ย้อนรอยประวัติศาสตร์การตั้งชื่อ "ถนนทางหลวง" สายสำคัญของไทย
อนุสรณ์บนแผ่นดิน: ย้อนรอยประวัติศาสตร์การตั้งชื่อ "ถนนทางหลวง" สายสำคัญของไทย
หลายคนอาจคุ้นเคยกับชื่อถนนสายหลักของประเทศไทยที่ใช้ขับรถสัญจรกันอยู่ทุกวัน ไม่ว่าจะเป็นสุขุมวิท พหลโยธิน เพชรเกษม หรือถนนสายภูมิภาคต่างๆ แต่รู้หรือไม่ว่าชื่อถนนเหล่านี้ไม่ได้ถูกตั้งขึ้นอย่างสุ่มหรือบังเอิญ
หากแต่เป็น "อนุสรณ์สถานบนแผ่นดิน" ที่จารึกนามของเหล่าอธิบดี วิศวกร นายช่าง และผู้ควบคุมการก่อสร้าง ผู้ซึ่งอุทิศตนพัฒนาระบบคมนาคมของชาติ เพื่อให้ผู้คนรุ่นหลังได้ระลึกถึงคุณูปการของพวกเขาตราบนานเท่านาน
จุดเริ่มต้นของการขนานนามทางหลวงแผ่นดิน
หลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สอง ประเทศไทยเข้าสู่ยุคเร่งสร้างและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อรองรับการเติบโตทางเศรษฐกิจ ในสมัยรัฐบาลของ จอมพล ป. พิบูลสงคราม จึงเกิดแนวคิดการตั้งชื่อทางหลวงสายสำคัญ เพื่อเชิดชูเกียรติแก่บุคคลผู้อยู่เบื้องหลังการบุกเบิกและสร้างถนน
กระทั่งมีการประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม พ.ศ. 2493 เรื่องการขนานนามทางหลวงแผ่นดิน รวมทั้งสิ้น 44 สาย ซึ่งกลายเป็นมรดกทางประวัติศาสตร์และชื่อเรียกติดปากของคนไทยมาจนถึงปัจจุบัน
บัญชีรายชื่อและเกียรติประวัติ 44 ทางหลวงแผ่นดิน
[ หมวดทางหลวงสายหลักภาคกลาง และเชื่อมต่อภูมิภาค ]
• ถนนสุขุมวิท (สายกรุงเทพ-ชลบุรี-ระยอง-จันทบุรี-ตราด): เกียรติแก่ พระพิศาลสุขุมวิท (ประสบ พิศาลสุขุมวิท สุขุม) อดีตอธิบดีกรมทาง
• ถนนพหลโยธิน (สายประชาธิปัตย์): อนุสรณ์แก่ พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน)
• ถนนเพชรเกษม (สายกรุงเทพ-หาดใหญ่): เกียรติแก่ หลวงเพ็ชร์เกษมวิถีสวัสดิ์ (แถม เพ็ชร์เกษม) อธิบดีกรมทางในขณะนั้น
• ถนนสุดบรรทัด (สายสระบุรี-ปากช่อง-นครราชสีมา): เกียรติแก่ พันโท ประเสริฐ สุดบรรทัด
• ถนนสุขสวัสดิ์ (สายดาวคะนอง-ป้อมพระจุลฯ): เกียรติแก่ ร้อยโท หม่อมเจ้าธัญญลักษณ์ สุขสวัสดิ์ นายช่างหัวหน้ากองก่อสร้าง
• ถนนสุวรรณศร (สายบ้านภาชี-หินกอง-นครนายก-อรัญประเทศ): เกียรติแก่ นายธะทรง สุวรรณศร อดีตนายช่างกำกับการเขตการทางกรุงเทพ
• ถนนสุวินทวงศ์ (สายมีนบุรี-ฉะเชิงเทรา-ปราจีนบุรี): เกียรติแก่ นายเกษม สุวินทวงศ์ นายช่างกำกับเขตการทางปราจีนบุรี
• ถนนชูศักดิ์ (สายบางแพ-ดำเนินสะดวก-สมุทรสงคราม): เกียรติแก่ นายชูศักดิ์ คชเสนี
• ถนนศรีรับสุข (สายหลักสี่-ดอนเมือง): เกียรติแก่ ร้อยตรี วงศ์ ศรีรับสุข อดีตนายช่างกำกับแขวงการทางกรุงเทพ ที่ 2
• ถนนติวานนท์ (สายนนทบุรี-ปากเกร็ด-ปทุมธานี): เกียรติแก่ ขุนชิดชาญตรวจ (เชี่ยวชาญ ช.ติวานนท์) อดีตนายช่างกำกับการเขตการทางกรุงเทพ
• ถนนแจ้งวัฒนะ (สายอนุสาวรีย์-หลักสี่-ปากเกร็ด): เกียรติแก่ นายชลอ แจ้งวัฒนะ นายช่างกำกับแขวงการทางกรุงเทพ ที่ 2
• ถนนงามวงศ์วาน (สายบางเขน-นนทบุรี): เกียรติแก่ นายดำรงค์ งามวงษ์วาน อดีตช่างกำกับหมวดการทางนนทบุรี
• ถนนแสงชูโต (สายสามแยกดอนกระเบื้อง-กาญจนบุรี-ปิล็อก): เกียรติแก่ หลวงอุปกรณ์รัฐวิถี (สระ แสงชูโต) อดีตนายช่างใหญ่กรมทาง
• ถนนโรจนะ (สายวังน้อย-อยุธยา): เกียรติแก่ นายวิธี โรจนะ นายช่างกำกับแขวงการทางหินกอง
• ถนนอุดมสรยุทธ์ (สายคลอง 1-บางปะอิน): เกียรติแก่ พันเอก ขุนอุดมสรยุทธ์ (หาญ อุดมสรยุทธ์) อดีตเจ้ากรมยุทธโยธา
• ถนนมาลัยแมน (สายนครปฐม-สุพรรณบุรี): เกียรติแก่ นายปุย มาลัยแมน หัวหน้ากองคลัง กรมทาง
• ถนนศุขประยูร (สายฉะเชิงเทรา-พนัสนิคม-ชลบุรี): เกียรติแก่ หลวงสัมฤทธิ์วิศวกรรม (โกศล ศุขประยูร) นายช่างผู้ควบคุมการก่อสร้าง
[ หมวดทางหลวงสายใต้ ]
• ถนนสุขยางค์ (สายยะลา-เบตง): เกียรติแก่ พระยาศารศาสตร์ศิริลักษณ์ (สารศาสตร์ ศิริลักษณ์ สุขยางค์) อดีตนายช่างเอก
• ถนนกาญจนวณิชย์ (สายสงขลา-สะเดา): เกียรติแก่ พระยาประกิตย์กลศาสตร์ (ประกิต รณชิต กาญจนวณิชย์) อดีตนายช่างด้านสงขลา
• ถนนเสถียรฐาปนกิจ (สายภูเก็ต-ท่าฉัตรชัย): อนุสรณ์แก่ พระยาเสถียรฐาปนกิจ (ดวง บุนนาค) อดีตนายช่างเอก
• ถนนรามโกมุท (สายปัตตานี-นราธิวาส): เกียรติแก่ หลวงปริญญาโยควิบูลย์ (ชม-อุบล รามโกมุท) นายช่างควบคุมการสร้าง
• ถนนยนตรการกำธร (สายควนเนียง-สตูล): เกียรติแก่ หลวงยนตรการกำธร นายช่างผู้สร้าง
• ถนนสุนอนันต์ (สายนครศรีธรรมราช-ปากพนัง): เกียรติแก่ นายอำพล สุนอนันต์ อดีตนายช่างแขวง
• ถนนสิโรรส (สายปัตตานี-ยะลา): เกียรติแก่ นายสุบิน สิโรรส นายช่างแขวง
[ หมวดทางหลวงสายเหนือ ]
• ถนนจรดวิถีถ่อง (สายสวรรคโลก-สุโขทัย-ตาก): อนุสรณ์แก่ ขุนจรดวิถีถ่อง นายช่างผู้สร้าง
• ถนนสิงหวัฒน์ (สายพิษณุโลก-สุโขทัย): อนุสรณ์แก่ ขุนสมศรีสิงหวัฒน์ (ประสมศรี สิงหวัฒน์) อดีตนายช่างแขวง
• ถนนวังซ้าย (สายร้องกวาง-งาว): เกียรติแก่ หม่อมเจ้าวิเศษศักดิ์ ชยางกูร อดีตนายช่างกำกับแขวงการทางอำนาจเจริญ
• ถนนยันตรกิจโกศล (สายเด่นชัย-แพร่-น่าน): เกียรติแก่ หลวงยันตรกิจโกศล นายช่างกำกับแขวงการทางแพร่
• ถนนโชตนา (สายเชียงใหม่-เชียงดาว-ฝาง): เกียรติแก่ นายทิม โชตนา นายช่างกำกับการเขตการทางเชียงใหม่
[ หมวดทางหลวงสายตะวันออกเฉียงเหนือ ]
• ถนนคชเสนี (สายไชยบาดาล-เพชรบูรณ์-หล่มศักดิ์): เกียรติแก่ นายปฐม คชเสนี อดีตอธิบดีกรมทาง
• ถนนสืบศิริ (สายนครราชสีมา-กบินทร์บุรี): เกียรติแก่ นายจำรัส สืบศิริ นายช่างกำกับการเขตการทางนครราชสีมา
• ถนนเจนจบทิศ (สายนครราชสีมา-ขอนแก่น-อุดรธานี-หนองคาย): เกียรติแก่ ขุนเจนจบทิศ (ชื้น ยงใจยุทธ) นายช่างหัวหน้าแผนกสำรวจ กองแบบแผน กรมทาง
• ถนนมลิวรรณ (สายขอนแก่น-เลย-เชียงคาน): เกียรติแก่ นายกมล มลิวรรณ นายช่างกำกับแขวงการทางอุดรธานี
• ถนนนิตตะโย (สายอุดรธานี-ธาตุนาเวง-นครพนม): เกียรติแก่ นายโสภณ นิตตะโย นายช่างกำกับแขวงการทางชุมแพ
• ถนนบุณยาหาร (สายอุดรธานี-วังสะพุง): เกียรติแก่ นายสง่า บุณยาหาร นายช่างกำกับแขวงการทางชุมแพ
• ถนนแจ้งสนิท (สายชนบท-มหาสารคาม-ร้อยเอ็ด-อุบลราชธานี): เกียรติแก่ นายวินิต แจ้งสนิท นายช่างกำกับแขวงการทางบ้านไผ่
• ถนนลีนานนท์ (สายมหาสารคาม-กาฬสินธุ์-สกลนคร): เกียรติแก่ นายไสว ลีนานนท์ อดีตนายช่างกำกับแขวงการทางมหาสารคาม
• ถนนมัธยมจันทร์ (สายสกลนคร-นาแก-นครพนม): เกียรติแก่ นายประจวบ มัธยมจันทร์ อดีตนายช่างกำกับแขวงการทางสกลนคร
• ถนนชยางกูร (สายอุบลราชธานี-มุกดาหาร-นครพนม): เกียรติแก่ หม่อมเจ้าวิเศษศักดิ์ ชยางกูร อดีตนายช่างกำกับแขวงการทางอำนาจเจริญ
• ถนนสถิตย์นิมานการ (สายวารินชำราบ-พิบูลมังสาหาร-ช่องเมฆ): เกียรติแก่ หลวงสถิตย์นิมานการ (ชวน สุปิยพันธุ์ สถิตย์นิมานการ) อดีตนายช่างกำกับการก่อสร้าง
• ถนนสถลมารค (สายอุบลราชธานี-เดชอุดม): เกียรติแก่ หลวงสถลมารคมานิตย์ (สถลมารค สุวรรณเนตร) อดีตนายช่างกำกับแขวง
• ถนนปัทมานนท์ (สายร้อยเอ็ด-สุรินทร์): เกียรติแก่ นายวีรพล ปัทมานนท์ อดีตนายช่างกำกับหมวดการทางสุรินทร์
• ถนนอรุณประเสริฐ (สายยโสธร-อำนาจเจริญ): เกียรติแก่ นายจำปี อรุณประเสริฐ นายช่างกำกับแขวง
• ถนนนิเวศน์รัตน์ (สายชัยภูมิ-บัวใหญ่-ตลาดไทร): เกียรติแก่ นายสิทธิ์ นิเวศรัตน์ นายช่างกำกับแขวงการทางนครราชสีมาที่ 1
มรดกทางประวัติศาสตร์บนเส้นทางสัญจร
ชื่อของทางหลวงทั้ง 44 สาย จึงไม่ใช่เพียงป้ายบอกทางหรือชื่อสถานที่ในชีวิตประจำวันเท่านั้น แต่คือ "บันทึกประวัติศาสตร์การคมนาคมไทย" ที่รวบรวมรายนามของบุคคลผู้อุทิศแรงกาย แรงใจ และสติปัญญาในการวางรากฐานโครงข่ายถนนข้ามผ่านป่าเขาและเชื่อมโยงภูมิภาคต่างๆ เข้าด้วยกัน การได้ทราบถึงที่มาของชื่อถนนเหล่านี้ ทำให้การเดินทางในทุกๆ วันเต็มไปด้วยความหมาย และเป็น reminder ให้เห็นถึงคุณค่าของผู้วางรากฐานการคมนาคมไทยในอดีตอย่างแท้จริง
เขียนโดย davin
เจอหนวดแมวตกอยู่บนพื้น อย่าเพิ่งตกใจ เพราะอาจเป็นเรื่องธรรมชาติ
ซึงรีเตรียมเป็นคุณพ่อปีหน้า! สื่อพบเขาที่สนามบินพร้อมกับภรรยาที่กำลังตั้งครรภ์ นับเป็นการปรากฏตัวต่อสาธารณะครั้งแรกของทั้งคู่
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
ชายชาวโอซาก้าถูกจับ ฐานควักเจ้าโลกโชว์สาว
มหาทักษา เปิดตารางเลขมงคล งวด 1 ธ.ค. 69 ส่องเลข 5 ตัว จับสลับจัดชุด 2 ตัวท้าย–3 ตัวท้าย
จากยุครถไฟสายแรก สู่ปัจจุบัน เปิดประวัติ 5 สถานีรถไฟเก่าที่อยู่คู่เมืองไทย
ตารางหวย ปกเขียว งวด 1 ธันวาคม 69
10 เซียน เซียนลิขิต 5 เปิดโพยหวย 1 ธ.ค. 69 เลขต้องมา 4–6 เปิดตารางเซียนคู่–เซียนคี่ จัดชุดสามตัว 8 เลข
ความจริงบัตรเครดิต…ใครได้ ใครเสีย? รูดง่าย จ่ายทีหลัง แต่ถ้าใช้ไม่เป็น อาจกลายเป็นหนี้ก้อนใหญ่
สถิติหวย 1 ธันวาคม ย้อนหลัง 11 ปี เลขท้าย 2 ตัวมีเลข 8 ถึง 5 งวด แต่เลข 5 ไม่โผล่เลย
เปิดอันดับ 10 จังหวัดอยู่ดีมีสุขที่สุดในไทย ปี 2569 กรุงเทพฯอยู่อันดับ 14 พบทุกจังหวัดมีจุดเปราะบาง
ศาสนาอิสลามกำลังจะกลายเป็นศาสนาที่มีคนนับถือมากที่สุดในโลก
ไขรหัสภูมิปัญญา: ทำไม “ปลาตะเพียน” ถึงกลายเป็นสัญลักษณ์แห่งความอุดมสมบูรณ์และความมั่งคั่ง
ความลับใต้เงามืดจักรวาล: เจาะลึก “เนบิวลาหัวแมว” ปรากฏการณ์วิญญาณเรืองแสงกลางห้วงอวกาศ
ไขความลับบ้านชินจังมี 2 ชั้น แต่ทำไมทุกคนถึงใช้ชีวิตและนอนรวมกันแค่ชั้นล่าง?
ทำไมวัดพระแก้วถึงไม่มีกุฏิ? ปริศนาวัดไร้สงฆ์จำพรรษา และการเดินทาง 350 ปีของพระแก้วมรกต


