5 ประเทศที่มีอากาศสะอาดที่สุดในโลก วัดจากอะไรบ้าง?

 

คุณภาพอากาศเป็นปัจจัยสำคัญต่อสุขภาพและคุณภาพชีวิต โดยเฉพาะฝุ่นขนาดเล็ก PM2.5 ซึ่งสามารถแทรกซึมเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจและส่งผลต่อสุขภาพได้

การพิจารณาว่าประเทศใดมีอากาศสะอาด มักอ้างอิงจากค่า PM2.5 เฉลี่ยรายปี ร่วมกับปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม เช่น พื้นที่ป่าไม้ ความหนาแน่นของประชากร การใช้พลังงานสะอาด และการควบคุมมลพิษ

ทั้งนี้ ไม่มีอันดับใดตายตัวตลอดไป เพราะคุณภาพอากาศอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล ไฟป่า สภาพอากาศ และจำนวนสถานีตรวจวัด รายชื่อด้านล่างจึงเป็น 5 ประเทศที่มักอยู่ในกลุ่มประเทศซึ่งมีมลพิษทางอากาศต่ำ ไม่ใช่อันดับสากลที่ใช้ได้กับทุกปี

อันดับ 5 ฟินแลนด์

ฟินแลนด์ เป็นประเทศที่มีพื้นที่ป่าไม้ปกคลุมมากกว่า 70% ของประเทศ และมีประชากรค่อนข้างเบาบาง จึงช่วยลดการสะสมของมลพิษทางอากาศในหลายพื้นที่

เมืองต่าง ๆ มีการควบคุมการปล่อยมลพิษ พร้อมเพิ่มสัดส่วนการใช้พลังงานสะอาดอย่างต่อเนื่อง ทำให้ฟินแลนด์มักได้รับการกล่าวถึงในกลุ่มประเทศที่มีคุณภาพอากาศดีของยุโรป

อย่างไรก็ตาม คุณภาพอากาศในเมืองใหญ่หรือในช่วงที่มีมลพิษข้ามพรมแดนอาจแตกต่างจากพื้นที่ชนบท จึงไม่ควรสรุปว่าอากาศดีเท่ากันทั่วประเทศตลอดทั้งปี

อันดับ 4 ไอซ์แลนด์

ไอซ์แลนด์ มีข้อได้เปรียบจากการใช้พลังงานหมุนเวียนเป็นหลัก โดยเฉพาะพลังงานความร้อนใต้พิภพและพลังงานน้ำ อีกทั้งยังมีประชากรไม่มากและมีอุตสาหกรรมหนักค่อนข้างจำกัด

ลมจากมหาสมุทรยังช่วยกระจายมลพิษ ทำให้หลายพื้นที่มีค่า PM2.5 ต่ำ และมีอากาศที่รู้สึกโปร่งสะอาด

อย่างไรก็ตาม ไอซ์แลนด์มีแหล่งมลพิษตามธรรมชาติ เช่น เถ้าภูเขาไฟหรือฝุ่นจากพื้นที่แห้ง ซึ่งอาจทำให้คุณภาพอากาศลดลงเป็นบางช่วงได้เช่นกัน

อันดับ 3 เอสโตเนีย

เอสโตเนีย เป็นหนึ่งในประเทศยุโรปที่มีพื้นที่ป่าไม้จำนวนมาก โดยป่าปกคลุมเกือบครึ่งหนึ่งของประเทศ

ประเทศให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์ธรรมชาติ การควบคุมมลพิษ และการพัฒนาระบบพลังงานให้สะอาดขึ้น ส่งผลให้เอสโตเนียมักปรากฏอยู่ในกลุ่มประเทศที่มีค่า PM2.5 เฉลี่ยต่ำ

ข้อได้เปรียบอีกด้านคือจำนวนประชากรไม่หนาแน่นเมื่อเทียบกับหลายประเทศในยุโรป ทำให้การจราจรและการสะสมของมลพิษในภาพรวมไม่สูงมากนัก

อันดับ 2 นิวซีแลนด์

นิวซีแลนด์ มีชื่อเสียงด้านธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ ทั้งภูเขา ป่าไม้ ทะเลสาบ และชายฝั่งทะเลยาวหลายพันกิโลเมตร

จำนวนประชากรที่ไม่หนาแน่น ประกอบกับลมทะเลและการควบคุมสิ่งแวดล้อม ช่วยให้หลายเมืองมีคุณภาพอากาศอยู่ในระดับดีมาก จึงเป็นจุดหมายยอดนิยมของผู้ที่ต้องการท่องเที่ยวหรือใช้ชีวิตใกล้ชิดธรรมชาติ

ถึงกระนั้น บางเมืองอาจมีมลพิษเพิ่มขึ้นในช่วงฤดูหนาวจากการเผาเชื้อเพลิงเพื่อให้ความอบอุ่น รวมถึงควันไฟป่าที่ลอยมาจากพื้นที่อื่น คุณภาพอากาศจึงควรพิจารณาเป็นรายเมืองและรายช่วงเวลา

 

อันดับ 1 ออสเตรเลีย

ออสเตรเลีย มักได้รับการจัดอยู่ในกลุ่มประเทศที่มีค่า PM2.5 เฉลี่ยต่ำ โดยเฉพาะพื้นที่ชนบท เมืองที่อยู่ห่างจากแหล่งอุตสาหกรรม และเกาะแทสเมเนีย

ปัจจัยสำคัญมาจากความหนาแน่นของประชากรที่ต่ำ พื้นที่ธรรมชาติขนาดใหญ่ และการควบคุมมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมในหลายรัฐ

อย่างไรก็ตาม ออสเตรเลียไม่ได้มีอากาศสะอาดตลอดเวลาและทุกพื้นที่ เพราะไฟป่าตามฤดูกาลสามารถทำให้ปริมาณฝุ่นและควันเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว บางเมืองอาจเผชิญคุณภาพอากาศระดับไม่ดีต่อสุขภาพเป็นการชั่วคราว

ทำไมประเทศเหล่านี้จึงมีอากาศสะอาด?

ประเทศที่มีคุณภาพอากาศดีมักมีลักษณะร่วมกันหลายประการ ได้แก่

• มีพื้นที่ป่าไม้และพื้นที่ธรรมชาติจำนวนมาก

• ประชากรไม่หนาแน่น

• มีอุตสาหกรรมหนักไม่มาก หรือควบคุมการปล่อยมลพิษอย่างจริงจัง

• ใช้พลังงานหมุนเวียนเพิ่มขึ้น

• มีระบบติดตามและรายงานคุณภาพอากาศ

• มีลมทะเลหรือสภาพภูมิประเทศที่ช่วยกระจายมลพิษ

อย่างไรก็ตาม ป่าไม้เพียงอย่างเดียวไม่ได้รับประกันว่าอากาศจะสะอาด เพราะไฟป่า การจราจร โรงงาน อากาศนิ่ง และมลพิษจากประเทศใกล้เคียง ล้วนทำให้ค่าฝุ่นเพิ่มขึ้นได้

อากาศสะอาด ไม่ได้หมายถึงอากาศดีที่สุดสำหรับทุกคน

คำว่า “อากาศดีที่สุด” อาจมีความหมายต่างกัน บางคนหมายถึงอากาศที่มีมลพิษต่ำ ขณะที่บางคนอาจหมายถึงอุณหภูมิสบาย ความชื้นไม่สูง หรือไม่มีอากาศหนาวจัด

ประเทศในรายชื่อนี้หลายแห่งมีอากาศสะอาด แต่บางพื้นที่อาจหนาวมาก มีลมแรง หรือมีสภาพอากาศเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว ผู้ที่วางแผนเดินทางหรือย้ายถิ่นฐานจึงควรพิจารณาทั้งค่าฝุ่น อุณหภูมิ ความชื้น ฤดูกาล และสภาพอากาศเฉพาะเมืองควบคู่กัน

วิธีตรวจคุณภาพอากาศก่อนเดินทาง

ก่อนออกเดินทาง ควรตรวจข้อมูลคุณภาพอากาศของเมืองปลายทางในช่วงวันจริง ไม่ควรพิจารณาจากค่าเฉลี่ยระดับประเทศเพียงอย่างเดียว

สิ่งที่ควรตรวจ ได้แก่ ค่า PM2.5 รายวัน ดัชนีคุณภาพอากาศหรือ AQI การแจ้งเตือนไฟป่า ทิศทางลม และพยากรณ์อากาศ โดยเฉพาะผู้สูงอายุ เด็กเล็ก หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีโรคทางเดินหายใจ

สรุป

ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ เอสโตเนีย ไอซ์แลนด์ และฟินแลนด์ ล้วนเป็นประเทศที่มักได้รับการกล่าวถึงในกลุ่มประเทศที่มีอากาศสะอาดและค่า PM2.5 ค่อนข้างต่ำ

จุดร่วมสำคัญคือมีประชากรไม่หนาแน่น พื้นที่ธรรมชาติขนาดใหญ่ การใช้พลังงานสะอาด และนโยบายควบคุมมลพิษที่จริงจัง แต่คุณภาพอากาศสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามเมือง ฤดูกาล และเหตุการณ์อย่างไฟป่า จึงควรตรวจข้อมูลล่าสุดก่อนเดินทางหรือเลือกอยู่อาศัยเสมอ