กุหลาบควีนสุทิดา : กุหลาบสวยงามสีม่วงพาสเทล จากผลงานวิจัยของโครงการหลวง

นับเป็นอีกหนึ่งหน้าประวัติศาสตร์อันน่าภาคภูมิใจของวงการไม้ดอกไม้ประดับไทย เมื่อประเทศไทยได้เผยโฉมกุหลาบสายพันธุ์ใหม่ซึ่งได้รับพระราชทานนามว่า “ควีนสุทิดา” หรือ Queen Suthida เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 4 รอบ หรือ 48 พรรษา วันที่ 3 มิถุนายน พ.ศ. 2569

กุหลาบควีนสุทิดามีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Rosa ‘Royal 3’ อยู่ในวงศ์ Rosaceae และได้รับการขึ้นทะเบียนพันธุ์พืชจากกรมวิชาการเกษตรในชื่อ “Royal 3” เมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2567 ก่อนจะได้รับพระราชทานนามอันเป็นสิริมงคลในเวลาต่อมา กุหลาบพันธุ์นี้จึงมิได้เป็นเพียงไม้ดอกสายพันธุ์ใหม่ที่มีความงดงามเท่านั้น แต่ยังเป็นพรรณไม้ที่เปี่ยมด้วยความหมายและคุณค่าทางประวัติศาสตร์อีกด้วย

เบื้องหลังกลีบดอกสีม่วงอ่อนอันแสนอ่อนช้อย คือการทำงานอย่างต่อเนื่องของทีมนักวิจัยจากมูลนิธิโครงการหลวง ณ หน่วยวิจัยขุนห้วยแห้ง สถานีวิจัยเกษตรหลวงอินทนนท์ อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ การปรับปรุงพันธุ์เริ่มต้นขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2561 โดยนำกุหลาบพันธุ์ Ocean Song มาใช้เป็นพันธุ์แม่ และกุหลาบพันธุ์ Nightingale เป็นพันธุ์พ่อ ก่อนเข้าสู่กระบวนการผสม คัดเลือก และประเมินลักษณะอย่างละเอียดเป็นเวลาหลายปี จนได้กุหลาบตัดดอกพันธุ์ใหม่ที่เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมบนพื้นที่สูงของประเทศไทย

ความสำเร็จครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของนักวิจัยไทยในการพัฒนาไม้ดอกคุณภาพสูง ซึ่งสามารถต่อยอดไปสู่การผลิตเชิงพาณิชย์ ลดการพึ่งพาพันธุ์ไม้จากต่างประเทศ และสร้างโอกาสทางอาชีพให้แก่เกษตรกรบนพื้นที่สูง ขณะเดียวกันยังเป็นส่วนหนึ่งของการสืบสาน รักษา และต่อยอดแนวพระราชดำริด้านการพัฒนาเกษตรกรรมควบคู่ไปกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชนอย่างยั่งยืน

กุหลาบควีนสุทิดามีลักษณะเป็นทรงพุ่มตั้งตรง แข็งแรง และได้สัดส่วน ลำต้นมีหนามสีเขียว ขณะที่ยอดอ่อนแต้มด้วยสีแดงอย่างอ่อนโยน ความสูงของต้นอยู่ที่ประมาณ 52–67 เซนติเมตร และแตกกิ่งได้ราว 6–8 กิ่ง ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก มีสีเขียวเข้มปานกลาง ขอบใบหยักและเป็นคลื่นเล็กน้อย สีเขียวของใบช่วยขับให้ดอกสีม่วงอ่อนดูโดดเด่นและสง่างามยิ่งขึ้น

ความงดงามที่สะดุดตาที่สุดอยู่ที่ดอกเดี่ยวขนาดใหญ่ซึ่งมีกลีบซ้อนกันอย่างแน่นหนา เมื่อดอกเริ่มผลิบานจะมีความกว้างประมาณ 7–9.7 เซนติเมตร กลีบดอกมีรูปทรงค่อนข้างกลม ขอบหยักเป็นคลื่นอย่างอ่อนช้อย และจะม้วนตัวเล็กน้อยเมื่อบานเต็มที่ ก่อให้เกิดมิติของแสงและเงาบนกลีบดอก ราวกับงานศิลปะที่ธรรมชาติบรรจงสร้างขึ้นอย่างประณีต

สีของดอกอยู่ในโทนม่วงพาสเทลอ่อน ให้ความรู้สึกสงบ สุภาพ และสง่างาม เฉดสีของกลีบดอกสามารถเปลี่ยนแปลงไปตามสภาพอากาศและอุณหภูมิ โดยในบริเวณที่มีอากาศเย็น สีม่วงมักปรากฏเข้มและชัดเจนยิ่งขึ้น ความพิเศษนี้ทำให้กุหลาบแต่ละดอกมีเสน่ห์แตกต่างกันไปตามช่วงเวลาและสถานที่เพาะปลูก

เมื่อรวมเข้ากับรูปทรงดอกที่สมบูรณ์ ก้านแข็งแรง และลักษณะที่เหมาะสำหรับการตัดดอก กุหลาบควีนสุทิดาจึงมีศักยภาพทั้งในฐานะไม้ประดับสำหรับปลูกตกแต่งสวน และไม้ตัดดอกสำหรับจัดแจกัน ช่อดอกไม้ หรืองานออกแบบดอกไม้ระดับสูง อีกทั้งยังสามารถพัฒนาต่อยอดเป็นผลผลิตเชิงพาณิชย์ที่สร้างมูลค่าให้แก่เกษตรกรและวงการไม้ดอกของประเทศไทยได้ในอนาคต

ประชาชนจะมีโอกาสยลโฉมกุหลาบควีนสุทิดาอย่างใกล้ชิดภายในงาน “โครงการหลวง 57” ซึ่งมีกำหนดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 1–12 สิงหาคม พ.ศ. 2569 ณ ศูนย์การค้าเซ็นทรัลเวิลด์ กรุงเทพมหานคร ภายใต้แนวคิด “พรรณพืชพระราชทาน สืบสาน รักษา ต่อยอด จากดอยสู่เมือง: The Blooming Legacy of Royal Flora” ภายในงานจะมีการจัดแสดงพรรณพืชพระราชทาน งานวิจัยด้านพืชพื้นที่สูง ตลอดจนผลผลิตและผลิตภัณฑ์คุณภาพจากมูลนิธิโครงการหลวงมากมาย

กุหลาบควีนสุทิดาจึงมิใช่เพียงดอกไม้สีม่วงที่งดงาม หากยังเป็นดั่งสัญลักษณ์ของความจงรักภักดี ความเพียรพยายาม และความก้าวหน้าของงานวิจัยพืชสวนไทย จากจุดเริ่มต้นเล็ก ๆ บนพื้นที่สูงของดอยอินทนนท์ ผ่านกระบวนการพัฒนาที่ยาวนานหลายปี วันนี้กุหลาบสายพันธุ์นี้ได้ผลิบานอย่างสง่างาม พร้อมประกาศให้เห็นถึงศักยภาพของนักวิจัยและเกษตรกรไทยบนเวทีไม้ดอกไม้ประดับอย่างภาคภูมิ