มือถือสกปรกกว่าที่เห็น แค่ไหนกันแน่

โทรศัพท์มือถือเป็นของไม่กี่อย่างที่เราแตะตลอดวัน ตั้งแต่หลังตื่นนอน ระหว่างกินข้าว บนรถ ที่ทำงาน ไปจนถึงก่อนนอน บางคนถือเข้าห้องน้ำ วางบนโต๊ะอาหาร แล้วหยิบขึ้นมาแนบหน้าโดยแทบไม่เคยเช็ดทำความสะอาดเลย

จึงไม่แปลกที่มือถือจะสะสมแบคทีเรียและสิ่งสกปรกได้มากกว่าที่ตาเห็น

หลายคนน่าจะเคยได้ยินประโยคว่า โทรศัพท์มือถือมีแบคทีเรียมากกว่าฝารองนั่งชักโครกถึง 10 เท่า ตัวเลขนี้ถูกนำมาเล่าต่อกันบ่อยมาก แต่ไม่ควรเข้าใจว่าโทรศัพท์ทุกเครื่องจะสกปรกกว่าฝารองนั่งทุกอันในสัดส่วนเท่ากันเสมอ เพราะปริมาณเชื้อขึ้นอยู่กับวิธีเก็บตัวอย่าง สถานที่ พฤติกรรมของเจ้าของมือถือ และการทำความสะอาด

สิ่งที่พูดได้ชัดกว่าคือ มือถือเป็นพื้นผิวที่มีโอกาสปนเปื้อนสูง เพราะถูกจับบ่อย แต่กลับได้รับการทำความสะอาดน้อยกว่าสิ่งของหลายชนิด

ปัญหาไม่ได้เริ่มจากตัวมือถือ แต่มาจากมือของเรา

ในแต่ละวัน มือสัมผัสลูกบิดประตู ราวบันได เงินสด รถเข็นสินค้า โต๊ะทำงาน ปุ่มลิฟต์ และสิ่งของส่วนกลางอีกมาก พอหยิบมือถือ เชื้อและคราบบางส่วนก็ถูกส่งต่อไปยังหน้าจอ ขอบเครื่อง เคส และช่องต่าง ๆ

จากนั้นมือถือก็กลับมาอยู่ในมือเราอีกครั้ง เป็นวงจรซ้ำไปเรื่อย ๆ

บางคนล้างมือเรียบร้อยแล้ว แต่หยิบมือถือเครื่องเดิมขึ้นมาใช้ทันที หากมือถือไม่ได้รับการเช็ดมานาน มือที่เพิ่งล้างก็อาจกลับมาสัมผัสสิ่งสกปรกบนเครื่องอีกครั้ง โดยเฉพาะคนที่ใช้มือถือระหว่างทำอาหาร กินข้าว หรือดูแลเด็กเล็ก

เคสมือถือก็เป็นจุดที่มักถูกมองข้าม

ฝุ่น เหงื่อ ไขมันจากผิว เศษอาหาร และความชื้นสามารถสะสมตามร่องขอบเคสได้ บางครั้งด้านนอกดูสะอาด แต่เมื่อถอดเคสออกกลับพบคราบเหนียวหรือฝุ่นจับอยู่ด้านใน โดยเฉพาะเคสที่ใช้นาน มีรอยแตกร้าว หรือมีพื้นผิวขรุขระ

ห้องน้ำยิ่งเพิ่มโอกาสปนเปื้อน

การวางมือถือบนชั้น ขอบอ่าง หรือพื้นที่ใกล้โถสุขภัณฑ์ ทำให้เครื่องสัมผัสพื้นผิวที่อาจมีเชื้อโรคอยู่แล้ว หากใช้มือถือระหว่างเข้าห้องน้ำ มือก็ต้องสลับจับทั้งอุปกรณ์ในห้องน้ำและตัวเครื่อง แม้จะล้างมือก่อนออกมา แต่มือถือยังไม่ได้ถูกล้างไปด้วย

อีกพฤติกรรมหนึ่งที่เกิดขึ้นบ่อยคือใช้มือถือระหว่างกินอาหาร บางคนไถหน้าจอไปพร้อมกับหยิบขนมกิน หรือจับมือถือแล้วใช้มือเดียวกันหยิบอาหารเข้าปาก สิ่งสกปรกจึงไม่จำเป็นต้องเดินทางไกลเลย แค่จากหน้าจอมาถึงปลายนิ้วก็พอ

อย่างไรก็ตาม การพบแบคทีเรียบนมือถือไม่ได้หมายความว่าทุกครั้งที่แตะจะต้องป่วยทันที

