นิทานพื้นบ้านของอีสาน "นางผมหอม"

กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ณ หมู่บ้านเล็ก ๆ ที่โอบล้อมด้วยผืนป่าอันกว้างใหญ่ มีหญิงม่ายผู้หนึ่งอาศัยอยู่กับบุตรสาวเพียงลำพัง วันหนึ่งระหว่างออกไปหาอาหารในป่า นางเกิดหลงทาง เดินวนอยู่หลายวันจนทั้งหิวและกระหายน้ำ

เมื่อหมดเรี่ยวแรง นางเหลือบเห็นแอ่งน้ำใสสะอาดที่ขังอยู่ในรอยเท้าช้างขนาดมหึมา แม้จะรู้สึกแปลกใจ แต่ความกระหายก็ทำให้นางก้มลงดื่มน้ำจนหมด ก่อนจะเดินหาทางกลับหมู่บ้านได้ในที่สุด

ไม่นานหลังจากนั้น นางกลับตั้งครรภ์ ทั้งที่ไม่เคยมีสามีใหม่ ทำให้ชาวบ้านต่างซุบซิบนินทาและกล่าวหาว่านางประพฤติตัวไม่เหมาะสม นางได้แต่เก็บความทุกข์ไว้ในใจ เพราะแม้แต่ตัวเองก็ไม่รู้ว่าทำไมเรื่องเช่นนี้จึงเกิดขึ้น

ครั้นครบกำหนดคลอด นางให้กำเนิดเด็กหญิงผู้หนึ่ง เด็กน้อยมีผิวพรรณผ่องใส ดวงตางดงาม และสิ่งที่น่าอัศจรรย์ที่สุดคือเส้นผมของนางส่งกลิ่นหอมฟุ้งราวดอกไม้ป่านานาชนิด ผู้คนจึงตั้งชื่อให้ว่า "นางผมหอม"

นางผมหอมเติบโตขึ้นเป็นหญิงสาวที่งดงามและมีจิตใจอ่อนโยน ทุกครั้งที่นางเดินผ่าน ลมจะพัดพากลิ่นหอมอ่อน ๆ ไปทั่วหมู่บ้าน แต่ถึงแม้ผู้คนจะชื่นชมความงามของนาง เด็กหลายคนกลับล้อเลียนว่านางเป็น "ลูกไม่มีพ่อ"

คำพูดเหล่านั้นทิ่มแทงหัวใจของนางอยู่ทุกวัน จนวันหนึ่งนางตัดสินใจถามผู้เป็นแม่

"แม่... พ่อของลูกเป็นใคร"

ผู้เป็นแม่ได้แต่หลั่งน้ำตา ก่อนเล่าความจริงทั้งหมดให้ลูกฟัง ตั้งแต่วันที่หลงป่าและดื่มน้ำจากรอยเท้าช้างใหญ่

นางผมหอมตั้งใจออกเดินทางเพื่อตามหาความจริง แม้ผู้เป็นแม่จะพยายามห้าม แต่สุดท้ายก็ยอมปล่อยลูกสาวไปพร้อมคำอวยพร

นางเดินลึกเข้าไปในป่า ผ่านภูเขา ลำธาร และถ้ำมากมาย จนกระทั่งพบช้างเผือกตัวมหึมา งางามดุจงาช้างสวรรค์ สัตว์ทั้งป่าต่างก้มศีรษะให้มัน

ช้างนั้นคือ พญาช้าง ผู้เป็นเจ้าป่า

พญาช้างรู้ทันทีว่านางคือผู้ใด จึงกล่าวขึ้นว่า

"ลูกเอ๋ย... เจ้าคือสายเลือดของพ่อ น้ำในรอยเท้าที่เจ้าดื่มนั้นมีอำนาจแห่งเทพคุ้มครอง"

พญาช้างต้อนรับนางด้วยความรัก มอบเครื่องรางและพรแห่งความคุ้มครอง พร้อมสั่งสอนให้นางยึดมั่นในความซื่อสัตย์ ความเมตตา และอย่าหลงในอำนาจหรือความงามของตนเอง

เมื่อถึงเวลาจากลา พญาช้างส่งนางกลับสู่โลกมนุษย์

ไม่นานนัก ข่าวความงามของนางผมหอมก็เลื่องลือไปถึงพระราชวัง พระโอรสแห่งเมืองใหญ่เสด็จมาพบนาง และทรงตกหลุมรักตั้งแต่แรกเห็น หลังผ่านการพิสูจน์ความจริงใจ พระราชาจึงจัดพิธีอภิเษกอย่างสมเกียรติ

ชีวิตของนางดูเหมือนจะเต็มไปด้วยความสุข แต่ในป่าลึกยังมีผีร้ายตนหนึ่งอิจฉาความงามของนาง มันแปลงกายเป็นหญิงสาวหน้าตาเหมือนนางทุกประการ แล้วหลอกให้นางออกไปยังบ่อน้ำ ก่อนผลักนางตกลงไปและสวมรอยเข้าไปอยู่ในวังแทน

ผู้คนในวังต่างรู้สึกว่าพระชายาเปลี่ยนไป จากหญิงผู้แสนอ่อนโยนกลับกลายเป็นคนโหดร้าย เอาแต่ใจ แม้แต่พระโอรสก็เริ่มสงสัย แต่ยังหาหลักฐานไม่ได้

ส่วนนางผมหอมตัวจริง แม้จะตกเหว แต่กลับได้รับความช่วยเหลือจากเหล่าสัตว์ป่าและฤๅษีผู้มีเมตตา นางพักรักษาตัวอยู่หลายเดือน ก่อนจะเดินทางกลับเมือง

เมื่อถึงวันหนึ่ง นางได้เข้าเฝ้าพระโอรส และเล่าความจริงทั้งหมด พร้อมแสดงเครื่องรางที่พญาช้างมอบให้เป็นหลักฐาน ในที่สุดความจริงก็เปิดเผย ผีร้ายเผยร่างเดิมต่อหน้าผู้คน ก่อนถูกลงโทษตามความผิด

พระโอรสทรงขออภัยที่หลงเชื่อสิ่งลวงตา และรับนางผมหอมกลับคืนสู่ตำแหน่งพระชายาอีกครั้ง

หลังจากนั้น ทั้งสองปกครองบ้านเมืองด้วยความยุติธรรม ผู้คนอยู่เย็นเป็นสุข ส่วนพญาช้างยังคงเฝ้าผืนป่า คอยคุ้มครองผู้ที่มีจิตใจบริสุทธิ์ดังเช่นบุตรสาวของตน

และนับแต่นั้นมา เรื่องราวของ นางผมหอม ก็กลายเป็นนิทานพื้นบ้านที่เล่าขานจากรุ่นสู่รุ่น