ถอนเหล้าแก้เมาค้างได้จริงไหม? วิทยาศาสตร์ตอบต่างจากที่หลายคนคิด

ถอนเหล้าแก้เมาค้าง? เปิดกลไกวิทยาศาสตร์ข้างขวด ทำไมดื่มซ้ำยิ่งแย่กว่าเดิม

        เคยไหมครับ... เช้าวันอาทิตย์ที่ลืมตาขึ้นมาพร้อมกับหัวที่หมุนเคว้ง เหมือนมีคนเอาครกมาครกอยู่ในสมอง คอแห้งผากจนแทบกลืนน้ำลายไม่ลง วินาทีนั้นหลายคนมักจะได้รับคำแนะนำยอดฮิตจากเพื่อนสายดื่มว่า "ถอนสิวะ! ดื่มเข้าไปอีกนิด เดี๋ยวก็หาย"

        พฤติกรรม "การถอน" หรือ Hair of the Dog นอร์เวย์เรียกว่า Reparatør (แปลตรงตัวว่า ช่างซ่อม) เป็นวัฒนธรรมการดื่มซ้ำเพื่อแก้เมาค้างที่มีมานานหลายร้อยปีทั่วโลก ตั้งแต่ยุควิกตอเรียนที่เชื่อกันว่าเอาขนของหมาบ้าที่กัดเรามาประคบแผลจะช่วยรักษาโรคพิษสุนัขบ้าได้ ซึ่งกลายเป็นรากศัพท์ของคำว่า Hair of the dog that bit you ในภาษาอังกฤษนั่นเองครับ

แต่ถามว่าทำไมเวลาเราจิบเบียร์หรือเหล้าเข้าไปสักแก้วตอนแฮงๆ แล้วมันรู้สึกดีขึ้นทันตาเห็นจริงๆ? วิทยาศาสตร์มีคำตอบที่น่าสนใจมากๆ เกี่ยวกับกลไกสมองครับ

        เอาเข้าจริงแล้ว ร่างกายเราไม่ได้ตื่นขึ้นมารู้สึกดีเพราะเหล้าเข้าไป "รักษา" อาการเมาค้างนะครับ แต่มันคือการ "หลอกสมอง" ต่างหาก เวลาที่เราดื่มแอลกอฮอล์ สมองจะถูกกดด้วยสารเคมี และเมื่อแอลกอฮอล์เริ่มหมดฤทธิ์ สมองจะเกิดอาการตื่นตระหนกและถอนยาอย่างฉับพลัน (Alcohol Withdrawal) ทำให้เราปวดหัว นอยด์ และกระสับกระส่าย

        พอกระดกเหล้าถอนเข้าไปอีกนิด สารแอลกอฮอล์จะวิ่งกลับไปกดระบบประสาทอีกรอบ สารเคมีแห่งความสุขอย่างโดพามีนก็หลั่งออกมาแป๊บหนึ่ง ร่างกายเลยรู้สึกผ่อนคลาย ปวดหัวน้อยลงชั่วคราว แต่นี่แหละครับคือกับดัก! เพราะมันไม่ใช่การรักษา แต่เป็นการ ยืดเวลาความทรมานออกไป ให้ไกลกว่าเดิม

        เชื่อไหมว่า อีกปัจจัยสำคัญคือเรื่องชนิดของแอลกอฮอล์ครับ ร่างกายเราจะจัดการย่อยแอลกอฮอล์ชนิดหลัก (Ethanol) ก่อน แต่ในเครื่องดื่มมักจะมีสารพลอยได้ที่เรียกว่า Methanol ผสมอยู่ด้วย เมื่อร่างกายย่อยเมทานอล มันจะเปลี่ยนเป็นสารพิษร้ายแรงชื่อ ฟอร์มาลดิไฮด์ (น้ำยารักษาสภาพศพ) ซึ่งเป็นตัวการทำร้ายหัวสมองเราอย่างหนัก

เมื่อเราดื่มถอนเข้าไป ร่างกายจะหันกลับไปย่อยเอทานอลระลอกใหม่ และชะลอการย่อยเมทานอลออกไปก่อน เราเลยรู้สึกดีขึ้นชั่วคราว แต่สุดท้ายเมื่อเอทานอลหมดลง สารพิษจากการย่อยเมทานอลก็ต้องถูกปลดปล่อยออกมาอยู่ดี แถมยังสะสมหนักกว่าเดิมเป็นสองเท่า!

        ผลลัพธ์ที่ตามมาของการถอน นอกจากจะทำให้ตับทำงานหนักคูณสอง และเสี่ยงต่อการเสพติดแอลกอฮอล์โดยไม่รู้ตัวแล้ว มันยังตัดโอกาสที่ร่างกายจะได้ฟื้นฟูตัวเองจากการขาดน้ำด้วยครับ

        จริงๆ แล้ว วิธีแก้เมาค้างที่ถูกต้องและได้ผลที่สุดตามหลักวิทยาศาสตร์ ไม่ใช่การเติมพิษเข้าไปใหม่ แต่คือการเติม น้ำเปล่า เครื่องดื่มเกลือแร่ (Electrolytes) เพื่อชดเชยน้ำที่เสียไป การทานอาหารย่อยง่ายที่มีคาร์โบไฮเดรตเพื่อดันระดับน้ำตาลในเลือดให้กลับมาคงที่ และ การนอนหลับพักผ่อน ให้ร่างกายได้ขับสารพิษออกมาตามธรรมชาติ

        ครั้งหน้าที่ตื่นมาแล้วหัวแทบแตก อย่าเพิ่งรีบเปิดขวดถอนตามคำท้าของเพื่อนเลยครับ เปลี่ยนเป็นจิบน้าอุ่นๆ กินไข่ต้มสักลูก แล้วนอนพักผ่อนให้เต็มที่ เชื่อผมเถอะว่าตับและสมองของคุณจะขอบคุณตัวเองแน่นอน!