เจอเศษแก้วในอาหาร ต้องรับมืออย่างไร

การเห็นวัตถุใสแวววาวอยู่ในจานอาหารเป็นเหตุการณ์ที่ไม่ควรรีบหยิบขึ้นมาดูด้วยมือเปล่า เพราะสิ่งที่เห็นอาจเป็นเศษแก้วจริง หรืออาจเป็นพลาสติกใส ผลึกน้ำตาล กระดูก และวัสดุชนิดอื่น สิ่งสำคัญในนาทีแรกไม่ใช่การพิสูจน์ว่ามันคืออะไร แต่คือหยุดกินและป้องกันไม่ให้คนอื่นกินอาหารจานเดียวกันต่อ

อย่าเขี่ยเศษที่พบไปรวมกับอาหาร อย่าทิ้งอาหาร และอย่ารีบให้ร้านนำจานกลับไปก่อนบันทึกหลักฐาน ควรถ่ายภาพวัตถุในตำแหน่งเดิมหลายมุม ทั้งภาพระยะใกล้และภาพที่เห็นอาหารทั้งจาน หากสั่งผ่านแอปควรบันทึกหน้าคำสั่งซื้อ ชื่อร้าน วันเวลา รายการอาหาร และหมายเลขออร์เดอร์ไว้ด้วย ส่วนผู้ที่กินในร้านควรเก็บใบเสร็จหรือหลักฐานการชำระเงิน

จากนั้นแจ้งพนักงานหรือผู้จัดการร้านอย่างสงบ บอกให้ชัดว่าพบวัตถุตรงส่วนใดของอาหาร และมีใครกินเข้าไปแล้วหรือไม่ ควรขอให้ร้านตรวจอาหารที่ทำในชุดเดียวกัน เพราะหากแก้วแตกในครัว เศษอื่นอาจหลงอยู่ในวัตถุดิบ ภาชนะ หรืออาหารของลูกค้าคนอื่นได้ เรื่องนี้จึงไม่ใช่แค่การขอเปลี่ยนจานหรือขอเงินคืน แต่เป็นการหยุดความเสี่ยงที่อาจกระทบคนหลายโต๊ะ

หากยังไม่ได้เอาอาหารเข้าปากและไม่มีบาดแผล สิ่งที่ต้องทำส่วนใหญ่คือเก็บหลักฐานและประสานร้าน อย่าใช้มือเปล่าหยิบเศษแก้ว โดยเฉพาะชิ้นใสขนาดเล็ก หากจำเป็นต้องเก็บไว้เป็นหลักฐาน ควรให้ร้านจัดภาชนะที่แข็งและปิดสนิท แยกเศษที่สงสัยออกจากอาหารโดยไม่ล้าง ไม่เช็ด และไม่ทำให้ตำแหน่งเดิมเสียไป อาหารที่เหลือควรปิดภาชนะและเก็บแยกจากของกินอื่น ไม่ควรนำกลับมากินแม้จะตักส่วนที่เห็นออกแล้ว เพราะอาจมีเศษเล็กกว่าที่มองไม่เห็นปะปนอยู่

กรณีเคี้ยวแล้วรู้สึกว่ามีของแข็งแตกหรือบาดในปาก ให้หยุดเคี้ยวทันที คายอาหารออกอย่างระมัดระวังและบ้วนปากเบา ๆ ด้วยน้ำสะอาด อย่าล้วงคอ อย่าใช้นิ้วควานหาเศษลึก ๆ และอย่ากลืนอาหารในปากลงไป หากมีแผลเลือดออก สามารถใช้ผ้าก๊อซหรือผ้าสะอาดกดบริเวณที่เข้าถึงได้อย่างเบามือ แต่ถ้าเลือดไหลไม่หยุด แผลลึก มีเศษฝัง เจ็บมาก หรือสงสัยว่าฟันแตก ควรไปพบแพทย์หรือทันตแพทย์

เรื่องจะต่างออกไปเมื่อไม่แน่ใจว่ากลืนเศษแก้วลงไปหรือไม่ เศษแก้วมีความเสี่ยงจากความคมมากกว่าความเป็นพิษ เพราะอาจบาดคอ หลอดอาหาร กระเพาะ หรือลำไส้ได้ ความเสี่ยงขึ้นอยู่กับขนาด รูปร่าง ความคม ตำแหน่ง และอาการของผู้กิน จึงไม่สามารถตัดสินจากการมองเศษที่เหลือในจานเพียงอย่างเดียว

ถ้ารู้หรือสงสัยว่ากลืนชิ้นที่คม ชิ้นใหญ่ หรือไม่ทราบขนาด ควรติดต่อสถานพยาบาลหรือไปห้องฉุกเฉินเพื่อรับการประเมิน แม้ขณะนั้นยังไม่มีอาการ โดยเฉพาะเมื่อผู้กินเป็นเด็ก ผู้สูงอายุ หรือมีโรคที่เกี่ยวกับทางเดินอาหาร อย่าพยายามทำให้อาเจียน เพราะเศษคมอาจบาดทางเดินอาหารซ้ำขณะย้อนกลับขึ้นมา

