ทำไมคนรวยจึงเน้น “ซื้อสินทรัพย์” มากกว่าสร้างหนี้สิน

ทำไมคนรวยจึงเน้น “ซื้อสินทรัพย์” มากกว่าสร้างหนี้สิน

หากคุณเคยอ่านหนังสือการเงิน หรือฟังนักลงทุนให้สัมภาษณ์ คงเคยได้ยินประโยคนี้อยู่บ่อย ๆ

“คนรวยซื้อสินทรัพย์ ส่วนคนทั่วไปซื้อหนี้สิน”

หลายคนฟังแล้วอาจรู้สึกแปลก เพราะบ้านก็เป็นทรัพย์สิน รถยนต์ก็เป็นทรัพย์สิน และโทรศัพท์ราคาแพงก็ยังมีมูลค่าขายต่อ แล้วเหตุใดสิ่งเหล่านี้จึงมักถูกเรียกว่า “หนี้สิน” หรือภาระทางการเงิน?

คำตอบไม่ได้อยู่ที่ราคาของสิ่งของเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ว่า หลังจากซื้อแล้ว สิ่งนั้นทำให้ เงินไหลเข้าหรือเงินไหลออกจากกระเป๋า

สินทรัพย์ไม่ได้หมายถึงของราคาแพง

หลายคนเข้าใจว่า สินทรัพย์คือของที่มีมูลค่าสูง แต่ในมุมการเงินส่วนบุคคล แนวคิดเรื่อง “ซื้อสินทรัพย์” มักหมายถึงการนำเงินไปถือครองสิ่งที่มีโอกาสสร้างรายได้ หรือเพิ่มมูลค่าในระยะยาว

ตัวอย่างเช่น

• หุ้นที่จ่ายเงินปันผล

• กองทุนรวม

• บ้านหรืออาคารที่ปล่อยเช่า

• ที่ดินที่มีโอกาสเพิ่มมูลค่า

• ธุรกิจที่สร้างกำไร

• พันธบัตรหรือเงินฝากที่ให้ดอกเบี้ย

สิ่งเหล่านี้มีจุดร่วมอย่างหนึ่ง คือมีโอกาสสร้างเงินกลับมาหาเจ้าของ ไม่ว่าจะอยู่ในรูปค่าเช่า ดอกเบี้ย เงินปันผล กำไรจากธุรกิจ หรือมูลค่าที่เพิ่มขึ้น

อย่างไรก็ตาม การลงทุนทุกประเภทมีความเสี่ยง มูลค่าอาจเพิ่มขึ้นหรือลดลงได้ และไม่มีสินทรัพย์ใดรับประกันว่าจะสร้างผลตอบแทนตามที่คาดหวังเสมอไป

แล้ว “หนี้สิน” ในประโยคนี้หมายถึงอะไร?

ในทางบัญชี สินทรัพย์ และ หนี้สิน มีความหมายแยกจากกันอย่างชัดเจน รถหรือบ้านที่เราถือครองยังนับเป็นสินทรัพย์ ส่วนยอดเงินกู้หรือยอดผ่อนที่ค้างอยู่จึงเป็นหนี้สิน

แต่ในประโยค “ซื้อสินทรัพย์ ไม่ใช่หนี้สิน” คำว่าหนี้สินมักถูกใช้ในความหมายกว้าง หมายถึงสิ่งที่ทำให้เงินไหลออกจากกระเป๋าอย่างต่อเนื่อง หรือสร้างภาระค่าใช้จ่ายมากกว่ารายได้ที่ได้รับกลับมา

ลองนึกถึงรถยนต์ส่วนบุคคลหนึ่งคัน นอกจากค่าผ่อนแล้ว ยังมีทั้งค่าน้ำมัน ค่าประกัน ค่าซ่อมบำรุง ค่าภาษี และค่าเปลี่ยนยาง

รถช่วยอำนวยความสะดวกในการเดินทางก็จริง แต่โดยทั่วไป รถส่วนบุคคลไม่ได้สร้างรายได้ให้เจ้าของ และมูลค่ามักลดลงตามเวลา จึงอาจถูกมองว่าเป็น ภาระทางการเงิน มากกว่าสินทรัพย์สร้างรายได้

