ทำไมผงซักฟอกถึงเรียกว่าแฟ้บ

คำว่า “แฟ้บ” ที่คนไทยใช้เรียกผงซักฟอกทั่วไป ไม่ได้เกิดจากชื่อของผลิตภัณฑ์ทุกชนิด แต่เป็นชื่อแบรนด์หนึ่งที่เคยได้รับความนิยมอย่างมาก จนกลายเป็นคำเรียกติดปาก คล้ายกับคำเรียกสินค้าบางอย่างที่ชื่อยี่ห้อค่อย ๆ ถูกใช้แทนชื่อประเภทสินค้าไปโดยไม่รู้ตัว

ต้นกำเนิดของคำนี้มาจากผลิตภัณฑ์ซักผ้าชื่อ Fab ซึ่งเป็นแบรนด์ผงซักฟอกของบริษัท Procter & Gamble หรือ P&G บริษัทสินค้าอุปโภคบริโภครายใหญ่จากสหรัฐอเมริกา ชื่อ Fab เริ่มเป็นที่รู้จักในหลายประเทศช่วงกลางศตวรรษที่ 20 และเข้ามาทำตลาดในประเทศไทยในช่วงที่ผงซักฟอกเริ่มเข้ามาแทนที่การซักผ้าด้วยสบู่ซักล้างแบบเดิม

ในอดีต การซักผ้าของครัวเรือนไทยส่วนใหญ่อาศัยสบู่ซักผ้าเป็นหลัก การมีผงซักฟอกเป็นสินค้ารูปแบบใหม่ถือเป็นความเปลี่ยนแปลงสำคัญ เพราะใช้งานง่ายกว่า เพียงตวงผงแล้วผสมน้ำ สามารถซักเสื้อผ้าจำนวนมากได้สะดวก และถูกนำเสนอว่าเหมาะกับวิถีชีวิตที่เริ่มเปลี่ยนไป

เมื่อแบรนด์ Fab ทำตลาดอย่างต่อเนื่อง ชื่อของมันจึงค่อย ๆ เข้าไปอยู่ในชีวิตประจำวันของผู้บริโภค โดยเฉพาะคนรุ่นก่อนที่คุ้นเคยกับการซื้อผงซักฟอกในร้านค้าทั่วไป เวลาไปซื้อสินค้าจึงอาจพูดว่า “ซื้อแฟ้บหน่อย” แม้สิ่งที่ต้องการจริง ๆ คือผงซักฟอก ไม่ได้หมายถึงเฉพาะยี่ห้อ Fab เท่านั้น

ปรากฏการณ์แบบนี้เรียกว่า การที่ชื่อเครื่องหมายการค้ากลายเป็นคำสามัญในภาษาพูด เกิดขึ้นกับสินค้าหลายประเภททั่วโลก เพราะแบรนด์หนึ่งอาจเป็นผู้บุกเบิกหรือครองตลาดในช่วงเวลาหนึ่งจนผู้คนจดจำชื่อได้มากกว่าชื่อเรียกทั่วไปของสินค้า

เหตุผลที่คำว่าแฟ้บติดปากคนไทยได้ง่าย ส่วนหนึ่งมาจากช่วงเวลาที่ตลาดผงซักฟอกยังมีตัวเลือกไม่มาก การโฆษณาและการกระจายสินค้าทำให้ชื่อแบรนด์ถูกพบเห็นซ้ำ ๆ จนกลายเป็นคำที่คนทั่วไปเข้าใจตรงกันว่าเกี่ยวข้องกับการซักผ้า แม้เวลาต่อมาจะมีผงซักฟอกอีกหลายยี่ห้อเข้ามาแข่งขันก็ตาม

ปัจจุบัน คำว่าแฟ้บยังพบได้ในภาษาพูด โดยเฉพาะในกลุ่มคนที่เติบโตมากับยุคก่อน แม้คนรุ่นใหม่จำนวนมากจะเรียกตามประเภทสินค้าโดยตรงว่า “ผงซักฟอก” มากกว่า เพราะมีแบรนด์ให้เลือกหลากหลายและพฤติกรรมการซื้อเปลี่ยนไปจากเดิม

เรื่องน่าสนใจคือ ชื่อแฟ้บไม่ได้เกิดจากความหมายของคำภาษาไทย แต่เป็นชื่อทางการค้าของผลิตภัณฑ์ต่างประเทศที่เดินทางเข้ามาพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงของวิถีชีวิต การซักผ้าที่เคยเป็นงานหนักต้องใช้แรงและเวลา ค่อย ๆ กลายเป็นงานบ้านที่สะดวกขึ้นด้วยผลิตภัณฑ์ชนิดใหม่ และชื่อของสินค้าหนึ่งก็ถูกจดจำจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของภาษาที่คนไทยใช้ในชีวิตประจำวัน