ป้ายทะเบียนรถยุคแรกของไทย เริ่มต้นอย่างไรในสมัยรัชกาลที่ 5
ย้อนจุดเริ่มต้นทะเบียนรถไทย จากกฎหมายฉบับแรกเมื่อ พ.ศ. 2452
ป้ายทะเบียนรถที่เราเห็นอยู่บนท้องถนนทุกวันนี้ มีจุดเริ่มต้นย้อนกลับไปถึงปลายสมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อประเทศไทยเริ่มมีกฎหมายสำหรับควบคุมรถ เจ้าของรถ และผู้ขับขี่อย่างเป็นระบบ หลังรถยนต์เริ่มเข้ามามีบทบาทในการเดินทางและงานราชการมากขึ้น
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นจากการประกาศใช้ พระราชบัญญัติรถยนต์ รัตนโกสินทรศก 128 หรือ พ.ศ. 2452 ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งได้รับการกล่าวถึงว่าเป็นกฎหมายรถยนต์ฉบับแรกของสยาม
กฎหมายดังกล่าววางหลักให้รถยนต์ในกรุงเทพฯ ต้องเข้าสู่ระบบจดทะเบียน เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถตรวจสอบตัวรถ เจ้าของรถ และผู้เกี่ยวข้องได้ รวมถึงช่วยจัดระเบียบการใช้รถบนถนนในช่วงที่ยานพาหนะชนิดใหม่นี้เริ่มมีจำนวนเพิ่มขึ้น
รายละเอียดป้ายทะเบียนยุคแรกตามข้อมูลในต้นฉบับ
ต้นฉบับระบุว่า ป้ายทะเบียนรถยนต์แผ่นแรกใช้ตัวอักษร “กท” ซึ่งย่อมาจากกรุงเทพฯ ตามด้วยเลขลำดับ 1 เขียนเป็น
“กท ๑”
ลักษณะป้ายเป็นแผ่นโลหะหล่อ โดยตัวอักษรและตัวเลขทำเป็นรอยนูนขึ้นมาจากพื้นป้าย แตกต่างจากแผ่นป้ายอะลูมิเนียมและตัวเลขแบบมาตรฐานที่พบเห็นในปัจจุบัน
ต้นฉบับยังระบุว่า ป้าย กท ๑ ถูกนำไปติดกับรถยนต์พระที่นั่งของ สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมพระนครสวรรค์วรพินิต หรือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต
อย่างไรก็ตาม จากเอกสารออนไลน์ที่ตรวจสอบได้ในครั้งนี้ ยังไม่พบหลักฐานจากหน่วยงานราชการที่ยืนยันอย่างชัดเจนว่า “กท ๑” เป็นแผ่นป้ายที่ออกเป็นแผ่นแรก และเป็นของรถพระที่นั่งคันดังกล่าว จึงควรระบุว่าเป็นข้อมูลตามต้นฉบับ และควรตรวจสอบกับเอกสารจดหมายเหตุเพิ่มเติมก่อนนำไปใช้อ้างอิงเชิงวิชาการ
รถยนต์ในไทยช่วงแรกยังเป็นของหายาก
ช่วงปลายรัชกาลที่ 5 รถยนต์ยังมีจำนวนไม่มาก และผู้ใช้ส่วนใหญ่เป็นพระบรมวงศานุวงศ์ เสนาบดี ข้าราชการระดับสูง หรือผู้มีฐานะ รถจำนวนหนึ่งถูกนำมาใช้เป็นรถพระที่นั่งและใช้ในราชการแผ่นดิน
หนังสือของกรมศิลปากรเกี่ยวกับประวัติรถยนต์ในสมัยรัชกาลที่ 5 ระบุว่า เมื่อรถยนต์เริ่มได้รับความนิยมและแพร่หลายขึ้น จึงมีการออกพระราชบัญญัติรถยนต์ ร.ศ. 128 เพื่อจัดระเบียบการใช้งานให้เหมาะสมกับสภาพบ้านเมืองที่กำลังเปลี่ยนแปลง
