พาวเวอร์แบงก์บวม อย่าฝืนใช้เด็ดขาด

พาวเวอร์แบงก์ที่เริ่มบวม ไม่ได้เป็นแค่ปัญหาเรื่องรูปทรงหรือฝาปิดเผยอ แต่เป็นสัญญาณว่าเซลล์แบตเตอรี่ด้านในผิดปกติแล้ว คำตอบจึงค่อนข้างชัดว่า ควรเลิกใช้และนำไปกำจัดอย่างถูกวิธี ไม่ควรชาร์จต่อเพื่อดูว่ายังเก็บไฟได้ไหม และไม่ควรเก็บไว้เป็นแบตเตอรี่สำรองเผื่อฉุกเฉิน

อาการบวมเกิดจากปฏิกิริยาภายในแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนที่สร้างก๊าซขึ้นมา สาเหตุอาจมาจากอายุการใช้งาน ความร้อน การชาร์จผิดปกติ การตกกระแทก เซลล์เสื่อม หรือความเสียหายภายใน แม้ภายนอกจะยังไม่ร้อนและยังชาร์จโทรศัพท์ได้ แต่เราไม่สามารถมองเห็นได้เลยว่าชั้นวัสดุข้างในเสียหายไปมากแค่ไหน

บางก้อนบวมอยู่นานโดยไม่เกิดอะไรขึ้น แต่บางก้อนอาจร้อนจัด ควันออก หรือเกิดไฟไหม้โดยแทบไม่มีเวลาเตือน การเห็นว่ามันยังใช้งานได้ จึงไม่ได้แปลว่ามันยังปลอดภัย

สิ่งที่ควรทำทันที

หยุดชาร์จและหยุดนำไปจ่ายไฟให้โทรศัพท์ ถ้ามีสายเสียบอยู่และพาวเวอร์แบงก์ยังเย็น ไม่มีควัน ไม่มีกลิ่นแปลก และสามารถถอดได้โดยไม่ต้องออกแรงมาก ให้ถอดสายออกอย่างระมัดระวัง

นำพาวเวอร์แบงก์ออกห่างจากของติดไฟ เช่น ที่นอน ผ้าม่าน กระดาษ เสื้อผ้า กล่องกระดาษ ถังขยะ และบริเวณที่โดนแดด วางไว้ชั่วคราวบนพื้นหรือภาชนะที่ไม่ติดไฟ ในบริเวณแห้ง อากาศถ่ายเท และไม่มีเด็กหรือสัตว์เลี้ยงเข้าใกล้

อย่าวางทิ้งไว้ในรถ เพราะอุณหภูมิภายในรถที่จอดกลางแดดอาจสูงมาก ความร้อนจะยิ่งเพิ่มความเสี่ยงให้แบตเตอรี่ที่มีปัญหาอยู่แล้ว

ห้ามทำแบบนี้กับพาวเวอร์แบงก์บวม

อย่ากดให้มันยุบ อย่าหนีบฝาเข้าที่ อย่าพันเทปรัดแน่นเพื่อให้กลับมาเป็นทรงเดิม และอย่าเอาของหนักทับ เพราะแรงกดอาจทำให้ชั้นภายในแบตเตอรี่ลัดวงจร

อย่าเจาะ อย่าแกะเปลือก อย่าใช้ไขควงงัด และอย่าพยายามถอดเซลล์ออกเอง ของมีคมที่แทงทะลุแบตเตอรี่สามารถทำให้เกิดความร้อนและไฟไหม้ได้ทันที

อย่าลองชาร์จทิ้งไว้เพื่อใช้ไฟให้หมด หลายคนคิดว่าการระบายไฟออกจนเหลือศูนย์จะทำให้ปลอดภัยขึ้น แต่พาวเวอร์แบงก์ที่บวมอาจร้อนขึ้นระหว่างชาร์จหรือจ่ายไฟ การฝืนใช้งานต่อจึงเป็นการเพิ่มความเสี่ยงโดยไม่จำเป็น

ไม่ควรแช่น้ำ เทน้ำเกลือใส่ หรือฝังดินเพื่อทำให้แบตเตอรี่หมด บ้านเราไม่มีทางรู้ได้ว่าตัวเครื่องกันน้ำแค่ไหน และวิธีเหล่านี้อาจทำให้เกิดการกัดกร่อน สารรั่วไหล หรือสร้างปัญหาเพิ่มโดยไม่ได้ทำให้ปลอดภัยอย่างที่คิด

