ทีวีดิจิทัลหมดอายุใบอนุญาต แล้วจะเกิดอะไรขึ้น

อีกประมาณสองปีข้างหน้า ใบอนุญาตประกอบกิจการทีวีดิจิทัลของผู้ประกอบการหลายช่องในประเทศไทยจะทยอยหมดอายุ นี่เป็นช่วงเวลาสำคัญของอุตสาหกรรมโทรทัศน์ เพราะเป็นจุดที่ภาครัฐต้องตัดสินใจว่าจะเดินหน้าระบบเดิมต่อ ปรับรูปแบบใหม่ หรือเปิดทางให้เกิดการแข่งขันในลักษณะที่ต่างจากเดิม

เมื่อมีการประมูลทีวีดิจิทัลเมื่อกว่าสิบปีก่อน ผู้ประกอบการแต่ละรายได้รับสิทธิใช้คลื่นความถี่เป็นระยะเวลาหนึ่ง ซึ่งเมื่อครบกำหนด สิทธิในการใช้คลื่นก็สิ้นสุดลง ไม่ได้หมายความว่าช่องโทรทัศน์จะมีสิทธิออกอากาศต่อไปโดยอัตโนมัติ หากต้องการดำเนินกิจการต่อ ก็ต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ใหม่ที่หน่วยงานกำกับดูแลกำหนด

สิ่งที่หลายคนจับตามองคือ จะมีการเปิดประมูลคลื่นรอบใหม่หรือไม่ เพราะสภาพตลาดในปัจจุบันแตกต่างจากช่วงเริ่มต้นทีวีดิจิทัลอย่างมาก พฤติกรรมผู้ชมเปลี่ยนไปอย่างชัดเจน คนจำนวนมากหันไปดูวิดีโอผ่านอินเทอร์เน็ต ไม่ว่าจะเป็นแพลตฟอร์มสตรีมมิงหรือโซเชียลมีเดีย ทำให้รายได้โฆษณาของทีวีแบบดั้งเดิมถูกแบ่งไปยังสื่อออนไลน์มากขึ้น

ผู้ประกอบการหลายรายจึงมีความเห็นว่าการประมูลแบบเดิมอาจไม่เหมาะสมอีกต่อไป หากกำหนดค่าธรรมเนียมหรือภาระต้นทุนสูงเหมือนในอดีต ก็อาจไม่มีผู้สนใจเข้าร่วมมากนัก ขณะเดียวกัน หากไม่มีระบบที่เหมาะสม ก็อาจกระทบต่อการแข่งขันและความหลากหลายของเนื้อหาในระยะยาว

อีกประเด็นที่สำคัญคือการใช้คลื่นความถี่ ซึ่งเป็นทรัพยากรของประเทศ ภาครัฐอาจต้องพิจารณาว่าคลื่นที่เคยใช้สำหรับโทรทัศน์ควรถูกใช้ในรูปแบบเดิมต่อไป หรือควรนำบางส่วนไปใช้กับบริการสื่อสารหรือเทคโนโลยีด้านอื่นที่มีความต้องการเพิ่มขึ้น

สำหรับประชาชนทั่วไป หากมีการเปลี่ยนแปลงเรื่องใบอนุญาต ก็ไม่ได้หมายความว่าโทรทัศน์ทุกช่องจะหายไปพร้อมกันทันที เพราะหากมีมาตรการรองรับหรือการต่อเนื่องของการออกอากาศ ผู้ชมอาจแทบไม่รู้สึกถึงความเปลี่ยนแปลงเลย สิ่งที่อาจเห็นชัดกว่าคือจำนวนช่อง รูปแบบรายการ หรือผู้ประกอบการในตลาดอาจเปลี่ยนไปในอนาคต

ในช่วงสองปีที่เหลือ ผู้ประกอบการทีวีดิจิทัลเองก็ต้องเตรียมตัวรับมือกับการแข่งขันที่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ช่องโทรทัศน์ด้วยกัน แต่ต้องแข่งขันกับผู้ให้บริการสตรีมมิง ผู้สร้างคอนเทนต์ออนไลน์ และแพลตฟอร์มวิดีโอที่สามารถเข้าถึงผู้ชมได้ทุกอุปกรณ์

การหมดอายุใบอนุญาตจึงไม่ใช่แค่เรื่องของเอกสารหรือกฎหมาย แต่เป็นจุดเปลี่ยนที่อาจกำหนดทิศทางของวงการโทรทัศน์ไทยในทศวรรษต่อไป ว่าจะยังคงมีบทบาทในฐานะสื่อหลักเหมือนเดิม หรือจะปรับตัวไปสู่รูปแบบใหม่ที่เชื่อมโยงกับโลกดิจิทัลมากขึ้น