ทำไม สะพานลอย บางแห่งมีหลังคา แต่บางแห่งไม่มีหลังคา ?

สวัสดีชาวโพสต์จังกันทุกคน เคยสงสัยกันไหม เวลาเดินทางในกรุงเทพฯ หรือจังหวัดต่างๆ เราจะเห็นสะพานลอยคนข้ามถนนหน้าตาไม่เหมือนกัน

ยางแห่งมีหลังคาคลุมตลอดทาง เดินฝนตกแดดออกก็ไม่ค่อยลำบาก แต่บางแห่งกลับเป็นสะพานลอยโล่งๆ ไม่มีอะไรบังแดดบังฝนเลย ทำให้เดินข้ามทีแทบละลายกลางแดด หรือเปียกฝนจนชุ่ม

หลายคนเข้าใจว่า คงสร้างไม่เสร็จ หรือ งบประมาณไม่พอ แต่ความจริงแล้ว เรื่องนี้มีเหตุผลทางวิศวกรรม การออกแบบ และงบประมาณซ่อนอยู่มากกว่าที่คิด

จริงๆ แล้ว ประเทศไทยไม่มีข้อกำหนดว่าทุกสะพานลอยจะต้องมีหลังคา การติดตั้งหรือไม่ติดตั้งหลังคาจะขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย โดยหน่วยงานที่รับผิดชอบ

เช่น กรมทางหลวกรุงเทพมหานคร หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จะเป็นผู้พิจารณาตามความเหมาะสมของแต่ละพื้นที่

เหตุผลแรกคือ ปริมาณผู้ใช้งาน

สะพานลอยที่อยู่หน้าโรงเรียน โรงพยาบาล สถานีรถไฟฟ้า ห้างสรรพสินค้า ตลาด หรือสถานที่ราชการ มักมีคนใช้งานจำนวนมากทุกวัน

การติดตั้งหลังคาจะช่วยให้ประชาชนเดินข้ามได้สะดวก แม้ฝนตกหรือแดดแรง ทำให้คนเต็มใจใช้สะพานลอยมากขึ้น แทนที่จะเสี่ยงวิ่งข้ามถนน

แต่หากเป็นสะพานลอยในพื้นที่ที่มีคนใช้งานไม่มาก เช่น ถนนรอบนอก เมืองขนาดเล็ก หรือทางหลวงบางสาย หน่วยงานอาจเลือกสร้างเฉพาะโครงสร้างหลักโดยไม่มีหลังคา เพื่อลดค่าใช้จ่าย

อีกเหตุผลหนึ่งคือ งบประมาณในการก่อสร้างและการดูแลรักษา

หลายคนอาจคิดว่าหลังคาแค่ไม่กี่แผ่นคงราคาไม่เท่าไหร่ แต่ในความเป็นจริง หลังคาของสะพานลอยต้องออกแบบให้รับแรงลม ฝน และความร้อน รวมถึงต้องใช้โครงเหล็กเพิ่มเติม ทำให้ต้นทุนสูงขึ้นพอสมควร

นอกจากนี้ ยังมีค่าใช้จ่ายระยะยาว เช่น การซ่อมแซม การเปลี่ยนแผ่นหลังคาที่แตกร้าว การทำความสะอาด และการตรวจสอบความแข็งแรงอยู่เป็นประจำ

ยิ่งสะพานลอยอยู่ในพื้นที่ที่มีลมแรง เช่น ใกล้ทางด่วนหรือพื้นที่โล่ง หลังคาจะรับแรงลมมากกว่าสะพานทั่วไป จึงต้องออกแบบให้แข็งแรงเป็นพิเศษ

อีกเรื่องที่หลายคนไม่เคยนึกถึงคือ ความปลอดภัย

หลังคาบางประเภทอาจทำให้เกิดปัญหาในช่วงพายุ หากวัสดุไม่ได้มาตรฐานหรือยึดติดไม่แน่น อาจหลุดปลิวลงมาสร้างอันตรายต่อรถยนต์ด้านล่างได้ ดังนั้น ในบางพื้นที่ที่มีความเสี่ยง หน่วยงานจึงเลือกสร้างสะพานแบบเปิดโล่งแทน

นอกจากนี้ สะพานลอยที่ไม่มีหลังคายังช่วยให้มองเห็นทัศนวิสัยได้กว้างกว่า โดยเฉพาะในเวลากลางคืน เพราะแสงไฟจากถนนสามารถส่องถึงได้ทั่ว ลดมุมอับสายตา และทำให้ผู้ใช้รู้สึกปลอดภัยมากขึ้นในบางพื้นที่

บางแห่งที่เราเห็นมีหลังคา แต่หลังคาไม่ได้ยาวตลอดทั้งสะพาน ก็เป็นการออกแบบเพื่อประหยัดงบประมาณเช่นกัน โดยเลือกคลุมเฉพาะช่วงบันไดหรือช่วงกลางที่คนยืนรอหรือเดินนานที่สุด

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ยังมีสะพานลอยรุ่นใหม่ที่ออกแบบให้ทันสมัยกว่าเดิม เช่น ใช้หลังคาโปร่งแสงที่ช่วยกันฝนแต่ยังรับแสงธรรมชาติได้ ติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์สำหรับจ่ายไฟให้ระบบแสงสว่าง หรือเพิ่มลิฟต์และทางลาดเพื่อรองรับผู้สูงอายุและผู้ใช้รถเข็น

แหล่งที่มา

• กรมทางหลวง
• กรมทางหลวงชนบท
• กรุงเทพมหานคร (BMA)
• มาตรฐานการออกแบบสะพานลอยคนข้าม
• คู่มือการออกแบบงานทางสำหรับคนเดินเท้า