10 ดอกไม้มีประโยชน์ในไทย กินได้ ใช้เป็นสมุนไพร และสร้างรายได้

10 ดอกไม้มีประโยชน์ในไทย กินได้ ใช้เป็นสมุนไพร และสร้างรายได้

ดอกไม้ไม่ได้มีไว้เพียงเพื่อความสวยงาม หลายชนิดยังเป็นทั้งผักพื้นบ้าน วัตถุดิบทำเครื่องดื่ม สีผสมอาหารจากธรรมชาติ และส่วนประกอบในตำรับสมุนไพรไทย บางชนิดยังปลูกเป็นไม้ประดับหรือพืชเศรษฐกิจ ช่วยสร้างรายได้ให้เกษตรกรและผู้ประกอบการได้อีกทางหนึ่ง

ต่อไปนี้คือ 10 ดอกไม้ที่มีประโยชน์หลากหลายในประเทศไทย และพบเห็นได้ในชีวิตประจำวัน

1. ดอกอัญชัน

ดอกอัญชัน เป็นสมุนไพรที่นิยมปลูกกันทั่วประเทศไทย จุดเด่นคือสีม่วงหรือน้ำเงินจากสารแอนโทไซยานิน ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระตามธรรมชาติ

คนไทยนิยมนำดอกอัญชันมาคั้นเป็นสีสำหรับขนมและอาหาร เช่น ข้าวเหนียว ขนมชั้น และวุ้น รวมถึงนำไปชงเป็นชาสมุนไพรหรือผสมกับน้ำมะนาวเพื่อให้เครื่องดื่มเปลี่ยนเป็นสีม่วงอมชมพู

ก่อนนำมาใช้ควรล้างให้สะอาด และเลือกดอกที่ไม่ได้ฉีดพ่นสารกำจัดศัตรูพืช

2. ดอกกระเจี๊ยบแดง

กระเจี๊ยบแดง นิยมนำส่วนกลีบเลี้ยงสีแดง ซึ่งคนทั่วไปมักเรียกรวมว่าดอกกระเจี๊ยบ มาตากแห้งหรือต้มเป็นน้ำสมุนไพร มีรสเปรี้ยวและให้สีแดงตามธรรมชาติ

นอกจากใช้ทำเครื่องดื่มแล้ว ยังสามารถนำไปทำแยม เยลลี หรือไซรัปได้ โดยมีวิตามินซีและสารต้านอนุมูลอิสระอยู่ตามธรรมชาติ

อย่างไรก็ตาม น้ำกระเจี๊ยบที่เติมน้ำตาลจำนวนมากอาจให้พลังงานสูง ผู้ที่ควบคุมระดับน้ำตาลจึงควรพิจารณาปริมาณน้ำตาลร่วมด้วย

3. ดอกแค

ดอกแค เป็นผักพื้นบ้านที่คนไทยคุ้นเคย นิยมนำมาปรุงอาหารหลายเมนู เช่น แกงส้มดอกแค แกงเลียง หรือลวกกินคู่กับน้ำพริก

ดอกแคมีใยอาหาร วิตามินเอ และสารอาหารหลายชนิด ก่อนนำมาปรุงมักเด็ดเกสรด้านในออกเพื่อลดรสขม จากนั้นจึงล้างให้สะอาดและทำให้สุก

เมนูจากดอกแคจึงเป็นอีกทางเลือกสำหรับผู้ที่ต้องการเพิ่มผักพื้นบ้านในมื้ออาหาร

4. ดอกโสน

ดอกโสน มีสีเหลืองและรสหวานอ่อน ๆ มักออกดอกมากในช่วงฤดูฝน สามารถนำมาทำอาหารได้ทั้งคาวและหวาน

เมนูที่พบได้บ่อย ได้แก่ ไข่เจียวดอกโสน แกงส้ม ดอกโสนชุบแป้งทอด รวมถึงขนมดอกโสน ซึ่งเป็นขนมไทยพื้นบ้าน

ดอกโสนยังให้วิตามินและแร่ธาตุหลายชนิด แต่ควรเลือกดอกอ่อนที่สด ไม่ช้ำ และไม่มีร่องรอยของสารเคมี

5. ดอกขจร หรือดอกสลิด

ดอกขจร หรือที่บางพื้นที่เรียกว่า ดอกสลิด เป็นผักพื้นบ้านที่ได้รับความนิยมมาก เพราะมีรสอ่อนและเนื้อสัมผัสกรอบเล็กน้อย

สามารถนำไปผัดน้ำมันหอย ทำแกงจืด แกงส้ม หรือใส่ในไข่เจียวได้ ดอกขจรมีเบต้าแคโรทีน วิตามินเอ และใยอาหารตามธรรมชาติ

นอกจากปลูกไว้บริโภคในครัวเรือนแล้ว ดอกขจรยังเป็นพืชที่เก็บผลผลิตจำหน่ายได้ จึงมีความสำคัญด้านรายได้สำหรับเกษตรกรในหลายพื้นที่

6. ดอกชมจันทร์

ดอกชมจันทร์ เป็นดอกไม้รับประทานได้ที่มักบานในช่วงเย็นถึงกลางคืน ลักษณะเป็นดอกสีขาวและมีก้านยาว

นิยมนำมาผัดน้ำมันหอย ลวกจิ้มน้ำพริก ใส่ในแกง หรือใช้เพิ่มสีสันในสลัด มีวิตามินเอ วิตามินซี และใยอาหาร

