ทำไมป่วยแล้วอาหารไม่อร่อย

เคยเป็นไหม เวลาปกติอาหารจานโปรดกินหมดเกลี้ยง แต่พอเป็นหวัด มีไข้ หรือรู้สึกไม่สบาย ของเมนูเดิมกลับแทบไม่มีรสชาติ บางครั้งกินไปสองสามคำก็ไม่อยากกินต่อ ทั้งที่ก่อนหน้านั้นยังชอบอยู่เลย

หลายคนคิดว่าเป็นเพราะอาหารทำไม่อร่อย แต่จริง ๆ แล้วต้นเหตุส่วนใหญ่อยู่ที่ร่างกายของเราเอง

เวลาร่างกายติดเชื้อ ไม่ว่าจะเป็นไวรัสหรือแบคทีเรีย ระบบภูมิคุ้มกันจะเริ่มทำงานอย่างหนัก เซลล์ภูมิคุ้มกันจะหลั่งสารหลายชนิดเพื่อช่วยกำจัดเชื้อโรค สารเหล่านี้แม้จะจำเป็นต่อการต่อสู้กับโรค แต่ก็ส่งผลต่อสมองด้วย ทำให้ความอยากอาหารลดลง

เหตุผลหนึ่งคือ ร่างกายต้องการนำพลังงานไปใช้กับการกำจัดเชื้อโรคมากกว่าการย่อยอาหาร การลดความอยากอาหารจึงเป็นกลไกที่พบได้ในคนและสัตว์หลายชนิด

อีกสาเหตุที่พบได้บ่อยคืออาการคัดจมูก

หลายคนอาจคิดว่าการรับรสเกิดจากลิ้นเพียงอย่างเดียว แต่ความจริงแล้ว "กลิ่น" มีบทบาทสำคัญมาก เวลากินอาหาร กลิ่นจะลอยจากในปากขึ้นไปยังโพรงจมูก ทำให้สมองรับรู้รสชาติได้สมบูรณ์

เมื่อเป็นหวัดหรือไซนัสอักเสบ จมูกบวมและมีน้ำมูกมาก กลิ่นจึงเดินทางไปถึงตัวรับกลิ่นได้น้อยลง แม้ลิ้นยังรับรสหวาน เค็ม เปรี้ยว ขม และอูมามิได้ตามปกติ แต่เมื่อกลิ่นหายไป รสชาติที่สมองรับรู้ก็ลดลงอย่างชัดเจน

ลองนึกถึงเวลาปิดจมูกแล้วกินแอปเปิลกับมันฝรั่งต้ม หลายคนจะแยกความแตกต่างได้ยากกว่าปกติ เพราะข้อมูลจากกลิ่นหายไปนั่นเอง

ไข้ก็มีส่วนเช่นกัน

เมื่ออุณหภูมิร่างกายสูงขึ้น หลายคนจะรู้สึกปากแห้ง คอแห้ง และรสชาติเปลี่ยนไป น้ำลายที่ช่วยละลายสารอาหารให้สัมผัสกับปุ่มรับรสอาจลดลง ทำให้การรับรสด้อยลงกว่าเดิม

ยาบางชนิดก็ทำให้อาหารไม่อร่อยได้เหมือนกัน

ยาปฏิชีวนะ ยาแก้แพ้ ยาบางชนิดที่ใช้รักษาความดันโลหิต หรือยารักษาโรคเรื้อรังบางกลุ่ม อาจทำให้เกิดรสขมหรือรสโลหะในปาก ส่งผลให้รู้สึกว่าอาหารมีรสชาติแปลกไป แม้อาหารจะไม่ได้เปลี่ยนเลย

นอกจากนี้ ความเหนื่อยล้าและการอักเสบของร่างกายยังทำให้สมองลดความสนใจต่ออาหารลง หลายคนจึงรู้สึกอิ่มเร็ว หรือไม่รู้สึกหิวทั้งวัน

แม้อาการเหล่านี้จะทำให้กินอาหารได้น้อยลง แต่ในช่วงที่ป่วย ร่างกายกลับต้องการสารอาหารและน้ำอย่างเพียงพอเพื่อใช้ซ่อมแซมตัวเอง

หากกินอาหารมื้อใหญ่ไม่ไหว อาจแบ่งเป็นมื้อเล็ก ๆ เลือกอาหารที่ย่อยง่าย เช่น ข้าวต้ม ซุป โจ๊ก หรือผลไม้ที่มีน้ำมาก ดื่มน้ำให้เพียงพอ และหากจมูกเริ่มโล่งขึ้น อาหารก็มักจะกลับมามีรสชาติดีขึ้นตามไปด้วย

แต่หากหายจากอาการป่วยแล้ว รสชาติและกลิ่นยังไม่กลับมาเป็นเวลาหลายสัปดาห์ หรือสูญเสียการรับกลิ่นและรับรสอย่างชัดเจน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติม เพราะอาจเกี่ยวข้องกับโรคบางชนิดหรือผลข้างเคียงของยาได้

ครั้งหน้าที่รู้สึกว่าอาหารจานโปรดไม่อร่อยตอนป่วย อย่าเพิ่งโทษคนทำอาหาร เพราะส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากฝีมือในการปรุง แต่เป็นผลจากการที่ร่างกายกำลังทุ่มเททุกกำลังเพื่อจัดการกับเชื้อโรค จนการรับรสและความอยากอาหารลดลงชั่วคราว และเมื่อร่างกายฟื้นตัว ความอร่อยก็มักจะค่อย ๆ กลับมาตามเดิม