เช่นเดียวกับโทรศัพท์มือถือรุ่นใหม่ นาฬิกาหรู หรือของใช้ราคาแพงหลายชนิด แม้จะมีมูลค่าและขายต่อได้ แต่ส่วนใหญ่มักมีราคาลดลงเมื่อเวลาผ่านไป พร้อมกับมีค่าใช้จ่ายในการดูแลหรือเปลี่ยนใหม่

ความแตกต่างอยู่ที่ “กระแสเงินสด”

ลองเปรียบเทียบคนสองคนที่ได้รับโบนัสเป็นเงินก้อนเท่ากัน

คนแรกนำโบนัสไปดาวน์รถคันใหม่ นอกจากเงินก้อนที่จ่ายไปแล้ว หลังจากนั้นยังมีค่างวดและค่าใช้จ่ายในการดูแลรถตามมา

อีกคนนำโบนัสไปลงทุนในกองทุนรวม หรือหุ้นของบริษัทที่ตนศึกษาและมองว่ามีพื้นฐานแข็งแรง

เมื่อเวลาผ่านไป รถอาจมีมูลค่าลดลงและยังมีค่าใช้จ่ายต่อเนื่อง ขณะที่การลงทุนอาจมีโอกาสได้รับเงินปันผลหรือมีมูลค่าเพิ่มขึ้น แม้ผลตอบแทนจะไม่แน่นอนและอาจขาดทุนได้เช่นกัน

นี่คือความแตกต่างระหว่าง

ของที่ต้องจ่ายเงินดูแล

กับ

สิ่งที่มีโอกาสสร้างเงินกลับมา

อย่างไรก็ตาม รถอาจกลายเป็นสินทรัพย์สร้างรายได้ได้ หากนำไปใช้รับส่งผู้โดยสาร ส่งสินค้า หรือใช้ประกอบอาชีพจนมีรายได้มากกว่าค่าใช้จ่าย สิ่งของชนิดเดียวกันจึงอาจมีบทบาทต่างกัน ขึ้นอยู่กับวิธีใช้งาน

คนรวยไม่ซื้อของฟุ่มเฟือยจริงหรือ?

ไม่ใช่เลย

คนที่มีฐานะดีจำนวนมากก็ซื้อรถดี ๆ บ้านสวย ๆ หรือของที่ชอบเหมือนกัน แต่สิ่งที่ต่างคือ หลายคนสร้างฐานสินทรัพย์หรือแหล่งรายได้ให้เพียงพอก่อน แล้วจึงใช้รายได้จากสินทรัพย์เหล่านั้นไปซื้อของที่ต้องการ

พูดง่าย ๆ คือ

ให้รายได้จากสินทรัพย์ช่วยจ่ายค่าใช้จ่าย แทนที่จะนำเงินเดือนทั้งหมดไปจ่าย

ตัวอย่างเช่น หากมีรายได้จากค่าเช่า เงินปันผล หรือธุรกิจเดือนละจำนวนหนึ่ง เงินส่วนนั้นอาจช่วยจ่ายค่าผ่อนรถ ค่าโทรศัพท์ หรือค่าท่องเที่ยว โดยไม่ต้องพึ่งรายได้จากการทำงานเพียงทางเดียว

แนวคิดนี้ไม่ได้หมายความว่าจะต้องรอจนร่ำรวยจึงใช้เงินได้ แต่เป็นการสร้างสมดุลระหว่างความสุขในวันนี้กับความมั่นคงในอนาคต

บ้านเป็นสินทรัพย์หรือภาระทางการเงิน?

คำตอบคือ ขึ้นอยู่กับการใช้งานและสถานะทางการเงินของเจ้าของ

หากเป็นบ้านที่อยู่อาศัยเอง บ้านยังมีมูลค่าในฐานะทรัพย์สิน และช่วยลดความจำเป็นในการเช่าที่อยู่อาศัย แต่บ้านอาจไม่ได้สร้างรายได้โดยตรง อีกทั้งยังมีค่าผ่อน ดอกเบี้ย ค่าส่วนกลาง ค่าซ่อมแซม และค่าใช้จ่ายในการดูแล

