โรงพยาบาลรัฐขาดทุน ใครควรรับผิดชอบ?
ทุกครั้งที่มีข่าวโรงพยาบาลรัฐประสบปัญหาการเงิน คำถามหนึ่งที่มักเกิดขึ้นคือ “เป็นเพราะบัตรทองหรือไม่?” บางคนมองว่าสิทธิการรักษาฟรีทำให้โรงพยาบาลรับภาระหนัก ขณะที่อีกฝ่ายมองว่าปัญหาไม่ได้อยู่ที่ประชาชน แต่อยู่ที่การจัดสรรงบประมาณของรัฐ
ความจริงแล้ว ปัญหานี้ซับซ้อนกว่านั้น และไม่ควรโยนความผิดให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเพียงอย่างเดียว
คนป่วยไม่ใช่ต้นเหตุของปัญหา
การเจ็บป่วยเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นกับทุกคน ไม่มีใครเลือกได้ว่าจะเป็นมะเร็ง จะเกิดอุบัติเหตุ หรือจะมีโรคเรื้อรังติดตัว
หากมองว่าประชาชนที่มาใช้สิทธิรักษาพยาบาลเป็น “ภาระ” ก็เท่ากับว่าระบบกำลังลงโทษคนที่โชคร้ายจากปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้
หลักประกันสุขภาพจึงเกิดขึ้นจากแนวคิดว่า สุขภาพไม่ควรเป็นสิ่งที่ขึ้นอยู่กับฐานะทางการเงินเพียงอย่างเดียว คนจน คนรวย หรือคนที่เจ็บป่วยหนัก ต่างควรมีโอกาสเข้าถึงการรักษา
ดังนั้น การที่ประชาชนใช้สิทธิรักษาพยาบาล ไม่ใช่ความผิด แต่เป็นสิ่งที่ระบบถูกออกแบบมาให้รองรับ
ถ้ารัฐให้สิทธิ แล้วทำไมไม่ให้งบเพียงพอ?
เมื่อรัฐประกาศให้ประชาชนมีสิทธิรักษาพยาบาล รัฐก็มีหน้าที่สร้างระบบการเงินที่ทำให้โรงพยาบาลสามารถดำเนินงานได้
ปัญหาที่เกิดขึ้นคือ ค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ปัจจัยสำคัญ เช่น
• ประเทศเข้าสู่สังคมสูงวัย มีผู้สูงอายุและโรคเรื้อรังเพิ่มขึ้น
• เทคโนโลยีการแพทย์ใหม่ ๆ มีราคาสูงขึ้น
• โรคร้ายแรง เช่น มะเร็ง ไตวาย หรือโรคหัวใจ มีค่าใช้จ่ายสูง
• บุคลากรทางการแพทย์มีต้นทุนสูงขึ้น
หากงบประมาณที่จัดสรรไม่เติบโตตามต้นทุนจริง โรงพยาบาลก็อาจต้องแบกรับส่วนต่างจนเกิดปัญหาการเงิน
บัตรทองไม่ใช่ปัญหา แต่ระบบการจ่ายเงินอาจเป็นปัญหา
การมีหลักประกันสุขภาพไม่ได้หมายความว่ารัฐต้องจ่ายแบบไม่จำกัด แต่ต้องออกแบบวิธีจ่ายเงินให้เหมาะสม
หากโรงพยาบาลได้รับเงินชดเชยต่ำกว่าต้นทุนจริง ย่อมเกิดปัญหา
เช่น โรงพยาบาลรักษาผู้ป่วยโรคซับซ้อน มีต้นทุน 100,000 บาท แต่ได้รับเงินสนับสนุนต่ำกว่านั้น ส่วนต่างที่ขาดก็กลายเป็นภาระของโรงพยาบาล
ดังนั้น ประเด็นไม่ได้อยู่ที่ “ประชาชนใช้สิทธิ” แต่อยู่ที่ “รัฐออกแบบระบบจ่ายเงินให้สมดุลหรือไม่”
แล้วโรงพยาบาลบริหารผิดหรือไม่?
บางแห่งอาจมีปัญหาการบริหารจริง
เช่น
• การจัดซื้อที่ไม่มีประสิทธิภาพ
• การบริหารบุคลากรไม่เหมาะสม
• การควบคุมต้นทุนที่ไม่ดี
แต่ก็ไม่ควรเหมารวมว่าโรงพยาบาลทุกแห่งขาดทุนเพราะบริหารแย่
โรงพยาบาลรัฐจำนวนมากต้องทำหน้าที่ที่ไม่สามารถวัดด้วยกำไร เช่น
• เปิดห้องฉุกเฉินตลอด 24 ชั่วโมง
• รับผู้ป่วยที่ไม่มีเงินจ่าย
• มีแผนกที่จำเป็นแม้ไม่สร้างรายได้
• ให้บริการในพื้นที่ห่างไกล
สิ่งเหล่านี้คือภารกิจสาธารณะ ไม่ใช่ธุรกิจที่ต้องทำกำไรสูงสุด
ถ้าไม่มีบัตรทอง โรงพยาบาลจะไม่ขาดทุนจริงหรือ?
