ได้ข่าวเพื่อนเสียชีวิตในต่างแดน ต้องเริ่มจัดการอะไรบ้าง

ข้อความสั้น ๆ จากคนรู้จักที่ส่งมาว่า "เพื่อนเสียแล้ว" เป็นข่าวที่ทำให้หลายคนตั้งตัวไม่ทัน ยิ่งถ้าเหตุการณ์เกิดขึ้นในต่างประเทศ ความรู้สึกสับสนจะยิ่งมากกว่าเดิม เพราะไม่รู้ว่าข่าวจริงหรือไม่ ใครเป็นผู้ดูแลเรื่องนี้ ต้องติดต่อหน่วยงานไหน หรือแม้แต่จะช่วยครอบครัวของผู้เสียชีวิตได้อย่างไร

สิ่งแรกที่ควรทำคืออย่าเพิ่งแชร์ข่าวต่อทันที แม้ผู้ส่งจะเป็นคนที่ไว้ใจก็ตาม ควรตรวจสอบให้แน่ชัดก่อนว่าข่าวเป็นความจริง โดยพยายามติดต่อญาติ คนในครอบครัว หรือเพื่อนสนิทที่อยู่ใกล้ผู้เสียชีวิต หากติดต่อไม่ได้ ให้สอบถามจากผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์หรือผู้ที่อาศัยอยู่ประเทศเดียวกัน เพราะข่าวที่คลาดเคลื่อนอาจสร้างความเสียหายต่อครอบครัวได้อย่างมาก

หากได้รับการยืนยันแล้วว่าเป็นเรื่องจริง สิ่งที่ควรรู้คือ เมื่อคนไทยเสียชีวิตในต่างประเทศ หน่วยงานท้องถิ่นของประเทศนั้นจะเป็นผู้ดำเนินการตามกฎหมายก่อนเสมอ ไม่ว่าจะเป็นการชันสูตร การออกใบมรณบัตร หรือการแจ้งสาเหตุการเสียชีวิต ขั้นตอนเหล่านี้อาจใช้เวลาต่างกันในแต่ละประเทศ และในบางกรณีอาจใช้เวลาหลายวันหรือหลายสัปดาห์ หากเป็นการเสียชีวิตที่มีเหตุผิดปกติ อุบัติเหตุ หรือคดีอาญา

หลังจากนั้น สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทยที่รับผิดชอบพื้นที่จะเข้ามาช่วยเหลือในส่วนที่เกี่ยวข้องกับคนไทย โดยหน้าที่สำคัญคือการประสานงานกับหน่วยงานของประเทศนั้น ติดต่อญาติในประเทศไทย ให้ข้อมูลเกี่ยวกับเอกสาร และแนะนำขั้นตอนต่าง ๆ แต่ต้องเข้าใจว่าทางสถานทูตไม่สามารถเข้าไปเปลี่ยนแปลงกระบวนการยุติธรรมของประเทศเจ้าบ้าน หรือเร่งรัดคดีเกินกว่าที่กฎหมายของประเทศนั้นกำหนดได้

หากครอบครัวของผู้เสียชีวิตยังไม่ทราบข่าว การแจ้งข่าวควรทำด้วยความระมัดระวัง ไม่ควรส่งข้อความสั้น ๆ หรือส่งเพียงภาพข่าว เพราะอาจสร้างความกระทบกระเทือนอย่างรุนแรง หากเป็นไปได้ควรให้ญาติใกล้ชิดเป็นผู้แจ้ง หรือประสานผ่านผู้ที่ครอบครัวไว้วางใจ เพื่อให้มีคนอยู่ด้วยในช่วงที่รับข่าว

อีกเรื่องที่หลายคนไม่ทราบคือ ร่างของผู้เสียชีวิตไม่ได้ถูกส่งกลับประเทศไทยโดยอัตโนมัติ ครอบครัวเป็นผู้ตัดสินใจว่าจะนำร่างกลับ หรือประกอบพิธีและฌาปนกิจในประเทศที่เสียชีวิต การส่งร่างกลับมีขั้นตอนด้านเอกสารจำนวนมาก รวมถึงค่าใช้จ่ายที่ค่อนข้างสูง ซึ่งอาจมีตั้งแต่หลักแสนบาทขึ้นไป ขึ้นอยู่กับประเทศ ระยะทาง และสายการบิน หากผู้เสียชีวิตมีประกันเดินทางหรือประกันชีวิต บางกรมธรรม์อาจครอบคลุมค่าใช้จ่ายส่วนนี้

