ส่อง “กางเกงยีนส์ Levi’s อายุ 140 ปี” ขุดพบในเหมืองร้าง ก่อนประมูลจบกว่า 3 ล้านบาท!

กางเกงเปื้อนฝุ่น ขาดเป็นรู และมีคราบสกปรกทั่วทั้งตัว

หากแขวนอยู่ในร้านขายเสื้อผ้ามือสอง หลายคนอาจเดินผ่านโดยไม่คิดหยิบดูด้วยซ้ำ

แต่กางเกงตัวนี้กลับมีคนยอมจ่ายเงินถึง 87,400 ดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 3 ล้านบาท เพราะมันไม่ใช่ยีนส์เก่าธรรมดา หากเป็นกางเกง Levi’s ที่ผลิตมาตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1880 และเคยถูกคนงานเหมืองสวมใช้งานจริงเมื่อราว 140 ปีก่อน

สมบัติที่ซ่อนอยู่ในเหมืองร้าง

กางเกงตัวนี้ถูกค้นพบภายในปล่องเหมืองร้างแห่งหนึ่งทางตะวันตกของสหรัฐอเมริกา โดย ไมเคิล แฮร์ริส ผู้ตามสำรวจเหมืองเก่าเพื่อตามหาเสื้อผ้าของคนงานในอดีต

การเข้าไปค้นหาไม่ได้ง่ายเหมือนเดินเก็บของในอาคารร้าง เพราะเหมืองเก่าบางแห่งมีโครงสร้างไม่มั่นคง อากาศถ่ายเทไม่สะดวก และอาจมีสัตว์อันตรายอาศัยอยู่ แต่สภาพแห้งและมืดภายในเหมืองกลับช่วยเก็บรักษาผ้ายีนส์เอาไว้ ไม่ให้ผุพังเร็วเหมือนเสื้อผ้าที่ถูกทิ้งกลางแจ้ง

ต่อมากางเกงตกไปอยู่ในความครอบครองของนักสะสมผ้ายีนส์เก่า ก่อนถูกนำออกประมูลในงาน Durango Vintage Festivus ซึ่งจัดใกล้เมืองแอซเท็ก รัฐนิวเม็กซิโก เมื่อเดือนตุลาคม 2022 

ราคาเคาะจริง 76,000 ดอลลาร์ แต่ต้องจ่ายมากกว่านั้น

ราคาประมูลที่ชนะอยู่ที่ 76,000 ดอลลาร์ แต่เมื่อรวมค่าธรรมเนียมผู้ซื้อ 15% ยอดชำระสุดท้ายเพิ่มเป็น 87,400 ดอลลาร์ นับเป็นหนึ่งในราคาที่สูงที่สุดเท่าที่เคยมีการจ่ายให้กางเกงยีนส์เก่าหนึ่งตัว

ผู้ซื้อคือ ไคล์ เฮาต์เนอร์ นักสะสมวัย 23 ปี และ ซิป สตีเวนสัน ผู้เชี่ยวชาญตลาดยีนส์วินเทจ เจ้าของร้านซ่อมผ้ายีนส์ Denim Doctors ในลอสแอนเจลิส

ทั้งคู่ไม่ได้วางแผนซื้อร่วมกันตั้งแต่แรก แต่เมื่อราคาประมูลสูงขึ้น พวกเขาจึงตัดสินใจจับมือกัน โดยเฮาต์เนอร์ออกเงินประมาณ 90% ส่วนสตีเวนสันรับผิดชอบอีก 10%

ทำไมยีนส์ขาด ๆ จึงแพงกว่ารถหรู?

สิ่งที่ทำให้กางเกงตัวนี้มีค่ามหาศาลคืออายุ ความหายาก และรายละเอียดที่สะท้อนยุคแรกของ Levi Strauss & Co.

