ยาสีฟันลดเสียวฟัน

อาการเสียวฟันเกิดจากอะไร

เวลารับประทานของเย็น ของร้อน ของหวาน หรือของเปรี้ยว แล้วรู้สึกจี๊ดขึ้นมาที่ฟัน หลายคนมักคิดว่าเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่จริง ๆ แล้วอาการเสียวฟันเป็นสัญญาณว่าชั้นปกป้องของฟันอาจมีการเปลี่ยนแปลง จนทำให้ส่วนที่ไวต่อความรู้สึกภายในฟันได้รับการกระตุ้นได้ง่ายขึ้น

ภายในฟันมีส่วนที่เรียกว่าเนื้อฟัน ซึ่งมีท่อเล็ก ๆ จำนวนมากเชื่อมต่อไปยังบริเวณเส้นประสาท เมื่อชั้นเคลือบฟันด้านนอกบางลง หรือเหงือกร่นจนเปิดบริเวณรากฟัน สิ่งกระตุ้นจากภายนอก เช่น ความเย็น ความร้อน หรือแรงกดจากการกัด สามารถส่งผ่านเข้าไปได้มากขึ้น จึงเกิดความรู้สึกเสียวหรือเจ็บแบบแปลบ ๆ

ยาสีฟันสำหรับคนเสียวฟันไม่ได้ทำให้ฟันแข็งแรงขึ้นทันทีเหมือนการเคลือบผิวใหม่ แต่ช่วยลดการรับรู้ความรู้สึกของเส้นประสาทและช่วยปกป้องบริเวณที่ไวต่อความรู้สึก ทำให้อาการเสียวฟันค่อย ๆ ลดลงเมื่อใช้ต่อเนื่องอย่างเหมาะสม

ส่วนประกอบที่ช่วยลดอาการเสียวฟัน

ยาสีฟันลดเสียวฟันแต่ละชนิดอาจใช้ส่วนผสมแตกต่างกัน แต่หลักการทำงานมักแบ่งได้เป็นสองแนวทาง

แนวทางแรกคือการลดการส่งผ่านความรู้สึก โดยใช้สารที่ช่วยลดความไวของเส้นประสาทภายในฟัน เมื่อใช้เป็นประจำ สารเหล่านี้จะช่วยให้ฟันตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้นได้น้อยลง อาการจี๊ดเมื่อโดนน้ำเย็นหรืออาหารร้อนจึงลดลง

อีกแนวทางคือการช่วยปิดช่องทางเล็ก ๆ บนผิวเนื้อฟันที่เปิดอยู่ ทำให้สิ่งกระตุ้นจากภายนอกผ่านเข้าไปได้ยากขึ้น เปรียบเหมือนการเพิ่มชั้นป้องกันให้บริเวณที่ไวต่อความรู้สึก

สารที่พบได้บ่อยในยาสีฟันกลุ่มนี้ เช่น สารกลุ่มโพแทสเซียมที่ช่วยลดความไวของเส้นประสาท หรือสารที่ช่วยสร้างชั้นเคลือบปิดบริเวณผิวฟันบางส่วน การเลือกใช้จึงขึ้นอยู่กับสาเหตุและลักษณะอาการของแต่ละคน

ทำไมต้องใช้ต่อเนื่อง

หลายคนลองใช้ยาสีฟันลดเสียวฟันเพียงไม่กี่ครั้งแล้วรู้สึกว่ายังไม่ดีขึ้น จึงคิดว่ายาสีฟันไม่ได้ผล แต่จริง ๆ แล้วการลดอาการเสียวฟันมักต้องอาศัยเวลา เพราะการเปลี่ยนแปลงบนผิวฟันหรือการลดความไวของเส้นประสาทไม่ได้เกิดขึ้นทันที

การใช้เป็นประจำตามคำแนะนำช่วยให้สารออกฤทธิ์มีโอกาสทำงานต่อเนื่อง โดยเฉพาะคนที่มีอาการเสียวฟันจากเคลือบฟันบาง เหงือกร่น หรือการแปรงฟันแรงเกินไป อาจต้องปรับพฤติกรรมร่วมด้วยจึงจะเห็นผลชัดเจน

