ลิฟต์หนึ่งตัวขึ้นได้สูงสุดกี่ชั้น

คำถามว่าลิฟต์ขึ้นได้สูงสุดกี่ชั้น ไม่มีตัวเลขตายตัว เพราะลิฟต์ไม่ได้ถูกจำกัดด้วยจำนวนชั้นโดยตรง แต่ถูกจำกัดด้วยระยะทางแนวดิ่ง น้ำหนักของสายสลิง กำลังมอเตอร์ ความเร็ว ระบบเบรก และการออกแบบอาคาร

ถ้ามองจากลิฟต์ที่ใช้งานอยู่จริงในตึกสูงทั่วโลก ลิฟต์โดยสารสามารถพาคนขึ้นไปได้มากกว่า 100 ชั้นแล้ว ตัวอย่างเช่น ลิฟต์ความเร็วสูงในเซี่ยงไฮ้ทาวเวอร์พาผู้โดยสารจากชั้นล่างขึ้นไปยังจุดชมวิวบริเวณชั้น 118 และ 119 ส่วนตึกเบิร์จคาลิฟามีชั้นใช้งานมากกว่า 160 ชั้น แต่ไม่ได้ใช้ลิฟต์ตัวเดียววิ่งจากชั้นล่างถึงชั้นบนสุดทุกชั้น

เหตุผลสำคัญคือยิ่งลิฟต์วิ่งสูง สายสลิงที่ใช้แขวนตู้โดยสารก็ยิ่งยาวและหนัก ในลิฟต์สูงหลายร้อยเมตร น้ำหนักของสายสลิงอาจมากกว่าน้ำหนักตู้ลิฟต์และผู้โดยสารรวมกันเสียอีก มอเตอร์จึงไม่ได้มีหน้าที่ยกเฉพาะคน แต่ต้องรับภาระจากสายสลิงจำนวนมากด้วย

ลิฟต์แบบดั้งเดิมที่ใช้สายสลิงเหล็กมักมีระยะเดินทางตรงต่อเนื่องประมาณ 400–500 เมตร ก่อนที่น้ำหนักสายสลิงและแรงสั่นสะเทือนจะเริ่มสร้างข้อจำกัดทางวิศวกรรม ระยะนี้เทียบเป็นจำนวนชั้นได้ราว 100–140 ชั้น ขึ้นอยู่กับความสูงของแต่ละชั้น อาคารสำนักงานอาจสูงชั้นละประมาณ 3.5–4 เมตร ขณะที่โรงแรมหรืออาคารพักอาศัยอาจมีระยะระหว่างชั้นน้อยกว่า

จึงไม่สามารถบอกง่ายๆ ว่าลิฟต์สูงสุดได้ 120 ชั้นเสมอไป หากอาคารแต่ละชั้นสูงเพียง 3 เมตร ระยะ 500 เมตรอาจครอบคลุมได้มากกว่า 160 ชั้น แต่ถ้าเป็นอาคารที่มีโถงสูงหรือชั้นเครื่องจักรจำนวนมาก จำนวนชั้นที่ลิฟต์ผ่านได้ก็จะลดลง

ตึกระฟ้าส่วนใหญ่แก้ปัญหาด้วยการแบ่งอาคารเป็นโซน แทนที่จะให้ลิฟต์ทุกตัววิ่งตลอดทั้งตึก ลิฟต์ชุดหนึ่งอาจให้บริการชั้น 1–40 อีกชุดให้บริการชั้น 41–80 และอีกชุดขึ้นไปยังชั้นสูงกว่า บางอาคารมีสกายล็อบบีหรือโถงเปลี่ยนลิฟต์อยู่กลางอาคาร ผู้โดยสารขึ้นลิฟต์ด่วนไปยังสกายล็อบบีก่อน แล้วจึงเปลี่ยนไปใช้ลิฟต์ที่ให้บริการแต่ละชั้น

วิธีนี้ช่วยลดจำนวนประตูลิฟต์ที่ลิฟต์ด่วนต้องจอด ลดเวลารอ และลดพื้นที่ปล่องลิฟต์ที่ต้องใช้ หากให้ลิฟต์ทุกตัวจอดได้ทุกชั้น อาคารสูงมากอาจต้องเสียพื้นที่ส่วนใหญ่ไปกับปล่องลิฟต์จนเหลือพื้นที่ใช้งานน้อยลง

