ทำไมชีสถึงถูกขโมยบ่อยกว่าของกินอื่น

คำพูดที่ว่า “ชีสคืออาหารที่ถูกขโมยมากที่สุดในโลก” ฟังดูแปลกอยู่เหมือนกัน เพราะเวลาเรานึกถึงของที่โจรชอบหยิบจากร้านค้า ภาพแรกมักเป็นเหล้า บุหรี่ เนื้อราคาแพง หรือขนมชิ้นเล็กที่ซ่อนได้ง่าย ไม่น่าจะเป็นก้อนชีสที่วางเรียงอยู่ในตู้แช่

แต่ถ้ามองจากมุมของร้านค้าปลีก ชีสกลับมีคุณสมบัติหลายอย่างที่ทำให้มันเป็นของหายบ่อยกว่าที่คิด

เหตุผลแรกคือชีสบางชนิดมีราคาค่อนข้างสูงเมื่อเทียบกับขนาด ชีสก้อนเล็ก ๆ สามารถมีราคาหลักร้อยไปจนถึงหลักพันบาทได้ โดยเฉพาะชีสนำเข้า ชีสที่บ่มนาน หรือชีสจากผู้ผลิตเฉพาะทาง ของแบบนี้หยิบง่าย ซ่อนง่าย และไม่ต้องแบกถุงใหญ่ให้สะดุดตา

ต่างจากอาหารราคาสูงบางอย่าง เช่น ข้าวสาร น้ำมันพืช หรืออาหารกระป๋องแบบแพ็ก ซึ่งมีน้ำหนักมากและขนย้ายลำบาก ชีสหนึ่งก้อนสามารถใส่กระเป๋าเสื้อ กระเป๋าถือ หรือซ่อนไว้ใต้สินค้าอื่นในรถเข็นได้โดยไม่กินพื้นที่มาก

อีกเหตุผลหนึ่งคือชีสมีตลาดรองอยู่จริง

ของที่ถูกขโมยจากร้านค้าไม่ได้ถูกเอาไปกินเองเสมอไป บางส่วนถูกนำไปขายต่อให้ร้านอาหาร ร้านค้าขนาดเล็ก ตลาดนัด หรือคนรู้จักในราคาที่ถูกกว่าปกติ ชีสเป็นวัตถุดิบที่ร้านอาหารจำนวนมากใช้เป็นประจำ ตั้งแต่ร้านพิซซ่า เบเกอรี ร้านเบอร์เกอร์ ไปจนถึงร้านอาหารตะวันตก จึงเปลี่ยนเป็นเงินได้ง่ายกว่าสินค้าที่มีผู้ซื้อน้อย

ชีสยังเก็บได้นานกว่าอาหารสดหลายชนิด หากยังไม่เปิดบรรจุภัณฑ์และเก็บในอุณหภูมิที่เหมาะสม ผู้ขโมยไม่จำเป็นต้องรีบขายภายในวันเดียวเหมือนปลา อาหารทะเล หรือผักสด แม้ชีสแต่ละชนิดจะมีอายุไม่เท่ากัน แต่โดยทั่วไปก็จัดการง่ายกว่าอาหารที่เสียเร็วมาก

อย่างไรก็ตาม คำว่า “อาหารที่ถูกขโมยมากที่สุดในโลก” ต้องเข้าใจให้ถูกบริบท มันไม่ได้หมายความว่ามีหน่วยงานหนึ่งนั่งนับชีสทุกก้อนที่หายจากร้านค้าทุกประเทศ แล้วประกาศผลอย่างเป็นทางการแบบการแข่งขันระดับโลก

ข้อมูลลักษณะนี้มักมาจากการสำรวจความสูญเสียของธุรกิจค้าปลีกในหลายประเทศ โดยดูว่าสินค้ากลุ่มใดหายไปจากระบบบ่อยเมื่อเทียบกับปริมาณที่วางขาย ความสูญเสียอาจเกิดจากการขโมยของลูกค้า การขโมยภายในร้าน ความผิดพลาดระหว่างขนส่ง การนับสต็อกคลาดเคลื่อน หรือสินค้าชำรุดจนขายไม่ได้