อย่างไรก็ตาม หากอาการเสียวฟันเกิดจากปัญหาอื่น เช่น ฟันผุ ฟันแตก รอยร้าว หรือปัญหาที่ลึกถึงบริเวณเส้นประสาท ยาสีฟันอาจช่วยได้เพียงชั่วคราว เพราะไม่ได้แก้สาเหตุหลัก จำเป็นต้องให้ทันตแพทย์ตรวจหาต้นเหตุ

วิธีใช้ยาสีฟันลดเสียวฟันให้ได้ผล

การใช้ยาสีฟันอย่างถูกวิธีมีผลต่อการลดอาการเสียวฟันมากกว่าที่หลายคนคิด

ควรแปรงฟันอย่างนุ่มนวล ไม่ออกแรงกดมากเกินไป เพราะการถูแรง ๆ โดยเฉพาะบริเวณคอฟัน อาจทำให้เคลือบฟันสึกหรือทำให้เหงือกร่นมากขึ้น

ควรเลือกแปรงสีฟันที่มีขนแปรงนุ่ม และใช้ท่าทางการแปรงที่ไม่ทำร้ายผิวฟัน การแปรงแรงไม่ได้หมายความว่าจะสะอาดกว่า แต่กลับเพิ่มโอกาสเกิดปัญหาเสียวฟันในระยะยาว

บางคนใช้ยาสีฟันลดเสียวฟันโดยการบีบปริมาณมากขึ้น เพราะคิดว่าจะช่วยให้หายเร็วขึ้น แต่ปริมาณไม่ได้เป็นปัจจัยหลัก สิ่งสำคัญคือการใช้สม่ำเสมอและแปรงอย่างถูกวิธี

นอกจากนี้ ควรสังเกตพฤติกรรมที่กระตุ้นอาการ เช่น การดื่มเครื่องดื่มเย็นจัดบ่อย ๆ การกัดของแข็ง การรับประทานอาหารที่มีความเป็นกรดสูง หรือการนอนกัดฟัน เพราะสิ่งเหล่านี้อาจทำให้อาการกลับมาได้

เสียวฟันแบบไหนที่ไม่ควรพึ่งยาสีฟันอย่างเดียว

ยาสีฟันลดเสียวฟันเหมาะกับอาการเสียวฟันทั่วไปที่เกิดจากความไวของเนื้อฟัน แต่บางลักษณะควรตรวจโดยทันตแพทย์

หากอาการเสียวเกิดขึ้นเฉพาะซี่ใดซี่หนึ่ง มีอาการปวดต่อเนื่องหลังจากหยุดรับประทานของเย็นหรือของร้อน มีอาการปวดเองโดยไม่มีสิ่งกระตุ้น หรือมีรอยแตกบนฟัน อาจเป็นสัญญาณของปัญหาที่ต้องรักษาเพิ่มเติม

อาการเสียวฟันหลังการฟอกสีฟันหรือหลังทำทันตกรรมบางอย่างอาจเกิดขึ้นได้ แต่ควรติดตามอาการ หากไม่ลดลงหรือรุนแรงขึ้น ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

การเลือกยาสีฟันให้เหมาะกับตัวเอง

คนที่มีอาการเสียวฟันควรดูจากสาเหตุร่วมกับลักษณะการใช้ชีวิต ไม่ใช่เลือกจากคำโฆษณาเพียงอย่างเดียว เพราะอาการของแต่ละคนไม่เหมือนกัน

บางคนมีปัญหาเพราะแปรงฟันแรง บางคนมีเหงือกร่นตามวัย บางคนเกิดจากการสึกของผิวฟันจากอาหารหรือพฤติกรรมบางอย่าง การแก้ไขจึงอาจต้องทำหลายด้านร่วมกัน

ยาสีฟันลดเสียวฟันเป็นหนึ่งในวิธีที่ช่วยควบคุมอาการได้ แต่การดูแลสุขภาพช่องปากโดยรวมยังมีความสำคัญ เช่น การแปรงฟันอย่างถูกวิธี การใช้ไหมขัดฟัน การตรวจฟันเป็นระยะ และหลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่ทำให้ฟันสึก

การเข้าใจว่ายาสีฟันทำงานอย่างไร จะช่วยให้ใช้อย่างถูกความคาดหวัง เพราะหน้าที่หลักของมันคือช่วยลดความไวของฟันและเพิ่มการป้องกันบริเวณที่มีปัญหา ไม่ใช่ทดแทนการรักษาทางทันตกรรมเมื่อมีโรคของฟันเกิดขึ้น