ลิฟต์ในอาคารสูงยังต้องคำนึงถึงแรงดันอากาศ การเปลี่ยนระดับอย่างรวดเร็วอาจทำให้ผู้โดยสารหูอื้อคล้ายเวลาขึ้นเครื่องบิน ลิฟต์จึงไม่ได้เร่งความเร็วเต็มที่ตลอดทาง แต่มีช่วงเร่ง ช่วงวิ่งคงที่ และช่วงลดความเร็ว ระบบควบคุมบางรุ่นยังปรับแรงดันอากาศภายในตู้เพื่อลดความรู้สึกไม่สบาย

ความเร็วของลิฟต์ไม่ได้บอกว่าขึ้นได้กี่ชั้นโดยตรง ลิฟต์ที่เร็วมากอาจวิ่งเพียงไม่กี่ร้อยเมตร ส่วนลิฟต์ที่วิ่งไกลอาจถูกตั้งความเร็วต่ำกว่าเพื่อความสบายและความปลอดภัย ปัจจุบันลิฟต์โดยสารที่ติดตั้งในอาคารจริงสามารถทำความเร็วเกิน 20 เมตรต่อวินาที หรือมากกว่า 70 กิโลเมตรต่อชั่วโมง แต่ความเร็วระดับนี้มักใช้กับลิฟต์ด่วนที่จอดเพียงไม่กี่ชั้น

เทคโนโลยีสายแขวนรุ่นใหม่ทำจากวัสดุผสมคาร์บอนไฟเบอร์ มีน้ำหนักเบากว่าสายสลิงเหล็กมาก ผู้ผลิตบางรายระบุว่าสามารถเปิดทางให้ลิฟต์เดินทางในแนวดิ่งได้ใกล้ 1,000 เมตรในอนาคต หากนำไปใช้เต็มระยะและสมมติว่าชั้นหนึ่งสูงเฉลี่ย 3.5 เมตร ก็อาจเทียบได้เกือบ 300 ชั้น

อย่างไรก็ตาม ความสามารถทางเทคนิคไม่ได้แปลว่าจะมีการสร้างลิฟต์วิ่งตรงระยะ 1 กิโลเมตรทันที เพราะผู้ออกแบบยังต้องพิจารณาการอพยพเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน การแกว่งของอาคารจากลม ความร้อนในปล่องลิฟต์ ค่าใช้จ่ายในการก่อสร้าง และจำนวนคนที่ต้องเดินทางในช่วงเวลาเร่งด่วน

อีกแนวคิดหนึ่งคือลิฟต์ไร้สายสลิง ซึ่งใช้มอเตอร์เชิงเส้นคล้ายระบบรถไฟแม่เหล็ก ตู้ลิฟต์อาจเคลื่อนที่ได้ทั้งแนวตั้งและแนวนอน และสามารถมีหลายตู้ในปล่องเดียว หากเทคโนโลยีนี้ถูกนำมาใช้ในวงกว้าง ข้อจำกัดเรื่องน้ำหนักของสายสลิงจะลดลงมาก แต่ระบบมีความซับซ้อนและยังไม่ใช่มาตรฐานทั่วไปของอาคารในปัจจุบัน

ลิฟต์บ้านกับลิฟต์อาคารสูงก็เป็นคนละประเภท ลิฟต์บ้านขนาดเล็กมักรองรับประมาณ 2–6 ชั้น บางรุ่นอาจไปได้มากกว่านั้นตามระบบขับเคลื่อน ส่วนลิฟต์โดยสารในคอนโดหรือสำนักงานทั่วไปอาจรองรับหลายสิบชั้นโดยไม่ยาก แต่ต้องเลือกเครื่องจักร รางนำทาง ระบบควบคุม และอุปกรณ์ความปลอดภัยให้เหมาะกับระยะเดินทาง

ดังนั้น หากถามแบบเข้าใจง่าย ลิฟต์ที่ใช้งานจริงในปัจจุบันสามารถขึ้นได้เกิน 100 ชั้น ส่วนขีดจำกัดของลิฟต์สายสลิงแบบเดิมอยู่แถวระยะหลายร้อยเมตร ไม่ได้หยุดที่จำนวนชั้นใดชั้นหนึ่ง ตึกที่มี 150 หรือ 160 ชั้นจึงสร้างได้ แต่โดยมากจะใช้ลิฟต์หลายชุด แบ่งโซน และมีจุดเปลี่ยนลิฟต์ แทนการใช้ตู้เดียววิ่งตั้งแต่ชั้นล่างถึงชั้นบนสุดทุกครั้ง