มือซ้ายพิมพ์งานหนักกว่าที่คิด

เวลาพิมพ์ด้วยคีย์บอร์ดแบบวางนิ้วถูกตำแหน่ง มือทั้งสองข้างไม่ได้ทำงานเท่ากันอย่างที่หลายคนเข้าใจ มีตัวเลขที่ถูกพูดถึงกันบ่อยว่า มือซ้ายรับหน้าที่กดแป้นประมาณ 56% ส่วนมือขวาอยู่ที่ราว 44%

ความต่างไม่ได้เกิดจากคนส่วนใหญ่ถนัดมือซ้าย แต่เกี่ยวกับตำแหน่งของตัวอักษรบนคีย์บอร์ดและความถี่ที่ตัวอักษรแต่ละตัวถูกใช้งาน

ถ้ามองคีย์บอร์ดภาษาอังกฤษแบบ QWERTY แล้วแบ่งพื้นที่ตามหลักการพิมพ์สัมผัส มือซ้ายจะดูแลตัวอักษร Q, W, E, R, T, A, S, D, F, G รวมถึงแป้นบางส่วนทางซ้าย ขณะที่มือขวาดูแล Y, U, I, O, P, H, J, K, L และแป้นทางขวา

จุดสำคัญคือ ตัวอักษรที่อยู่ฝั่งซ้ายหลายตัวปรากฏในคำภาษาอังกฤษบ่อย โดยเฉพาะ E, R, T, A และ S เมื่อรวมการใช้งานทั้งหมดแล้ว ภาระจึงเอนไปทางมือซ้ายเล็กน้อย แม้จำนวนแป้นของแต่ละฝั่งจะใกล้เคียงกันก็ตาม

ตัวเลข 56% จึงไม่ได้หมายความว่า ทุกคนจะใช้มือซ้ายกดแป้นตามสัดส่วนนี้เป๊ะ ๆ แต่เป็นค่าประมาณภายใต้เงื่อนไขบางอย่าง เช่น ใช้คีย์บอร์ด QWERTY พิมพ์ภาษาอังกฤษ และวางนิ้วตามตำแหน่งมาตรฐาน

ตำแหน่งเริ่มต้นของการพิมพ์สัมผัสคือ มือซ้ายวางนิ้วบน A, S, D, F และมือขวาวางบน J, K, L กับแป้นเครื่องหมายข้างเคียง นิ้วชี้ทั้งสองข้างจะรับผิดชอบแป้นเพิ่มอีกหนึ่งแนวตรงกลาง ส่วนหัวแม่มือมักใช้กดสเปซบาร์

เมื่อพิมพ์ด้วยวิธีนี้ แต่ละนิ้วมีพื้นที่รับผิดชอบค่อนข้างชัด จึงพอคำนวณได้ว่าอักขระทั้งหมดในข้อความหนึ่งก้อนถูกกดด้วยมือข้างไหนมากกว่ากัน

แต่ถ้าเป็นการพิมพ์แบบจิ้มทีละตัว ใช้นิ้วชี้สองนิ้ว หรือเลื่อนมือไปทั่วคีย์บอร์ด ตัวเลขนี้แทบไม่มีความหมาย เพราะรูปแบบการใช้นิ้วของแต่ละคนต่างกันมาก บางคนกดสเปซบาร์ด้วยมือขวาตลอด บางคนใช้มือซ้าย บางคนกดตัวอักษรกลางคีย์บอร์ดสลับฝั่งตามความเคยชิน

ภาษาที่พิมพ์ก็มีผลโดยตรงเช่นกัน

ตัวเลข 56% มักอ้างอิงกับการพิมพ์ภาษาอังกฤษ ไม่สามารถนำมาใช้กับภาษาไทยแบบตรง ๆ ได้ เพราะตำแหน่งพยัญชนะ สระ วรรณยุกต์ และความถี่ของตัวอักษรไทยแตกต่างจากภาษาอังกฤษอย่างมาก ต่อให้ใช้แป้นพิมพ์เครื่องเดียวกัน มือที่ทำงานหนักกว่าอาจเปลี่ยนไปตามชุดภาษาที่เลือก

