เว็บดังยุค 90 ที่คนออนไลน์ยุคแรกต้องรู้จัก

ถ้าย้อนกลับไปช่วงปลายยุค 90 อินเทอร์เน็ตยังไม่ได้อยู่ในมือถือ และการเข้าเว็บแต่ละครั้งอาจต้องรอเสียงโมเด็มดังจี๊ดๆ กว่าจะเชื่อมต่อสำเร็จ หลายบ้านมีคอมพิวเตอร์เพียงเครื่องเดียว ทุกคนต้องผลัดกันใช้ และค่าอินเทอร์เน็ตบางแบบยังคิดตามชั่วโมง แต่ถึงจะช้าและไม่สะดวก เว็บไซต์ในยุคนั้นกลับสร้างความตื่นเต้นมาก เพราะคนทั่วไปเพิ่งได้สัมผัสโลกที่สามารถค้นข้อมูล อ่านข่าว คุยกับคนแปลกหน้า และสร้างพื้นที่ของตัวเองได้จากหน้าจอเดียว

เว็บไซต์ยอดนิยมในยุค 90 ไม่ได้มีหน้าตาเหมือนปัจจุบัน ส่วนมากพื้นหลังสีจัด ตัวอักษรหลายสี มีภาพเคลื่อนไหวเล็กๆ ปุ่มนูนๆ และตัวนับจำนวนผู้เข้าชม บางเว็บมีเพลงเล่นเองทันทีที่เปิด หน้าเว็บอาจโหลดทีละภาพจากบนลงล่างจนต้องรอนานหลายนาที แต่คนสมัยนั้นไม่ได้รู้สึกว่าล้าสมัย ตรงกันข้าม มันคือของใหม่ที่ดูเหมือนอนาคต

Yahoo! เป็นหนึ่งในชื่อที่โดดเด่นที่สุดในช่วงนั้น เดิมเริ่มจากการรวมรายชื่อเว็บไซต์เป็นหมวดหมู่ เพราะในเวลานั้นเว็บยังมีจำนวนไม่มากและระบบค้นหายังไม่แม่นเหมือนทุกวันนี้ ผู้ใช้สามารถเข้า Yahoo! แล้วเลือกหมวดข่าว กีฬา ธุรกิจ บันเทิง หรือเทคโนโลยี จากนั้นค่อยไล่ดูรายชื่อเว็บไซต์ที่เกี่ยวข้อง ภายหลัง Yahoo! ขยายตัวจนมีบริการข่าว อีเมล ห้องสนทนา เกม และข้อมูลหุ้น จนกลายเป็นเหมือนประตูหน้าของอินเทอร์เน็ต

AltaVista ก็เป็นเว็บค้นหาที่เคยได้รับความนิยมมาก โดยเฉพาะในหมู่คนที่ต้องการค้นข้อความจากเว็บไซต์จำนวนมาก จุดเด่นคือค้นได้รวดเร็วเมื่อเทียบกับมาตรฐานในเวลานั้น และรองรับการค้นหาหลายภาษา ช่วงหนึ่งคำว่า “ค้นใน AltaVista” เป็นเรื่องธรรมดาพอๆ กับการพูดชื่อเครื่องมือค้นหาที่คนใช้กันในปัจจุบัน แต่เมื่อคู่แข่งพัฒนาเทคโนโลยีค้นหาได้แม่นกว่า ความนิยมของ AltaVista ก็ค่อยๆ ลดลง

Lycos เป็นอีกชื่อที่คนใช้อินเทอร์เน็ตยุคแรกคุ้นเคย เว็บนี้มีทั้งระบบค้นหา ไดเรกทอรี ข่าว อีเมล และบริการชุมชนออนไลน์ จุดสังเกตคือโลโก้รูปสุนัขสีดำ ซึ่งทำให้คนจำได้ง่าย ในหลายประเทศ Lycos เคยเป็นจุดเริ่มต้นของการท่องเว็บก่อนที่ตลาดเครื่องมือค้นหาจะถูกครองโดยผู้เล่นรายใหม่

