ฉีดอสุจิเข้ากะโหลกศีรษะ พฤติกรรมสืบพันธุ์สุดโหดของ “หมึกกล้วยน้ำลึก”

ในทะเลลึกที่มืดสนิท การตามหาคู่สักตัวอาจยากกว่าการล่าอาหารเสียอีก

หมึกน้ำลึกบางชนิดจึงวิวัฒนาการวิธีผสมพันธุ์ที่ฟังดูเหมือนฉากจากหนังสยองขวัญ

เจ้าของพฤติกรรมนี้คือ Taningia danae หมึกน้ำลึกขนาดใหญ่ในกลุ่มหมึกแปดแขน ซึ่งบางครั้งเรียกว่า Dana octopus squid 

มันอาศัยอยู่ในมหาสมุทรเปิด และโตเต็มวัยแล้วจะเหลือแขนแปดเส้น เพราะหนวดคู่ยาวที่มีในวัยอ่อนจะหายไปเมื่อเติบโต

กัดให้เป็นแผล แล้วฝังสเปิร์มลงไป

จากการตรวจซากหมึกตัวเมีย นักวิจัยพบบาดแผลบริเวณคอยาวประมาณ 3-6.5 เซนติเมตร 

ภายในมีโครงสร้างที่เรียกว่า สเปอร์มาแทงเจีย ซึ่งเป็นมวลสเปิร์มที่หลุดออกมาจากถุงสเปิร์มและฝังตัวอยู่ในกล้ามเนื้อ

นักวิทยาศาสตร์สันนิษฐานว่า ตัวผู้อาจใช้จะงอยปากหรือขอเกี่ยวบนแขนกรีดเนื้อของตัวเมียก่อน จากนั้นจึงใส่ถุงสเปิร์มลงในบาดแผล ถุงดังกล่าวจะปล่อยส่วนเก็บอสุจิออกมาและยึดอยู่ภายในร่างกายแทนที่จะวางไว้เพียงบนผิวหนัง 

ภาพจากงานวิจัยแสดงให้เห็นบาดแผลขนาดใหญ่ใต้กล้ามเนื้อบริเวณคอ พร้อมสเปอร์มาแทงเจียหลายชิ้นฝังรวมกันอยู่ด้านใน เป็นหลักฐานว่าการผสมพันธุ์ไม่ได้อ่อนโยนเหมือนการส่งถุงสเปิร์มในหมึกทั่วไป

ทำไมต้องซ่อนสเปิร์มไว้ในเนื้อ?

หมึกหลายชนิดส่งถุงสเปิร์มไปเก็บในช่องรับเฉพาะบริเวณปากหรือช่องลำตัวของตัวเมีย แต่สำหรับหมึกน้ำลึกที่พบคู่ได้ยาก 

การฝังสเปิร์มไว้ใต้ผิวหนังอาจช่วยให้สเปิร์มอยู่รอดได้นาน จนกว่าตัวเมียจะโตเต็มวัยและพร้อมวางไข่

สเปอร์มาแทงเจียจึงทำหน้าที่คล้ายคลังเก็บสเปิร์มใต้ผิวหนัง บางชนิดอาจเก็บไว้ได้ตั้งแต่หลายชั่วโมงไปจนถึงหลายเดือน ขึ้นอยู่กับชนิดของหมึกและตำแหน่งที่ถูกฝัง 

เราไม่เคยเห็นฉากผสมพันธุ์จริง ๆ

ความรู้ส่วนใหญ่เกี่ยวกับพฤติกรรมนี้ไม่ได้มาจากการถ่ายวิดีโอคู่หมึกกำลังผสมพันธุ์ แต่ได้จากการผ่าตรวจตัวอย่างที่ติดอวนหรือพบอยู่ในกระเพาะวาฬสเปิร์ม

ดังนั้น ภาพตัวผู้กัดตัวเมียแล้วฉีดสเปิร์มลงไปยังเป็นข้อสันนิษฐานจากลักษณะบาดแผลและตำแหน่งของถุงสเปิร์ม แม้จะเป็นคำอธิบายที่มีเหตุผลมากที่สุด 

ที่น่าสนใจคือ ถุงสเปิร์มของหมึกบางชนิดสามารถทำงานได้เอง เมื่อถูกปล่อยออกมา กลไกภายในถุงจะพลิกตัว ดันมวลสเปิร์มออก และช่วยให้มันเจาะยึดกับเนื้อเยื่อได้ โดยไม่จำเป็นต้องมีเข็มหรืออวัยวะฉีดเหมือนที่พาดหัวข่าวมักทำให้เข้าใจ

ความรักในโลกที่แทบหากันไม่เจอ

Taningia danae อาศัยอยู่ในพื้นที่กว้างใหญ่ มืด และมีประชากรกระจัดกระจาย การพบคู่แต่ละครั้งอาจเป็นโอกาสหายากมาก ธรรมชาติจึงไม่ได้ออกแบบการผสมพันธุ์ให้โรแมนติก แต่เน้นให้สเปิร์มถูกฝากไว้แน่นที่สุดและนานที่สุด

บาดแผลลึก ถุงสเปิร์มฝังในกล้ามเนื้อ และร่างกายที่กลายเป็นคลังเก็บอสุจิ อาจดูโหดร้ายในสายตามนุษย์ แต่สำหรับสัตว์ที่อาศัยอยู่ท่ามกลางความมืดหลายร้อยเมตรใต้ผิวน้ำ นี่อาจเป็นวิธีเดียวที่ช่วยให้การพบกันเพียงไม่กี่นาที ส่งต่อชีวิตไปยังรุ่นถัดไปได้สำเร็จ