เลือดจางคืออะไร ทำไมร่างกายถึงสร้างเลือดไม่พอ
คำว่า “เลือดจาง” ที่คนทั่วไปใช้กัน จริง ๆ แล้วไม่ได้หมายความว่าเลือดในร่างกายมีปริมาณน้อยลงเสมอไป แต่ส่วนใหญ่หมายถึงภาวะที่เลือดมีความสามารถในการนำออกซิเจนลดลง เพราะจำนวนเม็ดเลือดแดงหรือระดับฮีโมโกลบินต่ำกว่าปกติ ฮีโมโกลบินเป็นโปรตีนสำคัญในเม็ดเลือดแดง ทำหน้าที่จับออกซิเจนจากปอดแล้วส่งไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เมื่อมีไม่พอ เซลล์ต่าง ๆ ก็ได้รับออกซิเจนน้อยลง ทำให้เกิดอาการเหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย หรือไม่มีแรง
สาเหตุที่ทำให้เลือดจางมีหลายแบบ ไม่ได้เกิดจากการขาดเลือดเพียงอย่างเดียว สาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุดคือการขาดธาตุเหล็ก เพราะร่างกายต้องใช้ธาตุเหล็กในการสร้างฮีโมโกลบิน หากได้รับธาตุเหล็กไม่เพียงพอจากอาหาร หรือมีการสูญเสียเลือดเป็นเวลานาน ร่างกายก็จะผลิตเม็ดเลือดแดงที่มีคุณภาพลดลง
ผู้หญิงที่มีประจำเดือนมากเป็นเวลานานเป็นกลุ่มหนึ่งที่พบภาวะขาดธาตุเหล็กได้บ่อย เพราะมีการเสียเลือดทุกเดือน หากปริมาณเลือดที่เสียออกไปมากกว่าที่ร่างกายสร้างทดแทน ก็อาจค่อย ๆ เกิดภาวะเลือดจางขึ้นโดยไม่รู้ตัว เช่นเดียวกับผู้ที่มีเลือดออกในระบบทางเดินอาหารจากแผลในกระเพาะ ลำไส้ หรือโรคบางชนิด ซึ่งบางครั้งไม่ได้เห็นเลือดออกชัดเจน แต่เสียเลือดทีละน้อยเป็นเวลานาน
นอกจากธาตุเหล็กแล้ว การขาดวิตามินบางชนิดก็ทำให้เลือดจางได้ โดยเฉพาะวิตามินบี 12 และโฟเลต ซึ่งเกี่ยวข้องกับการสร้างเม็ดเลือดแดง หากร่างกายขาดสารอาหารเหล่านี้ เม็ดเลือดแดงอาจมีขนาดผิดปกติและทำงานได้ไม่ดี ภาวะนี้มักพบในผู้ที่รับประทานอาหารไม่หลากหลาย หรือมีปัญหาการดูดซึมสารอาหารจากลำไส้
เลือดจางบางชนิดไม่ได้เกิดจากการสร้างเลือดน้อย แต่เกิดจากเม็ดเลือดแดงถูกทำลายเร็วกว่าปกติ เรียกว่าโรคโลหิตจางจากเม็ดเลือดแดงแตก สาเหตุอาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน โรคทางพันธุกรรม หรือปัจจัยอื่น ๆ ทำให้ร่างกายต้องเร่งสร้างเม็ดเลือดใหม่เพื่อทดแทนส่วนที่เสียไป
อาการของเลือดจางไม่ได้มีแค่ความเหนื่อยง่ายเท่านั้น หลายคนอาจรู้สึกใจสั่น เวียนศีรษะ หน้ามืดเวลาเปลี่ยนท่าทาง ผิวดูซีด มือเท้าเย็น สมาธิลดลง หรือออกแรงเล็กน้อยก็รู้สึกเหนื่อยกว่าปกติ ในกรณีที่เป็นมาก หัวใจอาจต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อส่งออกซิเจนไปเลี้ยงร่างกาย ทำให้เกิดอาการหอบหรือแน่นหน้าอกได้
การวินิจฉัยเลือดจางไม่สามารถดูจากอาการเพียงอย่างเดียว เพราะอาการหลายอย่างคล้ายกับภาวะอื่น วิธีที่ใช้ยืนยันคือการตรวจเลือด โดยดูค่าฮีโมโกลบิน จำนวนเม็ดเลือดแดง และค่าต่าง ๆ ที่ช่วยบอกลักษณะของเม็ดเลือด หลังจากนั้นแพทย์จึงหาสาเหตุต่อว่าเกิดจากขาดสารอาหาร เสียเลือด หรือมีความผิดปกติของการสร้างและทำลายเม็ดเลือด
การรักษาจึงไม่ได้มีสูตรเดียวสำหรับทุกคน หากเกิดจากการขาดธาตุเหล็ก อาจต้องเพิ่มอาหารที่มีธาตุเหล็ก เช่น เนื้อสัตว์ ตับ ไข่ หรือผักบางชนิด รวมถึงรับประทานธาตุเหล็กเสริมตามคำแนะนำ แต่ถ้าเกิดจากโรคอื่น การกินธาตุเหล็กเองอาจไม่ช่วยและอาจทำให้เกิดปัญหาได้ เพราะสาเหตุที่แท้จริงยังไม่ได้รับการแก้ไข
อาหารมีส่วนช่วยป้องกันเลือดจางได้ แต่ไม่ใช่เพียงแค่กินอาหารที่มีสีแดงแล้วเลือดจะดีขึ้นทันที ร่างกายต้องได้รับสารอาหารหลายชนิดร่วมกัน เช่น โปรตีน ธาตุเหล็ก วิตามินบี 12 และโฟเลต รวมถึงต้องดูแลปัจจัยที่ทำให้เสียเลือดหรือดูดซึมสารอาหารผิดปกติด้วย
คำว่าเลือดจางจึงเป็นเพียงชื่อเรียกกว้าง ๆ ของปัญหาหลายรูปแบบ สิ่งสำคัญไม่ใช่แค่รู้ว่าตัวเองเลือดจางหรือไม่ แต่ต้องรู้ด้วยว่าเลือดจางเพราะอะไร เพราะสาเหตุแต่ละแบบมีวิธีดูแลและการรักษาที่แตกต่างกัน การตรวจให้เจอสาเหตุจะช่วยให้แก้ปัญหาได้ตรงจุดมากกว่าการพยายามเพิ่มเลือดด้วยวิธีใดวิธีหนึ่งโดยไม่รู้ต้นเหตุ
ลาภลอย เปิดโพยหวยงวด 1 ธ.ค. 69 แยกเลขเด่นบน–ล่าง มีชุดมาชัวร์พร้อมเลขวงกลมเน้น
เด่นเหนือเด่นใต้ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 5-4 จัดชุดสองตัวท้ายและสามตัวท้าย
เลขเด็ดไพ่ยิปซี งวด 1 ธันวาคม 2569 รวมเลขเด่นและเลขท้าย 2 ตัว
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
หมาป่าขังร่วมกรงลาแก่ จากเหยื่อที่ควรถูกกิน กลับกลายเป็นเพื่อนต่างสายพันธุ์
ปราสาทแม่บุญตะวันตก (West Mebon) แห่งเมืองพระนคร คืนชีพหินต่อหินหลังบูรณะนาน 14 ปี
10 จังหวัดหนี้ครัวเรือนสูงสุด 2568 อำนาจเจริญนำ 311,875 บาท กรุงเทพฯ อยู่แค่อันดับ 55
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
โซเชียลฮือฮา! "พิม พิมประภา" ถ่ายติดวัตถุปริศนาลอยอยู่บนท้องฟ้า..คาดว่าเป็น "จานบินต่างดาว"
ตำนานเรื่องหลอกลวงแห่งถนนเบอร์เนอร์ส (Berners Street Hoax) วีรกรรมปั่นป่วนลอนดอนปี 1810
สี จิ้นผิง ให้การต้อนรับทรัมป์ที่สนามบินด้วยตนเอง! สามมหาอำนาจจากสหรัฐอเมริกา จีน และรัสเซีย พบกันแล้วที่เซินเจิ้น
Moody's ปรับลดอันดับความน่าเชื่อถือของ Nvidia!
ฟูตะ เรดแพนด้าวัย 23 ปีในญี่ปุ่น คว้าสถิติโลกกินเนสส์ เรดแพนด้าที่มีชีวิตอายุยืนที่สุดในกรงเลี้ยง
ปราสาทแม่บุญตะวันตก (West Mebon) แห่งเมืองพระนคร คืนชีพหินต่อหินหลังบูรณะนาน 14 ปี
ตำนานเรื่องหลอกลวงแห่งถนนเบอร์เนอร์ส (Berners Street Hoax) วีรกรรมปั่นป่วนลอนดอนปี 1810
ทำไมฝาปากกาลูกลื่นจึงต้องเจาะรูไว้ตรงปลาย? รูเล็ก ๆ ที่อาจช่วยรักษาชีวิตคนได้