ควรทิ้งที่ไหน

พาวเวอร์แบงก์เป็นขยะอิเล็กทรอนิกส์และมีแบตเตอรี่ลิเธียมอยู่ภายใน ไม่ควรทิ้งรวมกับขยะทั่วไป ไม่ควรใส่ถังรีไซเคิลพลาสติกหรือโลหะ และไม่ควรวางข้างถังขยะให้รถเก็บขยะนำไป เพราะการอัด การกระแทก และการคัดแยกขยะด้วยเครื่องจักรอาจทำให้แบตเตอรี่เกิดไฟไหม้ได้

ให้นำไปยังจุดรับขยะอิเล็กทรอนิกส์หรือขยะอันตรายในพื้นที่ เช่น จุดรับของเทศบาล สำนักงานเขต ศูนย์กำจัดขยะอันตราย ร้านหรือศูนย์บริการอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่รับแบตเตอรี่เก่า รวมถึงกิจกรรมรับคืนขยะอิเล็กทรอนิกส์ที่จัดเป็นช่วง ๆ

ก่อนเดินทางควรโทรสอบถามก่อนว่า จุดนั้นรับพาวเวอร์แบงก์ที่บวมโดยเฉพาะหรือไม่ เพราะจุดรับบางแห่งรับเฉพาะแบตเตอรี่สภาพปกติ และอาจมีวิธีจัดการของที่เสียหายต่างออกไป

ระหว่างนำไปทิ้ง อย่าใส่รวมกับกุญแจ เหรียญ หรือโลหะอื่น ควรปิดขั้วต่อด้วยเทปฉนวนโดยไม่กดตัวเครื่อง และแยกไว้ไม่ให้กลิ้งหรือถูกกระแทก หลีกเลี่ยงการเดินทางกลางแดดและอย่าทิ้งไว้ในรถนาน

ถ้าพาวเวอร์แบงก์ร้อน มีกลิ่น หรือมีเสียงผิดปกติ

หากตัวเครื่องร้อนขึ้นเอง มีกลิ่นหวานฉุนหรือกลิ่นสารเคมี มีเสียงซู่ มีควัน ฝาแตก หรือมีของเหลวไหลออกมา อย่าหยิบถือไปมา และอย่าพยายามนำออกนอกบ้านหากต้องเดินผ่านคนหรือของติดไฟ

ให้ทุกคนออกห่าง เปิดทางให้อพยพ และโทรแจ้งหน่วยฉุกเฉินหรือดับเพลิงที่หมายเลข 199 เมื่อมีควันหรือไฟ อย่าเสี่ยงเข้าไปจับตัวเครื่องด้วยมือเปล่า เพราะแบตเตอรี่ที่กำลังเสียหายอาจพ่นก๊าซร้อนหรือปะทุขึ้นได้

ถ้ามีสารจากแบตเตอรี่สัมผัสผิวหนัง ให้หลีกเลี่ยงการถู เช็ดสิ่งปนเปื้อนออกอย่างระมัดระวังและล้างด้วยน้ำสะอาดจำนวนมาก หากเข้าตา ระคายเคืองมาก หรือสูดควันเข้าไป ควรไปพบแพทย์และแจ้งว่าเกี่ยวข้องกับแบตเตอรี่ลิเธียม

บวมเพียงเล็กน้อยก็ไม่ควรใช้ต่อ

บางครั้งอาการเริ่มต้นอาจเห็นเพียงรอยแยกเล็ก ๆ ขอบเครื่องเผยอ ปุ่มกดยาก ตัวเครื่องวางบนโต๊ะแล้วโยก หรือฝาด้านหนึ่งนูนขึ้น หลายคนจึงไม่แน่ใจว่านับว่า “บวมจริง” หรือยัง

ถ้ารูปทรงเปลี่ยนไปจากเดิมโดยไม่มีสาเหตุจากเปลือกภายนอกแตกอย่างชัดเจน ให้ถือว่าแบตเตอรี่มีความผิดปกติไว้ก่อน ไม่จำเป็นต้องรอให้บวมจนเห็นชัด เพราะพาวเวอร์แบงก์ใหม่มีราคาน้อยกว่าความเสียหายจากไฟไหม้มาก

หลังจากกำจัดก้อนเก่าแล้ว ก้อนใหม่ควรใช้งานโดยหลีกเลี่ยงความร้อน ไม่วางชาร์จบนที่นอนหรือโซฟา ไม่ใช้สายและหัวชาร์จที่ชำรุด ไม่ปล่อยให้ตกกระแทกบ่อย และสังเกตความร้อนผิดปกติระหว่างชาร์จอยู่เสมอ

พาวเวอร์แบงก์บวมไม่ควรขายต่อ ไม่ควรยกให้คนอื่น และไม่ควรเก็บไว้ในลิ้นชักเผื่อวันหลัง ทางที่ปลอดภัยที่สุดคือหยุดใช้ แยกออกจากของติดไฟ และส่งให้จุดรับขยะอิเล็กทรอนิกส์จัดการโดยเร็ว