ควรเก็บดอกตูมหรือดอกที่ยังสด เพราะจะมีเนื้อสัมผัสกรอบกว่า และควรนำมาปรุงให้สุกก่อนรับประทาน

7. ดอกสะเดา

แม้จะมีรสขม แต่ ดอกสะเดา เป็นผักพื้นบ้านที่ได้รับความนิยม โดยเฉพาะเมนูสะเดาลวกกินคู่กับน้ำปลาหวานและปลาย่าง

สะเดามีสารพฤกษเคมีตามธรรมชาติหลายชนิด ความขมของสะเดายังช่วยเพิ่มรสชาติให้มื้ออาหารต่างจากผักทั่วไป

ก่อนรับประทานมักนำไปลวกหรือต้มเพื่อลดความขม อย่างไรก็ตาม ไม่ควรรับประทานในปริมาณมากเกินไป และผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือกำลังใช้ยาควรระมัดระวังการใช้ในรูปแบบสมุนไพรเข้มข้น

8. ดอกบัว

ดอกบัว มีความสำคัญต่อสังคมไทยทั้งในด้านศาสนา วัฒนธรรม อาหาร และสมุนไพร เกสรบัวมักนำไปตากแห้งและชงเป็นชา ขณะที่ส่วนอื่นของต้นบัว เช่น เมล็ด สายบัว และรากบัว สามารถนำมาประกอบอาหารได้

ดอกบัวยังเป็นไม้ตัดดอกที่มีความต้องการต่อเนื่อง ใช้สำหรับบูชาพระ จัดดอกไม้ และประดับสถานที่ จึงสร้างรายได้ให้ผู้ปลูกและผู้ค้าดอกไม้ได้ตลอดทั้งปี

หากนำส่วนใดของบัวมารับประทาน ควรเลือกจากแหล่งปลูกที่สะอาด เพราะบัวที่ปลูกในแหล่งน้ำปนเปื้อนอาจไม่เหมาะสำหรับบริโภค

9. ดอกเฟื่องฟ้า

เฟื่องฟ้า เป็นไม้ประดับที่พบได้ทั่วไปตามบ้าน อาคาร และสถานที่สาธารณะ จุดเด่นคือมีสีสันสดใส ทนแดด และดูแลไม่ยาก

ดอกหรือใบประดับของเฟื่องฟ้าบางสายพันธุ์อาจถูกนำไปตกแต่งอาหารหรือทำเครื่องดื่ม แต่ไม่ควรสรุปว่าเฟื่องฟ้าทุกชนิดสามารถรับประทานได้ ก่อนนำมาใช้จึงควรตรวจสอบสายพันธุ์และแหล่งที่มาให้ชัดเจน

เฟื่องฟ้าที่ปลูกริมถนนหรือปลูกเพื่อประดับอาจมีฝุ่น ควันรถ หรือสารกำจัดศัตรูพืชตกค้าง จึงไม่ควรนำมารับประทานโดยตรง

10. ดอกกุหลาบ

นอกจากใช้จัดช่อและประดับสถานที่แล้ว กลีบกุหลาบที่ปลูกสำหรับบริโภค ยังสามารถนำไปทำชา แยม น้ำเชื่อม เยลลี และแต่งกลิ่นขนมได้

กุหลาบยังถูกใช้เป็นวัตถุดิบในผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง น้ำหอม และผลิตภัณฑ์ดูแลผิว อีกทั้งมีสารต้านอนุมูลอิสระตามธรรมชาติ

ข้อควรระวังคือ กุหลาบจากร้านดอกไม้ทั่วไปอาจผ่านการใช้สารเคมีเพื่อรักษาความสด จึงไม่ควรนำมารับประทาน ควรเลือกเฉพาะกุหลาบกินได้จากแหล่งปลูกที่ระบุชัดเจนเท่านั้น

เลือกดอกไม้กินได้อย่างไรให้ปลอดภัย

ดอกไม้ที่รับประทานได้ควรมาจากแหล่งปลูกเพื่อการบริโภคโดยเฉพาะ ไม่ควรเก็บจากข้างถนน สวนสาธารณะ ร้านขายดอกไม้ หรือพื้นที่ที่ไม่ทราบประวัติการใช้สารเคมี

ก่อนนำมาปรุงอาหารควรตรวจสอบให้แน่ใจว่าเป็นชนิดที่กินได้ ล้างด้วยน้ำสะอาดอย่างทั่วถึง และนำส่วนที่แข็งหรือมีรสขมออกตามวิธีของดอกไม้แต่ละชนิด ผู้ที่ไม่เคยรับประทานควรเริ่มจากปริมาณเล็กน้อยเพื่อสังเกตอาการแพ้

ดอกไม้หลายชนิดในประเทศไทยจึงมีคุณค่ามากกว่าความสวยงาม เพราะสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ทั้งด้านอาหาร เครื่องดื่ม สมุนไพร ไม้ประดับ และการเกษตร อีกทั้งยังเป็นส่วนหนึ่งของภูมิปัญญาไทยที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน

สิ่งสำคัญคือควรเลือกใช้ให้ถูกชนิด ถูกส่วน และมาจากแหล่งที่ปลอดภัย เพื่อให้ได้รับประโยชน์จากธรรมชาติโดยไม่เพิ่มความเสี่ยงจากสารเคมีหรือการรับประทานดอกไม้ผิดชนิด