ทำให้ลำไส้ต้องรับแรงดันมากขึ้น เมื่อถึงเวลาปวดจริง อาการตอบสนองของระบบประสาทอาจรุนแรงกว่าเดิม จึงมีทั้งขนลุก เหงื่อออก และหน้ามืดพร้อมกันได้ง่ายกว่าเดิม

สรุปง่าย ๆ อาการขนลุกตอนปวดอุจจาระไม่ได้เกิดจากความหนาว แต่เป็นผลจากการทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติที่กำลังตอบสนองต่อแรงดันในลำไส้และกระบวนการขับถ่าย ถือเป็นปฏิกิริยาที่พบได้จริงในทางการแพทย์ และส่วนใหญ่ไม่อันตราย หากเกิดเป็นครั้งคราวและไม่มีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย