ย้อนรอยประวัติศาสตร์การตั้งชื่อ "ถนนทางหลวง" สายสำคัญของไทย
อนุสรณ์บนแผ่นดิน: ย้อนรอยประวัติศาสตร์การตั้งชื่อ "ถนนทางหลวง" สายสำคัญของไทย
หลายคนอาจคุ้นเคยกับชื่อถนนสายหลักของประเทศไทยที่ใช้ขับรถสัญจรกันอยู่ทุกวัน ไม่ว่าจะเป็นสุขุมวิท พหลโยธิน เพชรเกษม หรือถนนสายภูมิภาคต่างๆ แต่รู้หรือไม่ว่าชื่อถนนเหล่านี้ไม่ได้ถูกตั้งขึ้นอย่างสุ่มหรือบังเอิญ
หากแต่เป็น "อนุสรณ์สถานบนแผ่นดิน" ที่จารึกนามของเหล่าอธิบดี วิศวกร นายช่าง และผู้ควบคุมการก่อสร้าง ผู้ซึ่งอุทิศตนพัฒนาระบบคมนาคมของชาติ เพื่อให้ผู้คนรุ่นหลังได้ระลึกถึงคุณูปการของพวกเขาตราบนานเท่านาน
จุดเริ่มต้นของการขนานนามทางหลวงแผ่นดิน
หลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สอง ประเทศไทยเข้าสู่ยุคเร่งสร้างและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อรองรับการเติบโตทางเศรษฐกิจ ในสมัยรัฐบาลของ จอมพล ป. พิบูลสงคราม จึงเกิดแนวคิดการตั้งชื่อทางหลวงสายสำคัญ เพื่อเชิดชูเกียรติแก่บุคคลผู้อยู่เบื้องหลังการบุกเบิกและสร้างถนน
กระทั่งมีการประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม พ.ศ. 2493 เรื่องการขนานนามทางหลวงแผ่นดิน รวมทั้งสิ้น 44 สาย ซึ่งกลายเป็นมรดกทางประวัติศาสตร์และชื่อเรียกติดปากของคนไทยมาจนถึงปัจจุบัน
บัญชีรายชื่อและเกียรติประวัติ 44 ทางหลวงแผ่นดิน
[ หมวดทางหลวงสายหลักภาคกลาง และเชื่อมต่อภูมิภาค ]
• ถนนสุขุมวิท (สายกรุงเทพ-ชลบุรี-ระยอง-จันทบุรี-ตราด): เกียรติแก่ พระพิศาลสุขุมวิท (ประสบ พิศาลสุขุมวิท สุขุม) อดีตอธิบดีกรมทาง
• ถนนพหลโยธิน (สายประชาธิปัตย์): อนุสรณ์แก่ พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน)
• ถนนเพชรเกษม (สายกรุงเทพ-หาดใหญ่): เกียรติแก่ หลวงเพ็ชร์เกษมวิถีสวัสดิ์ (แถม เพ็ชร์เกษม) อธิบดีกรมทางในขณะนั้น
• ถนนสุดบรรทัด (สายสระบุรี-ปากช่อง-นครราชสีมา): เกียรติแก่ พันโท ประเสริฐ สุดบรรทัด
• ถนนสุขสวัสดิ์ (สายดาวคะนอง-ป้อมพระจุลฯ): เกียรติแก่ ร้อยโท หม่อมเจ้าธัญญลักษณ์ สุขสวัสดิ์ นายช่างหัวหน้ากองก่อสร้าง
• ถนนสุวรรณศร (สายบ้านภาชี-หินกอง-นครนายก-อรัญประเทศ): เกียรติแก่ นายธะทรง สุวรรณศร อดีตนายช่างกำกับการเขตการทางกรุงเทพ
