คอมพิวเตอร์เครื่องแรกของโลก หน้าตาเป็นอย่างไร?

ทุกวันนี้เราสามารถพกคอมพิวเตอร์ประสิทธิภาพสูงไว้ในกระเป๋าได้ในรูปแบบของสมาร์ตโฟน แต่ย้อนกลับไปเมื่อกว่า 80 ปีก่อน “คอมพิวเตอร์” กลับเป็นเครื่องจักรขนาดใหญ่ที่กินพื้นที่ทั้งห้อง และมีความสามารถน้อยกว่าคอมพิวเตอร์ราคาถูกในปัจจุบันอย่างเทียบกันไม่ได้

แล้ว คอมพิวเตอร์เครื่องแรกของโลกคือเครื่องไหน?

คำตอบจริง ๆ ไม่ได้มีเพียงชื่อเดียว เพราะขึ้นอยู่กับว่าเรานิยามคำว่า “คอมพิวเตอร์เครื่องแรก” อย่างไร

 

🇩🇪 Z3 คอมพิวเตอร์ดิจิทัลแบบโปรแกรมได้เครื่องแรก

หนึ่งในชื่อสำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์คือ Z3 ผลงานของ Konrad Zuse วิศวกรชาวเยอรมัน

Zuse สร้าง Z3 สำเร็จในปี ค.ศ. 1941 โดยเครื่องนี้ใช้รีเลย์ไฟฟ้าจำนวนมากในการคำนวณ และทำงานด้วยระบบเลขฐานสอง

สิ่งที่ทำให้ Z3 สำคัญมากคือมันสามารถ ทำงานตามโปรแกรมที่ป้อนเข้าไปได้โดยอัตโนมัติ จึงมักถูกกล่าวถึงว่าเป็นคอมพิวเตอร์ดิจิทัลแบบโปรแกรมได้ที่ทำงานได้จริงเครื่องแรกของโลก

Z3 สามารถคำนวณพื้นฐาน เช่น

- บวก

- ลบ

- คูณ

- หาร

- คำนวณรากที่สอง

แต่ถ้าเห็นภาพตัวเครื่องแล้ว หลายคนอาจไม่เชื่อว่านี่คือ “คอมพิวเตอร์” เพราะมันไม่ได้มีจอภาพ เมาส์ หรือคีย์บอร์ดแบบที่เราคุ้นเคย

 

💥 น่าเสียดายที่ Z3 เครื่องต้นฉบับถูกทำลาย

Z3 ไม่ได้มีโอกาสพัฒนาต่อมาเป็นคอมพิวเตอร์สมัยใหม่ เพราะเครื่องต้นฉบับถูกทำลายใน กรุงเบอร์ลินเมื่อปี 1943 ระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2

ปัจจุบันจึงมีการสร้างแบบจำลอง Z3 ขึ้นมาเพื่อแสดงให้คนรุ่นหลังได้เห็นว่า คอมพิวเตอร์ยุคแรกมีหน้าตาและวิธีทำงานอย่างไร

 

🇺🇸 แล้ว ENIAC คืออะไร?

อีกชื่อหนึ่งที่คนมักได้ยินเมื่อพูดถึง “คอมพิวเตอร์เครื่องแรกของโลก” คือ ENIAC

ENIAC ถูกพัฒนาขึ้นในสหรัฐอเมริกาในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 โดย John Mauchly และ J. Presper Eckert

จุดเด่นของ ENIAC คือการใช้ หลอดสุญญากาศ จำนวนมหาศาลในการประมวลผล ทำให้มันเป็นหนึ่งในคอมพิวเตอร์อิเล็กทรอนิกส์อเนกประสงค์ขนาดใหญ่ยุคแรก ๆ ของโลก

มันถูกสร้างขึ้นเพื่อช่วยคำนวณ ตารางวิถีกระสุนปืนใหญ่ ให้กองทัพสหรัฐฯ

และสิ่งที่น่าทึ่งที่สุดคือ…

ENIAC มีขนาดใหญ่ถึงระดับห้อง

มันใช้พื้นที่ประมาณ 167 ตารางเมตร และมีน้ำหนักราว 30 ตัน

เมื่อเทียบกับโน้ตบุ๊กที่เราสามารถถือเดินไปไหนมาไหนได้ คอมพิวเตอร์ยุคนั้นจึงดูเหมือน “เครื่องจักรยักษ์” มากกว่าจะเป็นอุปกรณ์ส่วนตัว

 

🧠 แล้ว Charles Babbage ล่ะ?

ถ้าย้อนกลับไปก่อนหน้านั้นอีกเกือบ 100 ปี จะพบกับชายคนหนึ่งชื่อ Charles Babbage

เขาออกแบบเครื่องจักรที่เรียกว่า Analytical Engine ในศตวรรษที่ 19

แม้เครื่องนี้จะไม่ได้สร้างเสร็จสมบูรณ์ในช่วงชีวิตของ Babbage แต่แนวคิดของมันล้ำหน้ามาก เพราะมีแนวคิดเกี่ยวกับ

หน่วยประมวลผล + หน่วยความจำ + การควบคุมคำสั่ง

ซึ่งเป็นแนวคิดพื้นฐานที่เราพบในคอมพิวเตอร์ยุคใหม่

ด้วยเหตุนี้ Babbage จึงได้รับการยกย่องอย่างกว้างขวางว่าเป็นหนึ่งใน บิดาแห่งคอมพิวเตอร์

 

📌 แล้วตกลง “เครื่องแรก” คือเครื่องไหน?

คำตอบขึ้นอยู่กับนิยาม

Analytical Engine

➡️ ต้นแบบแนวคิดคอมพิวเตอร์อเนกประสงค์ยุคแรก

Z3 (1941)

➡️ คอมพิวเตอร์ดิจิทัลแบบโปรแกรมได้ที่ทำงานได้จริงเครื่องแรกที่มักได้รับการยอมรับ

ENIAC (1940s)

➡️ หนึ่งในคอมพิวเตอร์อิเล็กทรอนิกส์อเนกประสงค์ขนาดใหญ่ยุคแรก

ดังนั้นคำว่า “คอมพิวเตอร์เครื่องแรกของโลก” จึงต้องระบุให้ชัดว่าเรากำลังพูดถึง “เครื่องแรก” ในด้านไหน

 

จากเครื่องจักรขนาดใหญ่ที่กินพื้นที่ทั้งห้องในอดีต วันนี้เทคโนโลยีกลับก้าวไปไกลจนคอมพิวเตอร์ที่มีประสิทธิภาพมหาศาลสามารถอยู่ในกระเป๋าเสื้อของเราได้

และเรื่องราวของ Z3, ENIAC และ Analytical Engine ก็เป็นหลักฐานว่า…

คอมพิวเตอร์ที่เราใช้กันทุกวันนี้ ไม่ได้เกิดขึ้นในวันเดียว แต่มาจากการสะสมความคิดและการทดลองของนักประดิษฐ์หลายรุ่นตลอดเวลานับร้อยปี