Excite ก็เคยเป็นหน้าแรกประจำเครื่องของผู้ใช้อินเทอร์เน็ตจำนวนมาก ลักษณะคล้ายพอร์ทัลรวมบริการ มีข่าว พยากรณ์อากาศ กีฬา อีเมล และระบบค้นหา แนวคิดสำคัญของเว็บประเภทนี้คือพยายามให้ผู้ใช้อยู่ในเว็บไซต์ให้นานที่สุด ไม่ต้องออกไปหลายที่ ทุกอย่างถูกรวมไว้ในหน้าเดียว ซึ่งต่อมากลายเป็นรูปแบบที่หลายเว็บไซต์นำไปใช้

ปลายยุค 90 ชื่อของ Google เริ่มปรากฏขึ้น แม้ช่วงแรกหน้าตาจะเรียบมากเมื่อเทียบกับเว็บอื่นที่เต็มไปด้วยข่าว แบนเนอร์ และเมนูต่างๆ แต่ความเรียบนั้นกลับกลายเป็นจุดเด่น ผู้ใช้พิมพ์คำค้นแล้วได้ผลลัพธ์ที่ตรงขึ้น ระบบจัดอันดับเว็บไซต์จากความเชื่อมโยงของหน้าเว็บช่วยให้การค้นหามีประสิทธิภาพกว่าเดิม Google จึงค่อยๆ แย่งความนิยมจากเว็บค้นหารุ่นก่อน และเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้อินเทอร์เน็ตในเวลาต่อมา

GeoCities เป็นเว็บไซต์ที่สะท้อนบรรยากาศยุค 90 ได้ชัดมาก เพราะเปิดโอกาสให้คนทั่วไปสร้างเว็บส่วนตัวฟรี ผู้ใช้เลือกชุมชนตามความสนใจ เช่น ดนตรี กีฬา ภาพยนตร์ วิทยาศาสตร์ หรือเกม แล้วทำหน้าเว็บของตัวเองขึ้นมา หลายหน้ามีประวัติส่วนตัว รูปสัตว์เลี้ยง เนื้อเพลง รูปดารา และลิงก์ไปหาเพื่อน การสร้างเว็บในเวลานั้นยังต้องใช้ความพยายามพอสมควร คนจำนวนมากจึงภูมิใจมากเมื่อมีพื้นที่ของตัวเองบนอินเทอร์เน็ต

Angelfire และ Tripod ก็ให้บริการสร้างเว็บไซต์ฟรีในลักษณะใกล้เคียงกัน ผู้ใช้ไม่จำเป็นต้องมีเซิร์ฟเวอร์ของตัวเอง เพียงสมัครสมาชิก เลือกแม่แบบ หรือเขียนโค้ด HTML ง่ายๆ ก็สามารถเผยแพร่หน้าเว็บได้ เว็บส่วนตัวเหล่านี้มักมีข้อความต้อนรับ สมุดเยี่ยม ตัวนับจำนวนผู้ชม และปุ่ม “กำลังก่อสร้าง” ซึ่งพบได้บ่อยจนกลายเป็นภาพจำของอินเทอร์เน็ตยุคแรก

AOL เป็นชื่อใหญ่ในสหรัฐอเมริกาและหลายประเทศ เพราะไม่ได้เป็นเพียงเว็บไซต์ แต่เป็นผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตและระบบออนไลน์ครบวงจร ผู้ใช้ได้รับแผ่นซีดีสำหรับติดตั้งโปรแกรม AOL แล้วสามารถเข้าอีเมล ข่าว ห้องสนทนา และบริการต่างๆ ผ่านหน้าจอเดียว ประโยคแจ้งเตือนว่ามีอีเมลใหม่กลายเป็นเสียงที่คนยุคนั้นจำได้ดี AOL ช่วยให้คนที่ไม่ค่อยรู้เรื่องคอมพิวเตอร์สามารถเริ่มใช้อินเทอร์เน็ตได้ง่ายขึ้น

Hotmail เป็นบริการอีเมลผ่านเว็บที่ได้รับความนิยมอย่างรวดเร็ว เพราะผู้ใช้สามารถเปิดอีเมลจากคอมพิวเตอร์เครื่องไหนก็ได้ ก่อนหน้านั้นอีเมลจำนวนมากผูกกับผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตหรือโปรแกรมในเครื่อง การมีอีเมลที่เข้าได้จากเว็บจึงสะดวกมาก ชื่อผู้ใช้ Hotmail กลายเป็นสิ่งที่วัยรุ่น นักศึกษา และคนทำงานจำนวนมากใช้แลกเปลี่ยนกัน

Yahoo! Mail ก็เป็นคู่แข่งสำคัญ และมักถูกใช้งานร่วมกับบริการอื่นของ Yahoo! ผู้ใช้อาจเข้าไปอ่านข่าว เช็กอีเมล แล้วต่อด้วยการคุยในห้องสนทนาในบัญชีเดียวกัน ความสามารถในการรวมบริการหลายอย่างไว้ด้วยกันทำให้เว็บพอร์ทัลมีอิทธิพลมากในช่วงปลายยุค 90

ในด้านการพูดคุย ICQ มีบทบาทมาก แม้จะเป็นโปรแกรมสนทนามากกว่าเว็บไซต์ แต่คนยุค 90 จำนวนมากใช้มันเป็นช่องทางหลักในการคุยออนไลน์ ผู้ใช้แต่ละคนมีหมายเลขประจำตัว และจะได้ยินเสียงแจ้งเตือนเมื่อมีข้อความเข้ามา การพบเพื่อนใหม่จากต่างจังหวัดหรือต่างประเทศผ่าน ICQ เป็นประสบการณ์ที่แปลกใหม่มากในเวลานั้น

ห้องแชตบน Yahoo! Chat, AOL และบริการอื่นๆ ก็ได้รับความนิยม เพราะคนสามารถเลือกห้องตามหัวข้อ เช่น เพลง เกม ความรัก หรือเมืองที่อาศัยอยู่ แล้วเข้าไปพูดคุยกับคนจำนวนมากพร้อมกัน ชื่อเล่นบนอินเทอร์เน็ตกลายเป็นตัวตนอีกแบบหนึ่ง บางคนมีเพื่อนสนิทจากห้องแชตโดยไม่เคยพบหน้ากันจริงๆ

เว็บข่าวอย่าง CNN และ BBC เริ่มทำให้คนเห็นว่าอินเทอร์เน็ตสามารถติดตามเหตุการณ์ได้เร็วกว่าเอกสารสิ่งพิมพ์ แม้การอัปเดตในยุคนั้นจะยังไม่ทันทีทุกวินาทีเหมือนปัจจุบัน แต่การเปิดเว็บแล้วอ่านข่าวต่างประเทศได้โดยไม่ต้องรอหนังสือพิมพ์ถือว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่

ด้านบันเทิง IMDb เริ่มเป็นแหล่งข้อมูลภาพยนตร์ที่คนรักหนังนิยมใช้ ผู้ใช้สามารถค้นชื่อนักแสดง ผู้กำกับ รายชื่อนักแสดงในเรื่อง และข้อมูลเบื้องหลังต่างๆ ได้ เว็บลักษณะนี้แสดงให้เห็นว่าอินเทอร์เน็ตไม่ได้มีไว้แค่คุยหรืออ่านข่าว แต่สามารถกลายเป็นฐานข้อมูลขนาดใหญ่ที่ค้นได้สะดวก

Amazon เริ่มต้นจากร้านหนังสือออนไลน์ ก่อนจะค่อยๆ เพิ่มสินค้าอื่น ในช่วงที่คนยังไม่มั่นใจเรื่องการจ่ายเงินผ่านอินเทอร์เน็ต การสั่งหนังสือจากเว็บไซต์ถือว่าใหม่มาก ผู้ใช้เริ่มเห็นว่าการซื้อของไม่จำเป็นต้องเดินทางไปที่ร้านเสมอไป และแนวคิดร้านค้าออนไลน์ก็เริ่มได้รับการยอมรับมากขึ้น

eBay เป็นอีกเว็บที่สร้างพฤติกรรมใหม่ โดยเปิดให้คนทั่วไปนำของมาประมูลขายกัน ผู้ใช้สามารถซื้อของสะสม อุปกรณ์คอมพิวเตอร์ เสื้อผ้า หรือของมือสองจากคนที่อยู่ห่างออกไปหลายพันกิโลเมตร ระบบให้คะแนนผู้ขายช่วยสร้างความไว้วางใจระหว่างคนที่ไม่เคยรู้จักกันมาก่อน

สำหรับคนเล่นเกม GameFAQs เป็นเว็บสำคัญมาก เพราะรวบรวมบทสรุป เทคนิค รหัสลับ และคำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเกมต่างๆ ในยุคที่ยังไม่มีวิดีโอสอนเล่นและการค้นหาข้อมูลยังไม่ง่าย บทสรุปเกมแบบตัวอักษรยาวๆ บนเว็บไซต์นี้ช่วยให้ผู้เล่นผ่านด่านหรือหาไอเทมที่ติดอยู่ได้

เว็บไซต์อย่าง Newgrounds ก็เริ่มเป็นพื้นที่รวมงานแอนิเมชันและเกมสั้นที่สร้างด้วยเทคโนโลยี Flash ผู้ใช้สามารถเปิดดูงานของคนทั่วไปได้โดยไม่ต้องซื้อโปรแกรมหรือแผ่นเกม ความสนุกของเว็บประเภทนี้คือเนื้อหามักแปลกและสร้างสรรค์กว่าสื่อกระแสหลัก เพราะผู้สร้างสามารถปล่อยผลงานได้โดยตรง

ในประเทศไทย ช่วงปลายยุค 90 เว็บไซต์ภาษาไทยยังมีจำนวนไม่มาก ผู้ใช้จำนวนหนึ่งเริ่มจากเว็บพอร์ทัล ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ต ห้องสนทนา และเว็บบอร์ด การพิมพ์ภาษาไทยบนคอมพิวเตอร์ยังมีปัญหาเรื่องแบบอักษรและการเข้ารหัส บางเว็บไซต์เปิดแล้วตัวหนังสือเพี้ยน ต้องเปลี่ยนค่าภาษาในเบราว์เซอร์จึงจะอ่านได้

Sanook! เป็นหนึ่งในชื่อที่คนไทยยุคเริ่มใช้อินเทอร์เน็ตรู้จักดี เพราะรวมข่าว บันเทิง เกม เพลง และบริการต่างๆ ไว้ในเว็บเดียว ลักษณะคล้ายพอร์ทัลต่างประเทศ ผู้ใช้จำนวนมากตั้งเป็นหน้าแรก และใช้เป็นทางผ่านไปยังเนื้อหาอื่นบนอินเทอร์เน็ต

Pantip ก็เริ่มมีบทบาทในฐานะชุมชนออนไลน์ที่คนเข้ามาแลกเปลี่ยนความเห็น ถามปัญหา และพูดคุยตามห้องต่างๆ เว็บบอร์ดไทยทำให้คนที่มีความสนใจเฉพาะเรื่องได้พบกันง่ายขึ้น ไม่ว่าจะเป็นคอมพิวเตอร์ รถยนต์ ท่องเที่ยว ภาพยนตร์ หรือปัญหาในชีวิตประจำวัน รูปแบบกระทู้และการตอบความคิดเห็นกลายเป็นวัฒนธรรมที่อยู่ต่อเนื่องมาถึงปัจจุบัน

เว็บฮิตยุค 90 หลายแห่งหายไปแล้ว บางแห่งถูกซื้อกิจการ บางแห่งเปลี่ยนชื่อ และบางแห่งยังอยู่แต่ไม่เป็นศูนย์กลางเหมือนเดิม สิ่งที่ทำให้เว็บเหล่านี้น่าจดจำไม่ใช่เพียงชื่อหรือหน้าตา แต่เป็นเพราะมันเกิดขึ้นในช่วงที่ทุกอย่างยังใหม่ คนยังไม่รู้ว่าอินเทอร์เน็ตจะเปลี่ยนการทำงาน การซื้อของ ความสัมพันธ์ และการรับข่าวสารไปมากแค่ไหน

สำหรับคนที่เคยใช้จริง ความทรงจำของเว็บยุค 90 มักมาพร้อมเสียงโมเด็ม หน้าจอที่โหลดช้า โปรแกรมแชตที่มีเสียงเตือน และหน้าเว็บสีสดที่ออกแบบอย่างอิสระ มันอาจดูไม่เรียบร้อยเมื่อเทียบกับเว็บสมัยนี้ แต่ก็เป็นช่วงเวลาที่อินเทอร์เน็ตยังเต็มไปด้วยความรู้สึกว่า ทุกครั้งที่คลิกลิงก์ อาจได้เจอโลกใบใหม่ที่ไม่เคยเห็นมาก่อน