ทำความรู้จักธุรกิจ "แปรรูปตุ๊กแก" อาชีพสุดแปลกแต่รายได้งาม

จากตุ๊กแกเกาะฝาบ้านสู่สินค้าส่งจีน! 

ใครจะคิดว่าเสียง “ตุ๊กแก” ที่ดังอยู่ตามบ้านในชนบท จะกลายเป็นรายได้ของชาวบ้านทั้งหมู่บ้านได้ แต่ธุรกิจนี้มีอยู่จริง โดยเฉพาะที่ บ้านตาลใหญ่ ตำบลนาหว้า อำเภอนาหว้า จังหวัดนครพนม ซึ่งเป็นแหล่งรับซื้อและแปรรูปตุ๊กแกส่งออกที่ถูกพูดถึงมานาน

สินค้าที่ตลาดต้องการจริงไม่ใช่ “มูลตุ๊กแก” หรือ “น้ำลายตุ๊กแก” ตามข่าวลือในอินเทอร์เน็ต แต่เป็น ตุ๊กแกทั้งตัวแบบสด และตุ๊กแกแปรรูปอบแห้ง สำหรับส่งต่อไปยังตลาดยาจีนและผู้ค้าต่างประเทศ

ใครเป็นคนทำธุรกิจนี้?

หนึ่งในผู้ประกอบอาชีพที่เปิดเผยชื่อผ่านสื่อคือ นายไสว โคตบิน ชาวบ้านตาลใหญ่ อำเภอนาหว้า จังหวัดนครพนม ซึ่งทำงานรับซื้อและแปรรูปตุ๊กแกส่งออก โดยรับตุ๊กแกจากชาวบ้านและเครือข่ายผู้รวบรวมจากหลายพื้นที่ ก่อนนำมาคัดขนาดและแปรรูป มีรายงานว่าในช่วงที่วัตถุดิบมีมาก ครอบครัวสามารถทำได้วันละประมาณ 400-500 ตัว 

บ้านตาลใหญ่ไม่ได้มีผู้ขายเพียงรายเดียว แต่เคยมีชาวบ้านเกี่ยวข้องกับการรับซื้อ แปรรูป และจ้างแรงงานมากกว่า 300 ครัวเรือน จนกลายเป็นตลาดตุ๊กแกระดับชุมชนที่มีเงินหมุนเวียนปีละหลายสิบล้านบาท 

วิธีขายตุ๊กแก เขาขายกันอย่างไร?

เส้นทางการขายเริ่มจากชาวบ้านหรือผู้เพาะเลี้ยง ติดต่อ ผู้รวบรวมหรือโรงแปรรูปที่รับซื้อประจำ โดยตกลงกันก่อนว่าต้องการตัวสดหรือรับเฉพาะตัวที่ได้ขนาด ไม่ควรจับมาไว้ก่อนโดยยังไม่มีผู้ซื้อ เพราะตุ๊กแกที่หางขาด บาดเจ็บ หรือตายระหว่างขนส่งมักถูกลดราคาหรือไม่รับซื้อ

ตุ๊กแกสดที่ผ่านการคัดเลือกจะถูกส่งให้ผู้แปรรูปนำไปทำเป็นตุ๊กแกแห้ง จากนั้นผู้ค้ารวบรวมจะบรรจุและส่งต่อผ่านผู้ส่งออกที่มีเอกสารไปยังตลาดต่างประเทศ ปลายทางสำคัญคือร้านจำหน่ายวัตถุดิบยาแผนจีนในจีน ฮ่องกง และตลาดเอเชียตะวันออก งานสำรวจร้านยาในฮ่องกงพบตุ๊กแกแห้งวางขายเป็นคู่ในร้านจำนวนมาก โดยมีรายงานแหล่งที่มารวมถึงประเทศไทย เวียดนาม และจีน 

ผู้ที่คิดจะขายจึงควรเริ่มจากการสอบถาม ตลาดรับซื้อบ้านตาลใหญ่ อำเภอนาหว้า จังหวัดนครพนม หรือผู้ประกอบการแปรรูปที่จดทะเบียนและตรวจสอบตัวตนได้ ไม่ควรโอนค่าสมัคร ค่าตรวจสัตว์ หรือค่ามัดจำให้ประกาศรับซื้อที่อ้างว่าตุ๊กแกตัวเดียวมีราคาหลักแสนหรือหลักล้าน

ราคาจริงอยู่ที่เท่าไร?

