แผลแบบไหนไม่ควรติดพลาสเตอร์

เวลามีแผลเล็ก ๆ หลายคนมักหยิบพลาสเตอร์มาปิดทันที เพราะคิดว่าจะช่วยให้แผลหายเร็วและกันเชื้อโรคได้ แต่ในความเป็นจริง พลาสเตอร์ไม่ได้เหมาะกับแผลทุกประเภท หากใช้ไม่ถูกกับลักษณะแผล อาจทำให้แผลอับชื้น หายช้าลง หรือเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อได้

แผลที่ไม่ควรติดพลาสเตอร์ คือแผลที่มีน้ำเหลืองหรือของเหลวไหลออกมาตลอด หากปิดด้วยพลาสเตอร์ธรรมดา ความชื้นจะสะสมอยู่ใต้แผ่นกาว ทำให้เชื้อโรคเจริญเติบโตได้ง่าย ในกรณีนี้ควรใช้ผ้าก๊อซที่สะอาดและเปลี่ยนบ่อยตามความเหมาะสม หรือใช้อุปกรณ์ปิดแผลที่ออกแบบมาสำหรับแผลที่มีสารคัดหลั่ง

แผลติดเชื้อก็ไม่ควรใช้พลาสเตอร์ปิดทับไว้ตลอดเวลา สังเกตได้จากอาการบวมแดง ร้อน เจ็บมากขึ้น มีหนอง หรือมีกลิ่นผิดปกติ การปิดแผลแน่นเกินไปอาจทำให้ระบายของเหลวได้ไม่ดี หากมีอาการเหล่านี้ควรทำความสะอาดแผลและพบแพทย์เพื่อประเมินว่าจำเป็นต้องได้รับการรักษาเพิ่มเติมหรือไม่

แผลขนาดใหญ่ แผลลึก หรือแผลที่มีเลือดออกไม่หยุดก็ไม่เหมาะกับพลาสเตอร์ทั่วไป เพราะพลาสเตอร์ถูกออกแบบมาสำหรับแผลตื้นและมีขนาดเล็กเท่านั้น หากเลือดออกต่อเนื่องหลังจากกดห้ามเลือดประมาณ 10–15 นาที หรือเห็นชั้นไขมัน เอ็น หรือเนื้อเยื่อด้านใน ควรรีบไปพบแพทย์

แผลจากสัตว์กัด คนกัด หรือแผลที่เกิดจากของสกปรก เช่น ตะปูขึ้นสนิม เศษดิน หรือเศษไม้ ก็ไม่ควรเพียงแค่ล้างแล้วติดพลาสเตอร์ เพราะแผลลักษณะนี้มีโอกาสติดเชื้อสูง และอาจต้องได้รับวัคซีนป้องกันบาดทะยักหรือการรักษาอื่นเพิ่มเติมตามดุลยพินิจของแพทย์

แผลไฟไหม้หรือน้ำร้อนลวกก็ไม่ควรรีบติดพลาสเตอร์ทันที สิ่งที่ควรทำก่อนคือใช้น้ำสะอาดอุณหภูมิปกติไหลผ่านบริเวณแผลอย่างต่อเนื่องประมาณ 20 นาที จากนั้นจึงใช้วัสดุปิดแผลที่เหมาะสมหากจำเป็น พลาสเตอร์ชนิดธรรมดาอาจติดกับผิวหนังที่บอบบางและทำให้เจ็บมากขึ้นเมื่อแกะออก

อีกกรณีหนึ่งคือแผลที่อยู่ในตำแหน่งซึ่งเปียกน้ำหรือมีเหงื่อมากตลอดเวลา เช่น ฝ่าเท้า ซอกนิ้ว หรือบริเวณที่มีการเสียดสี พลาสเตอร์อาจหลุดง่ายและกักความชื้นไว้ หากจำเป็นต้องปิดแผล ควรเลือกวัสดุที่เหมาะกับตำแหน่งนั้นและเปลี่ยนเมื่อเปียกหรือสกปรก

ในทางกลับกัน พลาสเตอร์เหมาะกับแผลถลอกหรือแผลมีดบาดขนาดเล็กที่สะอาด เลือดหยุดแล้ว และไม่มีสัญญาณของการติดเชื้อ โดยก่อนติดควรล้างแผลด้วยน้ำสะอาดหรือสารละลายสำหรับล้างแผล ซับให้แห้ง แล้วจึงติดพลาสเตอร์ที่มีขนาดพอดีกับแผล

หลายคนมักลืมเปลี่ยนพลาสเตอร์จนปล่อยไว้หลายวัน ความจริงแล้วควรเปลี่ยนทุกวัน หรือเปลี่ยนทันทีเมื่อเปียก หลุด หรือสกปรก เพราะพลาสเตอร์ที่ใช้ซ้ำหรือปล่อยให้อับชื้นอาจกลายเป็นแหล่งสะสมของเชื้อโรคแทนที่จะช่วยปกป้องแผล

หากแผลไม่ดีขึ้นภายในหลายวัน ปวดมากขึ้น บวมแดง มีหนอง มีไข้ หรือมีเลือดออกไม่หยุด ควรเข้ารับการตรวจจากบุคลากรทางการแพทย์ การเลือกใช้พลาสเตอร์ให้เหมาะกับชนิดของแผลเป็นเรื่องสำคัญไม่แพ้การทำความสะอาดแผล เพราะการปิดแผลถูกวิธีจะช่วยให้ร่างกายซ่อมแซมตัวเองได้อย่างมีประสิทธิภาพและลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนในภายหลัง