รู้หรือไม่ ลายบนเบาะรถโดยสาร ไม่ได้ทำไว้ให้สวย แต่มีประโยชน์กว่าที่หลายคนคิด

สวัสดีชาวโพสต์จังกันทุกคน ถ้าใครเคยนั่งรถเมล์ รถทัวร์ หรือรถโดยสารทางไกล คงเคยแอบสงสัยเหมือนกันว่า ทำไมเบาะมันต้องลายเยอะขนาดนี้?

ทั้งลายจุด ลายเส้น ลายเรขาคณิต สีแดง สีม่วง สีน้ำเงิน สีเขียว ปะปนกันเต็มไปหมด จนบางทีเหมือนเอาภาพวาดสมัยเด็กมาแปะบนเบาะ หลายคนคิดว่าเป็นแค่เรื่องของดีไซน์ หรือทำให้ดูมีสีสัน แต่ความจริงแล้ว เหตุผลหลักไม่ได้เกี่ยวกับความสวยงามเลย

สิ่งแรกคือ ช่วยพรางคราบสกปรกได้ดีมาก

รถโดยสารต้องรองรับผู้โดยสารหลายสิบหรือหลายร้อยคนต่อวัน ไม่ว่าจะเป็นฝุ่น ดิน คราบเหงื่อ เศษอาหาร หรือรอยเปื้อนต่างๆ ถ้าใช้ผ้าสีพื้นอย่างสีขาว สีเทา หรือสีดำ คราบจะเห็นชัดมาก ต้องทำความสะอาดบ่อยและดูเก่าเร็ว

แต่ผ้าที่มีลวดลายซับซ้อนจะช่วย หลอกสายตา ทำให้คราบเล็กๆ ฝุ่น หรือรอยซีดจากการใช้งานสังเกตเห็นได้ยาก รถจึงดูสะอาดกว่าความเป็นจริง และช่วยยืดอายุการใช้งานของเบาะอีกด้วย

อีกเหตุผลหนึ่งคือ ช่วยลดร่องรอยการสึกหรอ

เบาะรถโดยสารถูกใช้งานหนักทุกวัน การเสียดสีจากเสื้อผ้า กระเป๋า และการลุกนั่งตลอดเวลา ทำให้ผ้าค่อยๆ ซีดหรือเป็นขุย หากใช้สีพื้น ความแตกต่างจะเห็นชัด แต่ลวดลายหลายสีจะช่วยกลบรอยเหล่านี้ได้ดี ทำให้เบาะดูใหม่ได้นานกว่า

หลายคนอาจไม่รู้ว่า ผ้าลายแบบนี้ยังผลิตง่ายและคุ้มค่ากว่าในงานขนส่งสาธารณะ

ผู้ผลิตหลายรายออกแบบลายเฉพาะสำหรับรถโดยสาร โดยเน้นความทนทาน ซักง่าย และใช้งานได้นาน บางบริษัทมีลายประจำของตัวเองที่ใช้มาหลายสิบปี จนกลายเป็นเอกลักษณ์ของแบรนด์ไปเลย

นอกจากนี้ ลวดลายยังมีข้อดีด้านจิตวิทยาเล็กๆ ด้วย เพราะสีสันและลายที่หลากหลายช่วยลดความรู้สึกว่า พื้นที่แคบ ดูไม่อึดอัดจนเกินไป เมื่อเทียบกับการนั่งบนเบาะสีพื้นเรียบทั้งคัน

ทุกวันนี้จึงไม่ใช่แค่รถเมล์หรือรถทัวร์เท่านั้น แต่รถไฟ เครื่องบิน เรือโดยสาร รวมถึงรถโดยสารในหลายประเทศ ก็ยังนิยมใช้ผ้าลายลักษณะคล้ายกัน เพราะตอบโจทย์ทั้งเรื่องความทนทาน ความสะอาด และต้นทุนในการดูแลรักษา

แหล่งที่มา

งานวิจัยวัสดุศาสตร์และสิ่งทอในยานพาหนะสาธารณะ (London Transport Museum - History of Moquette)

วารสารการออกแบบเพื่อการใช้งานเชิงจิตวิทยา (Design Psychology in Public Transit)