การจดทะเบียนจึงไม่ได้มีไว้เพียงเพื่อแสดงว่าใครเป็นเจ้าของรถ แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของการควบคุมตัวรถ ผู้ขับขี่ และการใช้ถนนให้ตรวจสอบได้มากขึ้น
ป้ายทะเบียนไม่ได้มีรูปแบบเหมือนปัจจุบันตั้งแต่ต้น
แม้ระบบรับจดทะเบียนรถจะเริ่มขึ้นจากพระราชบัญญัติรถยนต์ ร.ศ. 128 แต่ข้อมูลจากกองทุนเพื่อความปลอดภัยในการใช้รถใช้ถนนระบุว่า การกำหนดลักษณะของ “แผ่นป้ายทะเบียนรถ” อย่างเป็นรูปธรรมเกิดขึ้นภายหลัง โดยมีการปรับทั้งขนาด สี การวางตัวอักษร และรูปแบบหมายเลขหลายครั้ง
ตัวอย่างหนึ่งคือป้ายกรุงเทพฯ ในอดีตที่เคยใช้พื้นสีดำ มีอักษร ก.ท. เรียงในแนวดิ่ง ก่อนพัฒนามาเป็นป้ายพื้นสีขาว ตัวอักษรแนวนอน และระบบหมวดอักษรอย่างที่คนไทยคุ้นเคยในปัจจุบัน
ดังนั้น คำว่า “ทะเบียนรถคันแรก” อาจหมายถึงเลขทะเบียนที่ออกในระบบยุคแรก ขณะที่ “แผ่นป้ายทะเบียน” ในรูปแบบมาตรฐาน เป็นสิ่งที่ค่อย ๆ พัฒนาขึ้นตามกฎหมายและระเบียบในยุคต่อมา
จากของหายากสู่สิ่งประจำรถทุกคัน
ป้ายทะเบียนรถจึงเป็นมากกว่าแผ่นโลหะติดอยู่ด้านหน้าและด้านหลังรถ เพราะเลขและตัวอักษรบนป้ายทำหน้าที่เชื่อมโยงรถแต่ละคันเข้ากับข้อมูลการจดทะเบียน เจ้าของหรือผู้ครอบครอง ประเภทรถ และการชำระภาษี
จากจุดเริ่มต้นในสมัยรัชกาลที่ 5 ระบบทะเบียนรถของไทยได้รับการปรับเปลี่ยนต่อเนื่องมานานกว่าหนึ่งศตวรรษ จนกลายเป็นส่วนสำคัญของการบริหารการจราจรและการตรวจสอบยานพาหนะบนท้องถนนในทุกวันนี้
REFERENCES:
https://www.finearts.go.th/storage/contents/2025/01/detail_file/vnkHo6IdBcHdjFCWbpBoKp0At2aMgeJUAiCsjD3N.pdf
https://ebookservicepro.com/showcase/2024/20YrRoadSafetyFund/files/basic-html/page28.html
https://doi.nrct.go.th/ListDoi/Download/537162?Resolve_DOI=10.14457/CU.the.2017.77
โลกแห่งความงามของเครื่องสำอาง
มหาทักษา เปิดตารางเลขมงคล งวด 1 ธ.ค. 69 ส่องเลข 5 ตัว จับสลับจัดชุด 2 ตัวท้าย–3 ตัวท้าย
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
เลขแม่นบน-เลขแม่นล่าง งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดชุดเลขเด็ดสองตัว-สามตัว แนวทางงวดนี้
ตารางหวย ปกเขียว งวด 1 ธันวาคม 69
ทำไมหินในหุบเขาแห่งความตายจึงเคลื่อนที่ได้เอง
ภาพถ่ายติดวิญญาณในศตวรรษที่ 19 เกิดขึ้นได้อย่างไร
การหายตัวไปของผู้โดยสารและลูกเรือแมรี เซเลสต์
เที่ยวสหรัฐอเมริกา แวะชมความงามของอุทยานแห่งชาติไซออน (Zion National Park)
6 พฤติกรรมลดความเสี่ยงมะเร็ง เช็กตัวเองวันนี้ คุณทำได้กี่ข้อ ?
ทำไมเราถึงอยากดื่มน้ำเย็นหลังจากกินของหวาน?