ราคาตุ๊กแกไม่ได้สูงถึงหลักล้านอย่างที่ลือกัน โดยข้อมูลจากผู้แปรรูปบ้านตาลใหญ่ในปี 2566 ระบุว่า

• ตุ๊กแกสดประมาณ ตัวละ 30-40 บาท
• ตุ๊กแกอบแห้งประมาณ ตัวละ 50-60 บาท
• ค่าแรงรับจ้างแปรรูปประมาณ ตัวละ 7-10 บาท
• ผู้แปรรูปครัวเรือนหนึ่งอาจเหลือรายได้ราว 10,000-20,000 บาทต่อเดือน ในช่วงที่มีวัตถุดิบมาก 

ต่อมาในปี 2567 ผู้ประกอบการในพื้นที่ให้ข้อมูลว่าตุ๊กแกเริ่มหายากและถูกผู้ค้าปลายทางกดราคา ตัวสดจึงเหลือประมาณ 20-30 บาท จากเดิม 50–80 บาท ส่วนตัวแห้งอยู่ที่ประมาณ 50-60 บาท จากช่วงปกติที่เคยขายได้ 100–150 บาท ราคาจึงเปลี่ยนไปตามขนาด ฤดูกาล จำนวนสัตว์ และคำสั่งซื้อจากต่างประเทศ

ในตลาดร้านยาฮ่องกง ราคาขายปลีกเฉลี่ยของตุ๊กแกแห้งอยู่ที่ประมาณ 12-15 ดอลลาร์สหรัฐต่อคู่ แต่ตัวเลขนี้เป็นราคาปลายทางหน้าร้าน ไม่ใช่ราคาที่ชาวบ้านไทยจะได้รับโดยตรง 

มูลตุ๊กแกกับน้ำลายตุ๊กแกขายให้ใคร?

ปัจจุบันยังไม่พบตลาดการค้าขนาดใหญ่ที่ตรวจสอบได้ว่ารับซื้อ มูลตุ๊กแกหรือน้ำลายตุ๊กแก เป็นสินค้าแยกต่างหาก เรื่องน้ำลายตุ๊กแกมีราคาสูงเพราะใช้รักษาโรคร้าย เป็นข่าวลือที่เคยถูกนำมาใช้ปั่นราคา แต่ไม่มีหลักฐานทางการแพทย์รองรับ

ตลาดจริงเน้นตุ๊กแกทั้งตัว โดยเฉพาะตัวแห้งที่ลำตัว ขา และหางอยู่ครบ ส่วนตลาดสัตว์เลี้ยงแปลกอาจรับซื้อตุ๊กแกมีชีวิตที่เพาะเลี้ยงถูกกฎหมาย มีสีหรือลวดลายพิเศษ แต่เป็นตลาดคนละประเภทกับตุ๊กแกแห้งส่งร้านยา

ไม่ใช่จับจากธรรมชาติแล้วขายได้ทันที

ตุ๊กแกโทเคย์อยู่ในบัญชีควบคุมการค้าระหว่างประเทศของ CITES Appendix II การส่งออกจึงต้องมีใบอนุญาตและหลักฐานที่มาถูกต้อง ผู้ขายควรตรวจสอบข้อกำหนดกับกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช รวมถึงหน่วยงานปศุสัตว์และศุลกากรก่อนเพาะเลี้ยง ขนย้าย หรือส่งออก

ธุรกิจตุ๊กแกจึงสร้างรายได้ได้จริง แต่ต้องอาศัยจำนวนมาก ตลาดรับซื้อแน่นอน และต้นทางที่ถูกกฎหมาย ไม่ใช่เส้นทางรวยเร็วจากตุ๊กแกตัวเดียว ส่วนประกาศรับซื้อน้ำลาย มูล หรือตุ๊กแกหลักล้าน หากไม่มีสถานที่รับซื้อ สัญญา และหลักฐานการจ่ายเงินจริง ก็ควรระวังให้มาก เพราะสิ่งที่ถูกซื้อขายอาจไม่ใช่ตุ๊กแก แต่เป็นความหวังของคนที่อยากได้เงินก้อนใหญ