เพราะฉะนั้น เวลามีคนบอกว่าชีสถูกขโมยมากที่สุด ไม่ได้แปลว่าชีสทุกชนิดถูกโจรหมายตาเท่ากัน และไม่ได้แปลว่าร้านทุกแห่งจะเสียชีสมากกว่าสินค้าอื่นเสมอไป

ร้านสะดวกซื้อในบางพื้นที่อาจเสียเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มากกว่า ซูเปอร์มาร์เก็ตบางแห่งอาจมีเนื้อวัว เนื้อแกะ หรืออาหารทะเลหายบ่อยกว่า ขณะที่ร้านในเมืองที่มีชีสนำเข้าราคาแพงจำนวนมากก็อาจพบปัญหาชีสหายเด่นชัดกว่า สภาพเศรษฐกิจ ราคาสินค้า การจัดวางของ และรูปแบบการรักษาความปลอดภัยล้วนมีผล

ชีสที่เสี่ยงหายมักไม่ใช่ชีสแผ่นราคาถูกสำหรับทำแซนด์วิช แต่เป็นชีสก้อนขนาดเล็กที่ราคาสูง หรือบรรจุภัณฑ์ที่หยิบออกจากชั้นแล้วซ่อนได้ทันที ยิ่งสินค้ามีอัตราส่วนราคาต่อขนาดสูงเท่าไร ก็ยิ่งน่าสนใจสำหรับคนที่ตั้งใจขโมยไปขายต่อ

นี่เป็นเหตุผลเดียวกับที่ร้านค้ามักจับตาสินค้าอย่างใบมีดโกน น้ำหอม เครื่องสำอาง เนื้อราคาแพง และนมผงเด็ก สินค้าเหล่านี้อาจดูไม่เกี่ยวกัน แต่มีจุดร่วมคือราคาสูง ขนาดไม่ใหญ่ มีคนต้องการซื้อ และขายต่อได้ไม่ยาก

ร้านค้าบางแห่งจึงเปลี่ยนวิธีจัดการชีสราคาแพง เช่น ย้ายไปวางใกล้พนักงาน ติดป้ายป้องกันการขโมย ใช้บรรจุภัณฑ์ขนาดใหญ่ขึ้น หรือนำสินค้าบางชนิดไว้หลังเคาน์เตอร์แล้วให้ลูกค้าแจ้งพนักงานเมื่อจะซื้อ วิธีเหล่านี้อาจทำให้การซื้อยุ่งยากขึ้นเล็กน้อย แต่ช่วยลดการหยิบออกจากร้านโดยไม่จ่ายเงินได้

เรื่องนี้ยังสะท้อนว่า สินค้าที่ถูกขโมยบ่อยไม่จำเป็นต้องเป็นของที่คนทั่วไปคิดว่า “หรูที่สุด” แต่อาจเป็นของธรรมดาที่มีมูลค่าพอสมควรและขายต่อได้คล่อง ชีสอยู่ตรงกลางพอดี มันเป็นทั้งอาหารประจำวัน เป็นวัตถุดิบของร้านอาหาร และในบางชนิดก็เป็นสินค้าพรีเมียมราคาแพง

จึงไม่น่าแปลกที่ชีสจะติดอันดับต้น ๆ ของอาหารที่ร้านค้าสูญหายบ่อย ส่วนคำว่าอันดับหนึ่งของโลกควรใช้ด้วยความระมัดระวัง เพราะผลสำรวจแต่ละช่วงเวลาและแต่ละประเทศอาจต่างกัน แต่แก่นของเรื่องยังน่าสนใจเหมือนเดิม นั่นคือก้อนชีสเล็ก ๆ ในตู้แช่ อาจมีมูลค่าและตลาดขายต่อมากกว่าที่คนเดินซื้อของทั่วไปนึกถึง