ในบางกรณี ครอบครัวอาจเลือกการฌาปนกิจในต่างประเทศแล้วนำอัฐิกลับไทยแทน เพราะใช้เวลาน้อยกว่าและค่าใช้จ่ายต่ำกว่า การตัดสินใจเรื่องนี้ไม่มีคำตอบที่ถูกที่สุด ขึ้นอยู่กับความเชื่อ ศาสนา ความพร้อมของครอบครัว และเงื่อนไขของแต่ละประเทศ

หากผู้เสียชีวิตเป็นนักเรียน นักศึกษา หรือพนักงานของบริษัทในต่างประเทศ มหาวิทยาลัย นายจ้าง หรือองค์กรที่สังกัดอยู่มักจะมีบทบาทสำคัญในการช่วยประสานงาน ทั้งเรื่องเอกสาร การติดต่อกับตำรวจ โรงพยาบาล บริษัทประกัน หรือการเก็บรักษาทรัพย์สินส่วนตัวของผู้เสียชีวิต จึงควรติดต่อหน่วยงานต้นสังกัดโดยเร็ว

ทรัพย์สินของผู้เสียชีวิตก็เป็นอีกเรื่องที่มักถูกมองข้าม เช่น โทรศัพท์ คอมพิวเตอร์ เงินสด บัญชีธนาคาร รถยนต์ หรือห้องพัก สิ่งเหล่านี้อยู่ภายใต้กฎหมายของประเทศที่เสียชีวิต การนำทรัพย์สินออกหรือปิดบัญชีอาจต้องใช้เอกสารจากผู้มีสิทธิ์ตามกฎหมาย ไม่สามารถรับมอบกันเองได้ทุกกรณี

หากผู้เสียชีวิตเดินทางไปท่องเที่ยว บริษัทประกันเดินทางอาจเป็นหน่วยงานที่ต้องรีบแจ้งทันที เพราะหลายกรมธรรม์กำหนดให้แจ้งเหตุภายในระยะเวลาที่กำหนด การแจ้งล่าช้าอาจกระทบต่อสิทธิในการเรียกร้องค่าสินไหมหรือค่าใช้จ่ายในการเคลื่อนย้ายศพ

ในกรณีที่เสียชีวิตจากอุบัติเหตุ การก่ออาชญากรรม หรือเหตุที่ยังอยู่ระหว่างการสอบสวน ครอบครัวและเพื่อนควรหลีกเลี่ยงการเผยแพร่ข้อมูลที่ยังไม่ได้รับการยืนยัน รวมถึงการคาดเดาสาเหตุ เพราะอาจกระทบต่อการสอบสวน หรือสร้างความเข้าใจผิดในวงกว้างได้

ปัจจุบันคนจำนวนมากรู้ข่าวจากโซเชียลมีเดียเป็นลำดับแรก แต่สิ่งที่ควรระวังคือการนำภาพผู้เสียชีวิต ภาพจากที่เกิดเหตุ หรือเอกสารส่วนบุคคลมาเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต นอกจากจะกระทบต่อความรู้สึกของครอบครัวแล้ว ในบางประเทศยังอาจเกี่ยวข้องกับกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลหรือกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้องอีกด้วย

หากต้องการช่วยเหลือครอบครัว สิ่งที่มีประโยชน์ที่สุดไม่ใช่การสอบถามรายละเอียดซ้ำ ๆ แต่เป็นการเสนอความช่วยเหลือที่จับต้องได้ เช่น ช่วยประสานงาน ช่วยรวบรวมข้อมูล ช่วยดูแลเรื่องเอกสาร หรือช่วยจัดการภาระต่าง ๆ ที่ครอบครัวอาจทำไม่ทันในช่วงเวลาที่ยังอยู่ในภาวะโศกเศร้า

ข่าวการเสียชีวิตของเพื่อนในต่างแดนเป็นเหตุการณ์ที่ไม่มีใครอยากเผชิญ แต่การรับมืออย่างมีสติ ตรวจสอบข้อเท็จจริงก่อนทุกครั้ง และเข้าใจว่าการดำเนินการในต่างประเทศต้องเป็นไปตามกฎหมายของประเทศนั้น จะช่วยลดความสับสนและทำให้สามารถช่วยเหลือครอบครัวของผู้เสียชีวิตได้อย่างเหมาะสมที่สุดในช่วงเวลาที่ยากลำบาก