ความเชื่อที่ว่าให้รีบกินข้าวก้อน ขนมปัง กล้วย หรืออาหารที่มีกากใยเพื่อห่อเศษแก้วก็ไม่ควรทำเอง แหล่งข้อมูลด้านพิษวิทยาระบุว่ายังไม่มีหลักฐานว่าการกินอาหารลักษณะนี้ช่วยให้แก้วผ่านทางเดินอาหารได้อย่างปลอดภัย การฝืนกินยังอาจรบกวนการตรวจหรือการรักษาบางอย่าง ทางที่เหมาะกว่าคือหยุดกินอาหารจานนั้น ติดต่อบุคลากรทางการแพทย์ และทำตามคำแนะนำตามลักษณะเหตุการณ์จริง

ระหว่างรอคำแนะนำ ให้สังเกตอาการเจ็บคอ กลืนลำบาก น้ำลายไหล เจ็บหน้าอก หายใจติดขัด ปวดท้อง ท้องแข็ง อาเจียน อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ หรือมีเลือดปนในอุจจาระ หากมีอาการเหล่านี้ควรไปโรงพยาบาลทันที กรณีหายใจไม่ออก สำลัก หมดสติ เลือดออกมาก หรืออาการทรุดเร็ว ให้โทรสายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน 1669 อย่าขับรถไปเองหากมีอาการรุนแรง

เมื่อเข้ารับการตรวจ ควรนำภาพถ่าย เศษที่เก็บอย่างปลอดภัย บรรจุภัณฑ์อาหาร และข้อมูลเวลาที่กินไปให้แพทย์ดู แต่ไม่ควรชะลอการไปโรงพยาบาลเพียงเพราะยังเก็บหลักฐานไม่ครบ แพทย์จะเลือกวิธีตรวจตามอาการและตำแหน่งที่สงสัย เศษแก้วบางชนิดอาจมองเห็นจากภาพเอกซเรย์ได้ไม่ชัด จึงควรเล่ารายละเอียดตามจริงว่าเคี้ยวไปเท่าไร รู้สึกบาดตรงไหน และเริ่มมีอาการเมื่อใด

ส่วนการเจรจากับร้าน ควรแยกออกจากการรักษา หากมีค่าแพทย์ ค่ายา ค่าเดินทาง หรือรายได้ที่ต้องหยุดงาน ควรเก็บใบรับรองแพทย์ ใบเสร็จ และข้อความที่คุยกับร้านไว้ทั้งหมด อย่าเพิ่งส่งมอบหลักฐานชิ้นเดียวที่มีให้ร้านโดยไม่มีภาพหรือบันทึกรับมอบ และควรหลีกเลี่ยงการกล่าวหาว่าร้านจงใจทำจนกว่าจะมีข้อเท็จจริงเพียงพอ การแจ้งเหตุอย่างตรงไปตรงมาช่วยให้ร้านตรวจสอบต้นเหตุได้ และทำให้การเรียกร้องความรับผิดชอบภายหลังมีหลักฐานรองรับ

หากร้านเพิกเฉย ปฏิเสธตรวจสอบ หรือเจรจาไม่ลงตัว ผู้บริโภคสามารถร้องทุกข์ต่อสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคผ่านระบบออนไลน์ complaint.ocpb.go.th หรือสอบถามสายด่วน 1166 สำหรับอาหารบรรจุสำเร็จที่มีฉลากและเลขสารบบอาหาร สามารถสอบถามช่องทางร้องเรียนของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาได้ด้วย ควรแนบภาพอาหาร วัตถุที่พบ ฉลาก เลขล็อต วันหมดอายุ สถานที่ซื้อ ใบเสร็จ และรายละเอียดความเสียหายให้ครบ

เหตุการณ์แบบนี้มีสองเรื่องที่ต้องจัดการพร้อมกัน เรื่องแรกคือความปลอดภัยของคนกิน ซึ่งต้องมาก่อนเสมอ เรื่องที่สองคือการรักษาหลักฐานเพื่อให้ร้านหรือหน่วยงานตรวจหาต้นเหตุ หากจำลำดับง่าย ๆ ให้ทำตามนี้ คือหยุดกิน ไม่จับด้วยมือเปล่า ถ่ายภาพ แจ้งร้าน เก็บหลักฐาน และประเมินว่ามีโอกาสกลืนหรือบาดเจ็บหรือไม่ เมื่อสงสัยว่าเศษคมถูกกลืนลงไป การขอคำแนะนำทางการแพทย์ย่อมปลอดภัยกว่าการรอดูอาการหรือทดลองแก้ด้วยอาหารชนิดอื่นเอง