ทำไมกะทะเทฟลอนใช้ไปนาน ๆ น้ำมันถึงชอบไหลไปกองที่ขอบ?
ทำไมกะทะเทฟลอนใช้ไปนาน ๆ พอใส่น้ำมันแล้ว น้ำมันชอบไหลไปกองอยู่ขอบ? ไม่ได้เกิดจากลม...แต่เป็นเพราะฟิสิกส์ที่หลายคนไม่เคยรู้
เคยสังเกตไหม? พอเปิดไฟอุ่นกะทะแล้วเทน้ำมันลงไป น้ำมันกลับไม่ยอมอยู่ตรงกลาง แต่ค่อย ๆ ไหลหนีไปกองอยู่รอบขอบกะทะ เห็นแล้วหลายคนก็อดคิดไม่ได้ว่า...กะทะเริ่มเสียแล้วหรือเปล่า
ผมเองก็เป็นคนหนึ่งที่เคยเข้าใจแบบนั้นครับ
ทุกครั้งที่หยิบน้ำมันเทลงกะทะ แล้วเห็นตรงกลางแห้ง ๆ แต่น้ำมันกลับไปจับตัวเป็นวงอยู่รอบขอบ ก็นึกว่าคงเป็นเพราะกะทะเก่า เคลือบหมด หรือไม่ก็กะทะโก่งจนใช้ไม่ได้แล้ว
แต่พอลองหาคำตอบจริง ๆ ถึงรู้ว่า สิ่งที่เห็นตรงหน้าไม่ได้เกิดจาก "ลม" ที่ดันน้ำมันอย่างที่หลายคนเข้าใจ และก็ไม่ได้แปลว่ากะทะพังเสมอไป
ความจริงแล้ว เบื้องหลังเป็นเรื่องของ ความร้อนและแรงตึงผิวของของเหลว ที่ทำงานพร้อมกันแบบเงียบ ๆ จนเราสังเกตแทบไม่ออก
ถ้าดูจากภาพจะเห็นชัดเลยว่า กะทะที่กระจายความร้อนได้สม่ำเสมอ น้ำมันจะค่อนข้างแผ่ตัวทั่วพื้นกะทะ
แต่เมื่อกะทะมีจุดที่ร้อนกว่าอีกจุด ไม่ว่าจะเกิดจากฐานกะทะเริ่มโก่ง ความร้อนจากเตาไม่สม่ำเสมอ หรือผิวเคลือบเริ่มเปลี่ยนไป น้ำมันจะเริ่มเคลื่อนที่เองโดยอัตโนมัติ
สาเหตุสำคัญมาจากคุณสมบัติของน้ำมันที่เรียกว่า แรงตึงผิว (Surface Tension) ซึ่งจะเปลี่ยนไปตามอุณหภูมิ
บริเวณที่ร้อนกว่า แรงตึงผิวจะลดลง ส่วนบริเวณที่เย็นกว่า แรงตึงผิวจะสูงกว่า ทำให้น้ำมันค่อย ๆ ไหลจากบริเวณหนึ่งไปสู่อีกบริเวณหนึ่งเอง โดยไม่ต้องมีอะไรมาผลักเลย
ปรากฏการณ์นี้มีชื่อเรียกว่า Thermocapillary Effect หรือ Marangoni Effect เป็นหลักการทางฟิสิกส์ที่พบได้ทั้งในห้องทดลอง อุตสาหกรรม ไปจนถึงการทำอาหารในครัวของเรานี่เอง
หลายครั้งจึงไม่ใช่ว่า "น้ำมันไหลเพราะกะทะเอียง" เพียงอย่างเดียว แต่เป็นเพราะอุณหภูมิบนผิวกะทะแต่ละจุดไม่เท่ากัน ทำให้น้ำมันเคลื่อนที่เองตามธรรมชาติ
แน่นอนว่า ถ้ากะทะใช้งานมาหลายปี ก็อาจมีปัจจัยอื่นร่วมด้วย เช่น
- ฐานกะทะเริ่มโก่ง ทำให้สัมผัสเตาไม่เต็มพื้นที่
- เตาให้ความร้อนเฉพาะตรงกลางมากกว่ารอบ ๆ
- ผิวเคลือบเริ่มเสื่อม ทำให้เกิดจุดร้อน (Hot Spot) ได้ง่ายขึ้น
ดังนั้น ถ้าเห็นน้ำมันไหลไปกองที่ขอบเพียงอย่างเดียว ก็ยังไม่ต้องรีบตัดสินว่ากะทะเสียครับ