• ถนนสุวินทวงศ์ (สายมีนบุรี-ฉะเชิงเทรา-ปราจีนบุรี): เกียรติแก่ นายเกษม สุวินทวงศ์ นายช่างกำกับเขตการทางปราจีนบุรี
• ถนนชูศักดิ์ (สายบางแพ-ดำเนินสะดวก-สมุทรสงคราม): เกียรติแก่ นายชูศักดิ์ คชเสนี
• ถนนศรีรับสุข (สายหลักสี่-ดอนเมือง): เกียรติแก่ ร้อยตรี วงศ์ ศรีรับสุข อดีตนายช่างกำกับแขวงการทางกรุงเทพ ที่ 2
• ถนนติวานนท์ (สายนนทบุรี-ปากเกร็ด-ปทุมธานี): เกียรติแก่ ขุนชิดชาญตรวจ (เชี่ยวชาญ ช.ติวานนท์) อดีตนายช่างกำกับการเขตการทางกรุงเทพ
• ถนนแจ้งวัฒนะ (สายอนุสาวรีย์-หลักสี่-ปากเกร็ด): เกียรติแก่ นายชลอ แจ้งวัฒนะ นายช่างกำกับแขวงการทางกรุงเทพ ที่ 2
• ถนนงามวงศ์วาน (สายบางเขน-นนทบุรี): เกียรติแก่ นายดำรงค์ งามวงษ์วาน อดีตช่างกำกับหมวดการทางนนทบุรี
• ถนนแสงชูโต (สายสามแยกดอนกระเบื้อง-กาญจนบุรี-ปิล็อก): เกียรติแก่ หลวงอุปกรณ์รัฐวิถี (สระ แสงชูโต) อดีตนายช่างใหญ่กรมทาง
• ถนนโรจนะ (สายวังน้อย-อยุธยา): เกียรติแก่ นายวิธี โรจนะ นายช่างกำกับแขวงการทางหินกอง
• ถนนอุดมสรยุทธ์ (สายคลอง 1-บางปะอิน): เกียรติแก่ พันเอก ขุนอุดมสรยุทธ์ (หาญ อุดมสรยุทธ์) อดีตเจ้ากรมยุทธโยธา
• ถนนมาลัยแมน (สายนครปฐม-สุพรรณบุรี): เกียรติแก่ นายปุย มาลัยแมน หัวหน้ากองคลัง กรมทาง
• ถนนศุขประยูร (สายฉะเชิงเทรา-พนัสนิคม-ชลบุรี): เกียรติแก่ หลวงสัมฤทธิ์วิศวกรรม (โกศล ศุขประยูร) นายช่างผู้ควบคุมการก่อสร้าง
[ หมวดทางหลวงสายใต้ ]
• ถนนสุขยางค์ (สายยะลา-เบตง): เกียรติแก่ พระยาศารศาสตร์ศิริลักษณ์ (สารศาสตร์ ศิริลักษณ์ สุขยางค์) อดีตนายช่างเอก
• ถนนกาญจนวณิชย์ (สายสงขลา-สะเดา): เกียรติแก่ พระยาประกิตย์กลศาสตร์ (ประกิต รณชิต กาญจนวณิชย์) อดีตนายช่างด้านสงขลา
• ถนนเสถียรฐาปนกิจ (สายภูเก็ต-ท่าฉัตรชัย): อนุสรณ์แก่ พระยาเสถียรฐาปนกิจ (ดวง บุนนาค) อดีตนายช่างเอก
• ถนนรามโกมุท (สายปัตตานี-นราธิวาส): เกียรติแก่ หลวงปริญญาโยควิบูลย์ (ชม-อุบล รามโกมุท) นายช่างควบคุมการสร้าง
• ถนนยนตรการกำธร (สายควนเนียง-สตูล): เกียรติแก่ หลวงยนตรการกำธร นายช่างผู้สร้าง
• ถนนสุนอนันต์ (สายนครศรีธรรมราช-ปากพนัง): เกียรติแก่ นายอำพล สุนอนันต์ อดีตนายช่างแขวง
• ถนนสิโรรส (สายปัตตานี-ยะลา): เกียรติแก่ นายสุบิน สิโรรส นายช่างแขวง
[ หมวดทางหลวงสายเหนือ ]
• ถนนจรดวิถีถ่อง (สายสวรรคโลก-สุโขทัย-ตาก): อนุสรณ์แก่ ขุนจรดวิถีถ่อง นายช่างผู้สร้าง
• ถนนสิงหวัฒน์ (สายพิษณุโลก-สุโขทัย): อนุสรณ์แก่ ขุนสมศรีสิงหวัฒน์ (ประสมศรี สิงหวัฒน์) อดีตนายช่างแขวง
• ถนนวังซ้าย (สายร้องกวาง-งาว): เกียรติแก่ หม่อมเจ้าวิเศษศักดิ์ ชยางกูร อดีตนายช่างกำกับแขวงการทางอำนาจเจริญ
• ถนนยันตรกิจโกศล (สายเด่นชัย-แพร่-น่าน): เกียรติแก่ หลวงยันตรกิจโกศล นายช่างกำกับแขวงการทางแพร่
• ถนนโชตนา (สายเชียงใหม่-เชียงดาว-ฝาง): เกียรติแก่ นายทิม โชตนา นายช่างกำกับการเขตการทางเชียงใหม่
[ หมวดทางหลวงสายตะวันออกเฉียงเหนือ ]
• ถนนคชเสนี (สายไชยบาดาล-เพชรบูรณ์-หล่มศักดิ์): เกียรติแก่ นายปฐม คชเสนี อดีตอธิบดีกรมทาง
• ถนนสืบศิริ (สายนครราชสีมา-กบินทร์บุรี): เกียรติแก่ นายจำรัส สืบศิริ นายช่างกำกับการเขตการทางนครราชสีมา
• ถนนเจนจบทิศ (สายนครราชสีมา-ขอนแก่น-อุดรธานี-หนองคาย): เกียรติแก่ ขุนเจนจบทิศ (ชื้น ยงใจยุทธ) นายช่างหัวหน้าแผนกสำรวจ กองแบบแผน กรมทาง
• ถนนมลิวรรณ (สายขอนแก่น-เลย-เชียงคาน): เกียรติแก่ นายกมล มลิวรรณ นายช่างกำกับแขวงการทางอุดรธานี
• ถนนนิตตะโย (สายอุดรธานี-ธาตุนาเวง-นครพนม): เกียรติแก่ นายโสภณ นิตตะโย นายช่างกำกับแขวงการทางชุมแพ
• ถนนบุณยาหาร (สายอุดรธานี-วังสะพุง): เกียรติแก่ นายสง่า บุณยาหาร นายช่างกำกับแขวงการทางชุมแพ
• ถนนแจ้งสนิท (สายชนบท-มหาสารคาม-ร้อยเอ็ด-อุบลราชธานี): เกียรติแก่ นายวินิต แจ้งสนิท นายช่างกำกับแขวงการทางบ้านไผ่
• ถนนลีนานนท์ (สายมหาสารคาม-กาฬสินธุ์-สกลนคร): เกียรติแก่ นายไสว ลีนานนท์ อดีตนายช่างกำกับแขวงการทางมหาสารคาม
• ถนนมัธยมจันทร์ (สายสกลนคร-นาแก-นครพนม): เกียรติแก่ นายประจวบ มัธยมจันทร์ อดีตนายช่างกำกับแขวงการทางสกลนคร
• ถนนชยางกูร (สายอุบลราชธานี-มุกดาหาร-นครพนม): เกียรติแก่ หม่อมเจ้าวิเศษศักดิ์ ชยางกูร อดีตนายช่างกำกับแขวงการทางอำนาจเจริญ
• ถนนสถิตย์นิมานการ (สายวารินชำราบ-พิบูลมังสาหาร-ช่องเมฆ): เกียรติแก่ หลวงสถิตย์นิมานการ (ชวน สุปิยพันธุ์ สถิตย์นิมานการ) อดีตนายช่างกำกับการก่อสร้าง