เนื้อหาที่พิมพ์ก็เปลี่ยนสัดส่วนได้อีก ถ้าข้อความมีตัวเลข เครื่องหมาย หรือคำเฉพาะจำนวนมาก มือข้างหนึ่งอาจทำงานเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน โปรแกรมเมอร์ที่พิมพ์วงเล็บ เครื่องหมายเท่ากับ และสัญลักษณ์ต่าง ๆ เป็นประจำ ย่อมมีรูปแบบการใช้มือไม่เหมือนคนที่พิมพ์บทความทั่วไป

นอกจากนี้ยังมีคีย์บอร์ดรูปแบบอื่น เช่น Dvorak หรือ Colemak ซึ่งจัดตำแหน่งตัวอักษรใหม่เพื่อให้พิมพ์ได้คล่องขึ้น ลดการขยับนิ้ว หรือกระจายภาระระหว่างมือให้สมดุลกว่าเดิม เมื่อเปลี่ยนผังแป้น ตัวเลขการใช้งานมือซ้ายและมือขวาก็เปลี่ยนตามทันที

เรื่องนี้ทำให้เห็นข้อจำกัดเก่าแก่ของ QWERTY ได้พอสมควร ผังแป้นชนิดนี้ไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อให้มือทั้งสองทำงานเท่ากันทุกประการ และไม่ได้จัดตัวอักษรโดยดูจากหลักสรีรศาสตร์เพียงอย่างเดียว รูปแบบของมันสืบทอดมาจากยุคเครื่องพิมพ์ดีด ก่อนจะกลายเป็นมาตรฐานที่คนทั่วโลกคุ้นเคย

ถึงมือซ้ายจะกดแป้นมากกว่าเล็กน้อย แต่ก็ไม่ได้แปลว่าจะเหนื่อยกว่ามือขวาเสมอไป เพราะความหนักของการพิมพ์ไม่ได้วัดจากจำนวนครั้งอย่างเดียว ต้องดูด้วยว่าใช้นิ้วไหน นิ้วต้องเอื้อมไกลแค่ไหน ต้องกดแป้นพิเศษบ่อยหรือไม่ และมีการกดค้างร่วมกับมืออีกข้างมากเพียงใด

มือขวามักรับหน้าที่สำคัญอย่าง Enter, Backspace และแป้นลูกศร อีกทั้งผู้ใช้คอมพิวเตอร์จำนวนมากยังสลับไปจับเมาส์ด้วยมือขวา ภาระรวมตลอดวันจึงอาจมากกว่าที่ตัวเลขจากการพิมพ์ตัวอักษรบอกไว้

สำหรับคนที่พิมพ์งานนาน ๆ ประเด็นสำคัญกว่าสัดส่วน 56 ต่อ 44 คือท่าทางของข้อมือและแรงที่ใช้กดแป้น ควรวางข้อมือให้ตรง ไม่บิดออกด้านข้าง ไม่ยกไหล่ และไม่เกร็งนิ้วเกินไป คีย์บอร์ดควรอยู่ในระดับที่ข้อศอกงอได้อย่างสบาย

อาการล้าบางครั้งไม่ได้เกิดจากมือข้างหนึ่งทำงานมากกว่า แต่เกิดจากการวางนิ้วผิดตำแหน่งจนต้องเอื้อมซ้ำ ๆ คนที่ไม่ใช้พิมพ์สัมผัสอาจเคลื่อนมือทั้งข้างเพื่อหาตัวอักษร ทำให้ข้อมือและแขนรับภาระมากกว่าการขยับเฉพาะนิ้ว

การฝึกพิมพ์สัมผัสจึงไม่ได้มีประโยชน์เฉพาะเรื่องความเร็ว แต่ช่วยให้การเคลื่อนไหวเป็นระบบขึ้นด้วย เมื่อแต่ละนิ้วรู้หน้าที่ของตัวเอง สายตาไม่ต้องสลับระหว่างจอกับคีย์บอร์ดบ่อย และมือไม่ต้องวิ่งหาปุ่มไปมา

ตัวเลขที่ว่ามือซ้ายพิมพ์ประมาณ 56% จึงเป็นเกร็ดที่น่าสนใจมากกว่าจะเป็นกฎตายตัว มันสะท้อนว่าการจัดวางตัวอักษรบนคีย์บอร์ดส่งผลต่อร่างกายเราอยู่ตลอด แม้ขณะพิมพ์ เราแทบไม่เคยสังเกตเลยว่ามือข้างไหนกำลังทำงานมากกว่ากัน