นะโมตัสสะแปลว่าอะไร?

คนไทยจำนวนมากคุ้นหูกับบทสวดที่ขึ้นต้นว่า “นะโม ตัสสะ ภควโต อรหโต สัมมาสัมพุทธัสสะ” เพราะได้ยินในวัด งานบุญ หรือก่อนเริ่มสวดมนต์ แต่หลายคนท่องได้โดยไม่เคยรู้ว่าคำเหล่านี้มีความหมายว่าอะไร

คำว่า “นะโม” มาจากภาษาบาลี แปลว่า “ขอนอบน้อม” หรือ “ขอถวายความเคารพ” เป็นคำแสดงความอ่อนน้อมและความเลื่อมใส

ส่วนคำว่า “ตัสสะ” แปลว่า “แด่พระองค์นั้น” หรือ “ต่อพระองค์นั้น” เมื่อนำมารวมกันเป็น “นะโม ตัสสะ” จึงหมายถึง “ขอนอบน้อมแด่พระองค์นั้น”

อย่างไรก็ตาม เวลาสวดจริงจะสวดต่อเนื่องเป็นประโยคเต็มว่า

“นะโม ตัสสะ ภควโต อรหโต สัมมาสัมพุทธัสสะ”

ซึ่งมีความหมายโดยรวมว่า

“ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์นั้น ผู้เป็นพระอรหันต์ ผู้ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง”

แต่ละคำยังมีความหมายที่ลึกซึ้ง ได้แก่

“ภควโต” หมายถึง พระผู้มีพระภาค หรือพระผู้ทรงคุณอันประเสริฐ ผู้ทรงคุณธรรมอันยิ่งใหญ่

“อรหโต” หมายถึง พระอรหันต์ ผู้ไกลจากกิเลส ผู้ควรแก่การสักการบูชา

“สัมมาสัมพุทธัสสะ” หมายถึง พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ตรัสรู้ความจริงได้ด้วยพระองค์เองอย่างถูกต้องสมบูรณ์ และทรงนำคำสอนไปเผยแผ่แก่ผู้อื่น

ในพระพุทธศาสนาแบบเถรวาท นิยมกล่าวบท “นะโม” จำนวน 3 จบ ก่อนเริ่มสวดมนต์หรือประกอบพิธีกรรมต่าง ๆ การกล่าว 3 จบเป็นธรรมเนียมที่สืบทอดกันมายาวนาน เพื่อแสดงความเคารพและตั้งจิตให้สงบก่อนระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ แม้ว่าตัวบทนะโมจะเป็นการนอบน้อมต่อพระพุทธเจ้าโดยตรงก็ตาม

หลายคนเข้าใจผิดว่าการสวดนะโมเป็นคาถาเพื่อขอพรหรือเสริมโชคลาภ แต่ตามความหมายดั้งเดิม บทนี้ไม่ได้มีเนื้อหาเกี่ยวกับการขอสิ่งใดจากพระพุทธเจ้า เพราะพระพุทธศาสนาสอนให้แต่ละคนพัฒนาตนเองด้วยการปฏิบัติธรรมและทำเหตุให้เกิดผลที่ดี การกล่าวนะโมจึงเป็นการแสดงความเคารพ ระลึกถึงพระคุณของพระพุทธเจ้า และเตรียมใจให้พร้อมก่อนฟังธรรม สวดมนต์ หรือเจริญภาวนา

แม้จะเป็นเพียงประโยคสั้น ๆ แต่ “นะโม ตัสสะ ภควโต อรหโต สัมมาสัมพุทธัสสะ” ได้สรุปพระคุณสำคัญของพระพุทธเจ้าไว้ครบถ้วน ทั้งความเป็นพระผู้มีพระภาค ผู้สิ้นกิเลส และผู้ตรัสรู้ชอบด้วยพระองค์เอง การเข้าใจความหมายของบทสวดจึงช่วยให้การสวดมนต์มีความหมายมากกว่าการท่องจำ และทำให้ผู้สวดระลึกถึงคุณความดีของพระพุทธเจ้าด้วยความเข้าใจอย่างแท้จริง