ทำไมโลกเราถึงมี "ทะเลทราย"?

ถ้าคุณเคยคิดว่าทะเลทรายเกิดขึ้นเพราะ "แดดร้อนเกินไปจนน้ำแห้ง" หรือเกิดจาก "ความซวยของพื้นที่"... คุณกำลังเข้าใจผิดครับ
ในทางวิทยาศาสตร์ ทะเลทรายไม่ได้เกิดขึ้นมั่วๆ แต่เป็นผลลัพธ์จาก ระบบการหมุนเวียนของโลก ที่ถูกคำนวณไว้อย่างเป๊ะๆ ผ่าน 4 สาเหตุหลักต่อไปนี้:

 1. ลมแห้ง "กดทับ" ไม่ให้ฝนตก
นี่คือสาเหตุของทะเลทรายที่ใหญ่ที่สุดในโลก อย่าง ทะเลทรายซาฮารา

อากาศร้อนลอยตัว: บริเวณเส้นศูนย์สูตรแดดแรงมาก อากาศร้อนและชื้นจึงลอยสูงขึ้น พอมันลอยสูง มันจะกลั่นตัวกลายเป็นฝนตกหนักชุ่มชื้น (เช่น ป่าแอมะซอน หรือป่าบ้านเรา)

อากาศแห้งจมตัว: พอฝนตกหมดแล้ว มวลอากาศที่เหลือแต่ "ความแห้ง" จะไหลไปทางทิศเหนือและใต้ (ช่วงละติจูด 20–30 องศา) แล้ว จมตัวลงมากดทับพื้นดิน อากาศที่กดทับลงมานี้แห้งสนิท และขัดขวางไม่ให้เมฆก่อตัวได้ ฝนเลยไม่มีทางตก
ลมบนโลกดึงความชื้นไปตกที่อื่น แล้วทิ้งอากาศแห้งสนิทลงมากดทับพื้นที่แถบนั้นถาวร

2. ภูเขาสูง "ขวาง" ทางฝน (ปรากฏการณ์เงาฝน)
ธรรมชาติสร้างทะเลทรายได้ แม้พื้นที่นั้นจะไม่ได้ร้อนจัด ขอแค่มี ภูเขาสูงใหญ่กั้นทางลม
1. ลมพัดความชื้นมาจากทะเล แต่เจอ เทือกเขาสูง ขวางไว้
2. อากาศชื้นถูกบังคับให้ลอยข้ามเขา ยิ่งสูงยิ่งเย็น ฝนเลย เทลงมาจนหมดที่หน้าเขา
3. พอข้ามไป หลังเขา อากาศไม่เหลือความชื้นแล้ว แถมยังพัดลงมาดูดความชื้นบนพื้นดินไปอีก จนกลายเป็นทะเลทราย เช่น ทะเลทรายกอบี ที่ซ่อนอยู่หลังเทือกเขาฮิมาลัย

 3. น้ำทะเลเย็นเกินไป จนกลั่นตัวเป็นฝนไม่ได้
บริเวณพื้นที่ติดชายฝั่งทะเลจึงกลายเป็นทะเลทรายแห้งแล้งจัด อย่างทะเลทรายอาตากามา
จากการที่ลมพัดเข้าฝั่ง ดันพัดผ่าน กระแสน้ำเย็นในมหาสมุทร
เมื่ออากาศเจอน้ำเย็น อากาศจะเย็นตามและมีน้ำหนักมาก มันจึง จมตัวลง ไม่ยอมลอยขึ้นไปสร้างเมฆฝน
ผลคือ พื้นที่ชายฝั่งมีแต่หมอก แต่ฝนไม่เคยตกเลยแม้แต่หยดเดียว

4. อยู่ไกลทะเลเกินไป จนความชื้นหมดกลางทาง
ลมชื้นอุ้มฝนมาจากมหาสมุทร แต่ยิ่งพัดเข้าไปลึกในใจกลางทวีป ฝนก็ตกหายไปเรื่อยๆ ตามระยะทาง
พอถึง ใจกลางทวีปที่กว้างใหญ่ ลมชื้นก็กลายเป็นลมแห้งแล้งที่ไม่เหลือหยดน้ำอีกเลย ทำให้ใจกลางแผ่นดินใหญ่กลายเป็นทะเลทรายไปโดยปริมาณ