แบคทีเรียจำนวนมากที่อยู่บนผิวหนังและสิ่งของรอบตัวไม่ได้ก่อโรคร้ายแรงเสมอไป ความเสี่ยงขึ้นอยู่กับชนิดและปริมาณของเชื้อ รวมถึงสุขภาพของผู้ใช้ด้วย คนทั่วไปที่แข็งแรงอาจไม่รู้สึกถึงผลกระทบอะไร แต่ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ มีแผลเปิด หรือกำลังดูแลผู้ป่วย ควรใส่ใจเรื่องความสะอาดมากเป็นพิเศษ

วิธีดูแลไม่จำเป็นต้องถึงขั้นเช็ดมือถือทุกครั้งที่หยิบ แค่ทำให้เป็นกิจวัตรก็ช่วยลดการสะสมได้มาก

เริ่มจากถอดปลั๊กและปิดเครื่องก่อนเช็ด ใช้ผ้านุ่มที่ไม่ทิ้งขุย เช่น ผ้าไมโครไฟเบอร์ เช็ดหน้าจอ ขอบเครื่อง และด้านหลังอย่างเบามือ หากจำเป็นต้องใช้น้ำยาทำความสะอาด ควรตรวจคำแนะนำของผู้ผลิตโทรศัพท์ก่อน เพราะสารบางชนิดอาจทำลายสารเคลือบหน้าจอหรือทำให้ชิ้นส่วนเสื่อมเร็วขึ้น

ไม่ควรเทหรือฉีดน้ำยาลงบนเครื่องโดยตรง เพราะของเหลวอาจไหลเข้าสู่ช่องชาร์จ ลำโพง ไมโครโฟน หรือรอยต่อของตัวเครื่อง ควรชุบลงบนผ้าเพียงเล็กน้อยแล้วจึงนำมาเช็ด

เคสมือถือควรถอดออกมาทำความสะอาดแยกต่างหาก วิธีล้างขึ้นอยู่กับวัสดุ เคสพลาสติกหรือซิลิโคนบางชนิดอาจล้างด้วยน้ำสบู่อ่อน ๆ ได้ แต่ต้องผึ่งให้แห้งสนิทก่อนใส่กลับ ส่วนเคสหนังหรือเคสที่มีชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ควรทำตามคำแนะนำเฉพาะของผู้ผลิต

สิ่งสำคัญไม่แพ้การเช็ดเครื่องคือการปรับพฤติกรรม

หลีกเลี่ยงการนำมือถือเข้าห้องน้ำ ไม่วางเครื่องบนพื้นหรือพื้นผิวสาธารณะโดยไม่จำเป็น และไม่ใช้มือถือระหว่างเตรียมอาหาร หากเพิ่งกลับจากข้างนอกหรือสัมผัสของใช้ส่วนรวมมาหลายอย่าง ควรล้างมือก่อนจับหน้า กินอาหาร หรือดูแลเด็ก แม้ว่าจะยังถือมือถืออยู่ก็ตาม

คนที่ใช้โทรศัพท์ร่วมกับผู้อื่นควรทำความสะอาดบ่อยขึ้น เช่น เครื่องส่วนกลางในร้านค้า โทรศัพท์สำนักงาน อุปกรณ์รับออเดอร์ หรือมือถือที่ส่งต่อกันดูรูปและเอกสาร เพราะยิ่งมีหลายคนจับ โอกาสที่เชื้อและสิ่งสกปรกจากมือหลายคู่จะมารวมกันก็ยิ่งมากขึ้น

โทรศัพท์อาจไม่ได้สกปรกกว่าฝารองนั่งทุกเครื่องตามตัวเลขที่เล่าต่อกัน แต่แนวคิดสำคัญยังถูกต้องอยู่ข้อหนึ่ง นั่นคือเราจับมือถือบ่อยมาก และมักลืมว่ามันควรได้รับการทำความสะอาดเหมือนของใช้ประจำวันชิ้นอื่น

หน้าจอที่ดูใสสะอาดจึงไม่ได้แปลว่าสะอาดจริงเสมอไป

การเช็ดโทรศัพท์เป็นประจำ ล้างมือให้ถูกเวลา และไม่หยิบมือถือไปใช้ทุกสถานที่ ช่วยตัดวงจรการส่งต่อสิ่งสกปรกจากมือสู่เครื่อง แล้วกลับจากเครื่องมาสู่มือได้ โดยไม่ต้องหวาดกลัวแบคทีเรียจนเกินเหตุ