จากตลาดนัดสู่การประมูล 260 ล้าน! เปิดเรื่องจริงของกระดาษแผ่นเก่าที่ถูกพับซ่อนไว้หลังกรอบไม้

ซื้อภาพเก่าเพียงร้อยกว่าบาท 

ชายคนหนึ่งเดินเลือกของในตลาดนัดมือสอง โดยไม่ได้สนใจภาพวาดเก่า ๆ บนแผงมากนัก สิ่งที่สะดุดตาเขากลับเป็นกรอบไม้สวย ๆ ซึ่งคิดว่าน่าจะนำไปใช้ประโยชน์ได้ จึงยอมจ่ายเงินเพียง 4 ดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณร้อยกว่าบาท ซื้อกลับบ้าน

เขาไม่รู้เลยว่า ด้านหลังภาพธรรมดาชิ้นนั้นซ่อนเอกสารประวัติศาสตร์ที่หายากที่สุดชิ้นหนึ่งของสหรัฐฯ เอาไว้

ซื้อเพราะอยากได้กรอบ ไม่ได้อยากได้ภาพ

เหตุการณ์เกิดขึ้นในปี 1989 ที่ตลาดนัดในเมืองอดัมส์ทาวน์ รัฐเพนซิลเวเนีย ชายผู้ซื้อซึ่งไม่ได้เปิดเผยชื่อจริง เห็นภาพวาดเก่าในกรอบไม้ชำรุดและตัดสินใจซื้อเพราะชอบรูปทรงของกรอบ

เมื่อกลับถึงบ้าน เขาถอดภาพออกเพื่อซ่อมแซมกรอบ ระหว่างรื้อแผ่นรองด้านหลัง กระดาษเก่าที่ถูกพับซ่อนอยู่ก็หลุดออกมา

ตอนแรกเขาคิดว่าเป็นเพียงเอกสารโบราณสำหรับรองภาพ แต่เมื่อคลี่ออกกลับพบข้อความหัวกระดาษว่า “In Congress, July 4, 1776” พร้อมเนื้อหาคำประกาศอิสรภาพของสหรัฐอเมริกา

ไม่ใช่ภาพวาดลับ แต่เป็นเอกสารประกาศอิสรภาพรุ่นแรก

ของที่พบไม่ได้เป็นภาพวาดราคาแพงอย่างที่เรื่องเล่าบนโลกออนไลน์มักระบุ แต่เป็น Dunlap Broadside หรือเอกสารคำประกาศอิสรภาพฉบับพิมพ์รุ่นแรก ซึ่งพิมพ์โดยจอห์น ดันแลปในคืนวันที่ 4 กรกฎาคม 1776

หลังสภาคองเกรสลงมติเห็นชอบคำประกาศอิสรภาพ เจ้าหน้าที่ต้องรีบพิมพ์เอกสารออกมาเพื่อส่งไปยังรัฐต่าง ๆ กองทัพ และบุคคลสำคัญ คาดว่าในตอนแรกพิมพ์ประมาณ 200 แผ่น แต่ปัจจุบันเหลือรอดอยู่เพียงไม่กี่สิบฉบับเท่านั้น

กระดาษที่ซ่อนอยู่หลังกรอบจึงไม่ใช่สำเนาที่ทำขึ้นภายหลัง แต่เป็นหนึ่งในเอกสารที่ถูกพิมพ์ขึ้นในช่วงเวลาที่สหรัฐอเมริกาเพิ่งประกาศแยกตัวจากอังกฤษ

จากเงินไม่กี่ดอลลาร์ สู่การประมูลระดับล้าน

เมื่อผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบกระดาษ ทั้งชนิดตัวพิมพ์ รูปแบบหมึก เนื้อกระดาษ และประวัติการพิมพ์ จึงยืนยันว่าเป็น Dunlap Broadside ของแท้ และยังอยู่ในสภาพดีอย่างน่าเหลือเชื่อ เพราะถูกปิดทับอยู่หลังภาพมานานหลายปี

ในปี 1991 เอกสารฉบับนี้ถูกนำออกประมูล และขายได้ถึง 2.42 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งในขณะนั้นสูงกว่าราคาซื้อจากตลาดนัดหลายแสนเท่า 

ต่อมาในปี 2000 เอกสารฉบับเดียวกันถูกขายอีกครั้งในราคา 8.14 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 260-300 ล้านบาท ตามอัตราแลกเปลี่ยนในแต่ละช่วงเวลา 

กรอบไม่ได้ตกแตก และเจ้าของไม่ได้พบภาพอีกชั้นหนึ่ง

เรื่องนี้ถูกเล่าต่อจนมีรายละเอียดเพิ่มขึ้นว่า เจ้าของทำกรอบตกแตกแล้วพบ “ภาพวาดลับ” มูลค่า 300 ล้านบาท แต่จากรายงานร่วมสมัย เหตุการณ์จริงคือเขาซื้อภาพเพราะต้องการกรอบ ก่อนถอดภาพออกและพบเอกสารพับซ่อนอยู่ด้านหลัง

สมบัติที่รอดมาได้เพราะไม่มีใครรู้คุณค่า

ไม่มีใครทราบแน่ชัดว่าเอกสารสำคัญฉบับนี้ถูกนำไปซ่อนหลังภาพตั้งแต่เมื่อใด หรือเจ้าของคนก่อนรู้หรือไม่ว่ามันคืออะไร แต่การถูกประกบไว้ในกรอบกลับช่วยปกป้องกระดาษจากแสง ความชื้น และการถูกทิ้งโดยไม่ตั้งใจ

เรื่องนี้จึงไม่ใช่เพียงโชคของคนซื้อของมือสอง แต่ยังเป็นตัวอย่างว่า สิ่งของธรรมดาที่ถูกมองข้าม อาจซ่อนประวัติศาสตร์ชิ้นใหญ่เอาไว้