• ถนนสถลมารค (สายอุบลราชธานี-เดชอุดม): เกียรติแก่ หลวงสถลมารคมานิตย์ (สถลมารค สุวรรณเนตร) อดีตนายช่างกำกับแขวง
• ถนนปัทมานนท์ (สายร้อยเอ็ด-สุรินทร์): เกียรติแก่ นายวีรพล ปัทมานนท์ อดีตนายช่างกำกับหมวดการทางสุรินทร์
• ถนนอรุณประเสริฐ (สายยโสธร-อำนาจเจริญ): เกียรติแก่ นายจำปี อรุณประเสริฐ นายช่างกำกับแขวง
• ถนนนิเวศน์รัตน์ (สายชัยภูมิ-บัวใหญ่-ตลาดไทร): เกียรติแก่ นายสิทธิ์ นิเวศรัตน์ นายช่างกำกับแขวงการทางนครราชสีมาที่ 1
มรดกทางประวัติศาสตร์บนเส้นทางสัญจร
ชื่อของทางหลวงทั้ง 44 สาย จึงไม่ใช่เพียงป้ายบอกทางหรือชื่อสถานที่ในชีวิตประจำวันเท่านั้น แต่คือ "บันทึกประวัติศาสตร์การคมนาคมไทย" ที่รวบรวมรายนามของบุคคลผู้อุทิศแรงกาย แรงใจ และสติปัญญาในการวางรากฐานโครงข่ายถนนข้ามผ่านป่าเขาและเชื่อมโยงภูมิภาคต่างๆ เข้าด้วยกัน การได้ทราบถึงที่มาของชื่อถนนเหล่านี้ ทำให้การเดินทางในทุกๆ วันเต็มไปด้วยความหมาย และเป็น reminder ให้เห็นถึงคุณค่าของผู้วางรากฐานการคมนาคมไทยในอดีตอย่างแท้จริง
เขียนโดย davin
ความลับพริกน้ำปลา ทำไมบางร้านวางหลายวันแล้วพริกยังดูสดไม่ดำคล้ำ
จังหวัดที่มีร้านเซเว่นอีเลฟเว่น จำนวนมากกว่า 500 สาขา
9 อาชีพที่กำลังกลายเป็น “อาชีพหายาก” ในไทย
10 โรงเรียนที่ขึ้นชื่อว่าสอบเข้ายากที่สุด
“งวดสุดท้าย” หลวงพ่อไห้ 16 ส.ค. 69
ส่องบัญชีทรัพย์สิน นายก อบจ. นนทบุรี หลังถูกบุกยิง
“เอเวลินน์ ศรียะพันธ์” นักบินหญิงชาวไทยที่สื่อนอกยกฉายา “กัปตันที่สวยที่สุดในประวัติศาสตร์”
สถิติเลขท้ายสองตัวงวดกลางเดือน 10 ปีย้อนหลัง บวกมุมมองวันพระใหญ่ปลายเดือนสิงหา งวดวันที่ 16 สิงหาคม 2569
รุ่นพี่ ม.6 เทพฯ นนท์ สุดทน! ขอพูดบ้าง หลังเห็นกระแสโทษโรงเรียน ลั่น “คนทำไม่ปกติ อย่าโยนความผิดให้ใคร”
รู้จัก “อู๋จุน” จากนักเต้นคัฟเวอร์ สู่นักแสดงและยูทูบเบอร์ 10 ล้านซับ
เลขมงคล "เพชรกล้า เด็กชายนำโชค" 16 สิงหาคม 2569
จากปลากัดบ้านๆ สู่ตลาดโลก ปลาตัวเล็กที่สร้างรายได้ให้ไทย หลายร้อยล้าน
รุ่นพี่ ม.6 เทพฯ นนท์ สุดทน! ขอพูดบ้าง หลังเห็นกระแสโทษโรงเรียน ลั่น “คนทำไม่ปกติ อย่าโยนความผิดให้ใคร”
9 อาชีพที่กำลังกลายเป็น “อาชีพหายาก” ในไทย