หากเป็นบ้านที่ปล่อยเช่าและสร้างรายได้สม่ำเสมอ บ้านหลังนั้นก็มีบทบาทเป็นสินทรัพย์สร้างกระแสเงินสดมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรมองเฉพาะค่าเช่าที่ได้รับ แต่ควรหักค่าใช้จ่ายทั้งหมดด้วย เช่น ค่างวด ดอกเบี้ย ค่าส่วนกลาง ภาษี ค่าซ่อม และช่วงที่ไม่มีผู้เช่า หากรายรับหลังหักค่าใช้จ่ายยังเป็นบวก จึงจะถือว่าสร้างกระแสเงินสดให้เจ้าของได้จริง

ก่อนซื้อของชิ้นใหญ่ ลองถามตัวเอง 5 ข้อ

การแยกว่าสิ่งใดเป็นสินทรัพย์หรือภาระ ไม่จำเป็นต้องใช้สูตรซับซ้อน ลองตอบคำถามต่อไปนี้

1. สิ่งนี้สร้างรายได้กลับมาให้เราหรือไม่?

2. หลังซื้อแล้วมีค่าใช้จ่ายต่อเนื่องเดือนละเท่าไร?

3. มูลค่ามีแนวโน้มเพิ่มขึ้นหรือลดลงตามเวลา?

4. หากรายได้หลักหยุดลง เรายังรับภาระค่าใช้จ่ายไหวหรือไม่?

5. การซื้อครั้งนี้กระทบเงินฉุกเฉินหรือทำให้ต้องก่อหนี้ดอกเบี้ยสูงหรือไม่?

หากสิ่งที่ซื้อไม่สร้างรายได้และต้องมีค่าใช้จ่ายตามมา นั่นไม่ได้แปลว่าห้ามซื้อ แต่ควรรู้ล่วงหน้าว่าเรากำลังซื้อเพื่อความจำเป็นหรือความสุข ไม่ใช่ซื้อเพื่อสร้างผลตอบแทน

แล้วเราควรเลิกซื้อของที่อยากได้ไหม?

ไม่จำเป็น

การใช้เงินกับความสุขของตัวเองไม่ใช่เรื่องผิด แต่หากทุกครั้งที่มีเงิน เราเลือกซื้อเฉพาะของที่ทำให้เงินไหลออก โดยไม่มีเงินส่วนใดถูกนำไปออม ลงทุน หรือสร้างรายได้เพิ่มเติมเลย เมื่อเวลาผ่านไป ภาระทางการเงินอาจเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

ในทางกลับกัน หากแบ่งเงินส่วนหนึ่งไปสร้างสินทรัพย์อย่างสม่ำเสมอ วันหนึ่งรายได้หรือผลตอบแทนจากสินทรัพย์เหล่านั้นอาจช่วยจ่ายค่าท่องเที่ยว ค่าโทรศัพท์ หรือแม้แต่ค่าผ่อนรถได้

การลงทุนควรเลือกให้เหมาะกับเป้าหมาย ระยะเวลา ความสามารถในการรับความเสี่ยง และควรกระจายเงินไปยังสินทรัพย์หลายประเภท ไม่ทุ่มเงินทั้งหมดไว้กับการลงทุนเพียงอย่างเดียว

ประโยคที่ว่า “ซื้อสินทรัพย์ ไม่ใช่หนี้สิน” จึงไม่ได้หมายความว่า ห้ามซื้อรถ ห้ามซื้อบ้าน หรือห้ามใช้ชีวิต

แต่เป็นการเตือนว่า ขณะที่เราซื้อสิ่งของเพื่อความสะดวกและความสุข อย่าลืมสะสมสิ่งที่มีโอกาสช่วยให้เงินงอกเงยไปพร้อมกัน

ก่อนตัดสินใจซื้อของชิ้นใหญ่ ลองถามตัวเองอีกครั้งว่า

สิ่งนี้จะช่วยให้เงินไหลกลับเข้ามา หรือจะทำให้เงินไหลออกต่อไปอีกหลายปี?

เพียงเปลี่ยนมุมคิดจากการสะสมสิ่งของทั้งหมด มาเป็นการสะสมสินทรัพย์ควบคู่กัน ฐานะการเงินในอนาคตก็อาจเปลี่ยนไปมากกว่าที่คิด เพราะความมั่นคงทางการเงินไม่ได้เกิดจากการไม่ใช้เงินเลย แต่เกิดจากการรู้ว่าเงินแต่ละก้อนควรทำหน้าที่อะไร ก่อนนำไปใช้กับสิ่งที่เราต้องการ