กางเกงถูกประเมินว่าผลิตในช่วงทศวรรษ 1880 ซึ่งเป็นเวลาไม่นานหลัง Levi Strauss และ Jacob Davis ได้รับสิทธิบัตรการใช้หมุดโลหะเสริมจุดรับแรงของกางเกงทำงานในปี 1873 จึงถือเป็นชิ้นส่วนจากยุคบุกเบิกของกางเกงยีนส์สมัยใหม่

ลักษณะเด่นของกางเกงรวมถึงกระเป๋าหลังเพียงข้างเดียว แถบปรับความกระชับแบบหัวเข็มขัดที่ด้านหลัง กระดุม และหมุดโลหะในรูปแบบโบราณ ต่างจาก Levi’s รุ่นปัจจุบันอย่างเห็นได้ชัด

บนผ้ายังมีรอยซีด รอยยับ คราบขี้ผึ้งจากเทียนของคนงานเหมือง และร่องรอยการใช้งานที่เกิดขึ้นจริง ไม่ใช่ลวดลายที่โรงงานทำขึ้นเพื่อเลียนแบบความเก่า นักสะสมจึงมองมันเหมือน “ภาพบันทึกชีวิต” ของเจ้าของเดิม มากกว่าเสื้อผ้าที่มีไว้สวมใส่เพียงอย่างเดียว

ข้อความด้านในที่สะท้อนด้านมืดของประวัติศาสตร์

ภายในกระเป๋ามีข้อความโฆษณาเก่าเกี่ยวกับวัสดุบุผ้า ซึ่งใช้ถ้อยคำต่อต้านแรงงานชาวจีนตามค่านิยมในสหรัฐฯ ช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19

ข้อความดังกล่าวไม่ได้ถูกนำมาเชิดชู แต่กลายเป็นหลักฐานที่สะท้อนบรรยากาศการเลือกปฏิบัติในยุคนั้น ก่อนที่สหรัฐฯ จะออกกฎหมายกีดกันชาวจีนในปี 1882

Levi’s ระบุภายหลังว่าบริษัทต่อต้านถ้อยคำและแนวคิดลักษณะนี้ แต่รายละเอียดบนกางเกงยังคงมีความสำคัญในฐานะหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ซึ่งช่วยให้นักวิจัยระบุช่วงเวลาผลิตได้ใกล้เคียงยิ่งขึ้น

เก่า 140 ปี แต่ยังแข็งแรงพอให้คนสวม

ความน่าทึ่งอีกประการคือ แม้จะนอนอยู่ในเหมืองนานหลายสิบปีและมีรอยขาดบางจุด แต่เนื้อผ้าส่วนใหญ่ยังค่อนข้างแข็งแรง

สตีเวนสันกล่าวว่า กางเกงสามารถซ่อมแซมเล็กน้อยแล้วนำกลับมาสวมใส่ได้ ต่างจาก Levi’s อายุใกล้เคียงกันอีกไม่กี่ตัวที่เก็บอยู่ในพิพิธภัณฑ์ ซึ่งเปราะบางเกินกว่าจะนำมาลองใส่ได้ 

จากกางเกงคนงาน สู่ของสะสมระดับพิพิธภัณฑ์

เมื่อผลิตขึ้นครั้งแรก กางเกงตัวนี้คงเป็นเพียงเสื้อผ้าทนทานสำหรับคนงานเหมือง ผู้สวมอาจไม่เคยจินตนาการเลยว่า รอยเปื้อนและรอยขาดจากการทำงานของเขาจะกลายเป็นสิ่งที่นักสะสมในอีกศตวรรษหนึ่งยอมจ่ายเงินมหาศาลเพื่อครอบครอง

มูลค่าของมันจึงไม่ได้อยู่ที่สภาพสวยไร้ตำหนิ ตรงกันข้าม ยิ่งมีร่องรอยการทำงาน รอยพับ และคราบจากเหมืองมากเท่าไร เรื่องราวที่ติดอยู่บนเนื้อผ้าก็ยิ่งชัดเจนขึ้น