ไม่จำเป็น
ก่อนมีระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า โรงพยาบาลรัฐก็มีปัญหาทางการเงิน เพราะยังต้องรักษาผู้ป่วยที่ไม่มีความสามารถในการจ่าย
ความแตกต่างคือ หลังมีระบบบัตรทอง ประชาชนเข้าถึงการรักษามากขึ้น และโรงพยาบาลได้รับเงินสนับสนุนจากระบบอย่างเป็นทางการ
ปัญหาจึงไม่ใช่ “มีบัตรทองแล้วประเทศเสียหาย” แต่คือการทำให้ระบบสามารถอยู่ได้ในระยะยาว
สุดท้าย ใครควรรับผิดชอบ?
คำตอบคือ ความรับผิดชอบหลักอยู่ที่การออกแบบระบบของรัฐ
เมื่อรัฐมอบสิทธิให้ประชาชน รัฐต้องวางแผนงบประมาณ บุคลากร และระบบบริหารให้สอดคล้องกับความเป็นจริง
การบอกว่า “โรงพยาบาลขาดทุนเพราะคนใช้สิทธิมากเกินไป” อาจเป็นการมองปัญหาเพียงด้านเดียว
เพราะในความเป็นจริง คนป่วยไม่ได้เป็นต้นเหตุของวิกฤต แต่เป็นเหตุผลว่าทำไมระบบสาธารณสุขจึงต้องมีอยู่
คำถามที่ควรถามไม่ใช่
“ทำไมประชาชนถึงใช้สิทธิรักษาพยาบาล?”
แต่ควรถามว่า
“รัฐจะออกแบบระบบอย่างไร ให้ประชาชนได้รับการรักษา และโรงพยาบาลยังสามารถอยู่รอดได้อย่างยั่งยืน?”
เปิด 5 จังหวัดที่มีสัดส่วนคนจนสูงที่สุดในประเทศไทย พื้นที่ไหนกำลังเผชิญความท้าทายทางเศรษฐกิจ?
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
เด่นเหนือเด่นใต้ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 5-4 จัดชุดสองตัวท้ายและสามตัวท้าย
3 อาจารย์จับมือปักหลัก เปิดโพยหวย 1 ธ.ค. 69 จัดเต็มเลขสองตัว–สามตัว พร้อมแนวทาง อ.เมษา
สยองทั้งครอบครัว! 6 ชีวิตเชื่อเทพเข้าสิง ทำพิธีไล่ผีสุดวิปริต จบลงด้วยลูกสาวเสียชีวิต
นกตาทิพย์ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขวงกลมเด่น 3 จัดชุดสองตัวบน 31-33-35-37
5 จังหวัดที่มีเงินฝากในธนาคารรวมสูงสุดในไทย! บางแห่งสูงถึง ล้านล้านบาท
"ฮุนเซน" ประกาศกร้าว! จะหยิบเอาประเด็นขัดแย้งชายแดนไปพูดทุกเวทีนานาชาติ..หาก "ไทย" ไม่ตกลงเจรจาปักปันเขตแดน
18 มงกุฎ มาจากไหน? ทำไมคำนี้ถึงกลายเป็นคำเรียกพวกมิจฉาชีพ?
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
"งูก้นขบ" (Red-tailed Pipe Snake): งูตัวเล็กผู้ซ่อนหัวและชูหางสีแดงเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจ
"ตุ๊กแกบิน" (Kuhl's Flying Gecko): นักร่อนตัวจิ๋วแห่งป่าฝน ผู้ใช้พังผืดพรางตัวและเคลื่อนที่ผ่านอากาศ
เปิด 5 จังหวัดที่มีสัดส่วนคนจนสูงที่สุดในประเทศไทย พื้นที่ไหนกำลังเผชิญความท้าทายทางเศรษฐกิจ?
ประสาทวิทยาศาสตร์:เบื้องหลังการเยียวยาและการเปลี่ยนแปลงของสมอง
สลับงานครั้งเดียว กว่าจะกลับมาทำงานเดิมเฉลี่ย 23 นาที งานวิจัยของ Gloria Mark ที่ทุกคนอ้างถึง
แม่น้ำฟิงก์ (Finke River): สายน้ำโบราณกลางทะเลทรายออสเตรเลีย กับเส้นทางที่อาจมีอายุนับร้อยล้านปี