แต่ถ้าเริ่มมีอาการร่วม เช่น น้ำมันรวมเป็นแอ่งผิดปกติมาก อาหารไหม้เป็นจุด ๆ ร้อนเฉพาะบางตำแหน่ง หรือกะทะโยกบนเตา แบบนั้นก็ควรตรวจสอบว่าฐานกะทะเริ่มโก่งหรือผิวเคลือบเริ่มหมดอายุแล้วหรือยัง
อ่านมาถึงตรงนี้ ผมก็เพิ่งเข้าใจเหมือนกันครับ ว่าภาพที่เห็นจนชินตาทุกครั้งเวลาเข้าครัว ไม่ใช่เรื่องบังเอิญเลย แต่มันคือหลักฟิสิกส์ที่กำลังเกิดขึ้นต่อหน้าเราแทบทุกครั้งที่เปิดเตา
บางครั้งเรื่องใกล้ตัวที่สุด ก็ซ่อนคำอธิบายที่น่าสนใจกว่าที่คิดจริง ๆ 😊
หลักการ Surface Tension และ Thermocapillary (Marangoni) Effect
หลักการถ่ายเทความร้อนของเครื่องครัว (Heat Distribution)
องค์ความรู้ด้านวัสดุและการใช้งานเครื่องครัวเคลือบสารกันติด
เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี
เเนวทางเลขสัญจร อ.ไม้เอก นาคา 1 ธันวาคม 2569
5คดีดังของไทยที่ถูกนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์
เด่นเหนือเด่นใต้ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 5-4 จัดชุดสองตัวท้ายและสามตัวท้าย
5 จังหวัดที่มีเงินฝากในธนาคารรวมสูงสุดในไทย! บางแห่งสูงถึง ล้านล้านบาท
นกตาทิพย์ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขวงกลมเด่น 3 จัดชุดสองตัวบน 31-33-35-37
เปิด 5 จังหวัดที่มีสัดส่วนคนจนสูงที่สุดในประเทศไทย พื้นที่ไหนกำลังเผชิญความท้าทายทางเศรษฐกิจ?
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
ต้น Tule ต้นไม้ที่มีลำต้นใหญ่ที่สุดในโลก ยักษ์ใหญ่แห่งเม็กซิโกที่มีอายุเกือบ 2,000 ปี!
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
สยองทั้งครอบครัว! 6 ชีวิตเชื่อเทพเข้าสิง ทำพิธีไล่ผีสุดวิปริต จบลงด้วยลูกสาวเสียชีวิต
"ฮุนเซน" ประกาศกร้าว! จะหยิบเอาประเด็นขัดแย้งชายแดนไปพูดทุกเวทีนานาชาติ..หาก "ไทย" ไม่ตกลงเจรจาปักปันเขตแดน
เปิด 5 จังหวัดที่มีพื้นที่ป่าไม้มากที่สุดในประเทศไทย จังหวัดไหนยังคงมีผืนป่าอุดมสมบูรณ์?
ต้น Tule ต้นไม้ที่มีลำต้นใหญ่ที่สุดในโลก ยักษ์ใหญ่แห่งเม็กซิโกที่มีอายุเกือบ 2,000 ปี!
เปิด 5 จังหวัดที่มีสัดส่วนคนจนสูงที่สุดในประเทศไทย พื้นที่ไหนกำลังเผชิญความท้าทายทางเศรษฐกิจ?
ประสาทวิทยาศาสตร์:เบื้องหลังการเยียวยาและการเปลี่ยนแปลงของสมอง
