เจาะลึกที่มาชื่อเรียกเดือนทั้งสิบสองทําไมถึงไม่ตรงกับตัวเลขละติน
เคยสงสัยกันไหมว่าทําไมเดือนกันยายนถึงชื่อว่า September ซึ่งรากศัพท์มาจากคําว่า Septem ที่แปลว่าเจ็ด หรือเดือนตุลาคมคือ October ที่มาจาก Octo ซึ่งหมายถึงเลขแปด
ทั้งที่ความจริงแล้วเดือนเหล่านี้เป็นเดือนลําดับที่เก้าและสิบตามปฏิทินที่เราใช้กันอยู่ทุกวันนี้ เรื่องราวของความสับสนนี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ
แต่มีที่มาจากประวัติศาสตร์การปรับปรุงปฏิทินของจักรวรรดิโรมันที่ยาวนานหลายศตวรรษ ในยุคเริ่มแรกของโรมันโบราณ ปฏิทินมีเพียงสิบเดือนเท่านั้น โดยนับเริ่มต้นที่เดือนมีนาคมซึ่งเป็นช่วงเริ่มฤดูใบไม้ผลิ
ตรงกับช่วงเวลาที่กองทัพออกไปรบและเกษตรกรลงมือเพาะปลูก รอบปีของชาวโรมันจึงเริ่มต้นที่เดือนมีนาคมและไปจบลงที่เดือนธันวาคม
ก่อนจะเข้าสู่ช่วงฤดูหนาวที่พวกเขาไม่ได้นับรวมอยู่ในปฏิทินเพราะไม่มีกิจกรรมทางการเกษตรหรือการเมืองที่สําคัญ เดือนกันยายนในสมัยนั้นจึงเป็นเดือนที่เจ็ดอย่างแท้จริง และเดือนตุลาคมก็คือเดือนที่แปดตามชื่อของมัน
ต่อมามีการเพิ่มเดือนมกราคมและกุมภาพันธ์เข้ามาที่จุดเริ่มต้นของปี เพื่อให้ปฏิทินสอดคล้องกับวงโคจรของดวงจันทร์และดวงอาทิตย์มากขึ้น แต่การเพิ่มเดือนเหล่านี้ไม่ได้ทําให้ชื่อของเดือนที่เหลืออยู่ถูกเปลี่ยนตามไปด้วย
ผู้คนยังคงเรียกขานชื่อดั้งเดิมที่บอกลําดับเอาไว้ แม้ว่าตําแหน่งของมันจะเลื่อนไปอยู่หลังเดือนที่เพิ่มมาใหม่แล้วก็ตาม ความวุ่นวายของการระบุเวลาไม่ได้หยุดแค่นั้น เพราะในยุคของจูเลียส ซีซาร์
ได้มีการนําปฏิทินจูเลียนมาใช้เพื่อความเป็นระเบียบและแม่นยํายิ่งขึ้น แต่ชื่อเดิมของเดือนที่เคยมีรากศัพท์จากภาษาสันสกฤตและละตินก็ยังคงถูกใช้อยู่เหมือนเดิม การปรับเปลี่ยนเล็กน้อยที่เกิดขึ้นในภายหลัง เช่น
การเปลี่ยนชื่อเดือนที่ห้าจาก Quintilis เป็น July เพื่อเป็นเกียรติแก่จูเลียส ซีซาร์ และเดือนที่หกจาก Sextilis เป็น August เพื่อเป็นเกียรติแก่จักรพรรดิออกัสตัส
ก็ยิ่งทําให้ชื่อเรียกเหล่านี้มีความเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวจนลืมรากศัพท์เดิมของมันไปจนหมดสิ้น หากมองย้อนกลับไป ความคลาดเคลื่อนของตัวเลขและชื่อเดือนถือเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่มีชีวิต
มันทําให้เราเห็นร่องรอยการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิต การเมือง อํานาจของกษัตริย์ในแต่ละยุคสมัย และความพยายามของมนุษย์ที่จะควบคุมวันเวลาให้เข้าที่เข้าทาง แม้ว่าสุดท้ายจะเหลือเพียงความสับสนเล็กๆ น้อยๆ
ในชื่อเรียกที่กลายเป็นความคุ้นเคยไปเสียแล้ว ทุกวันนี้เราจึงอาจเรียกได้ว่าชื่อเดือนต่างๆ ที่ใช้กันอยู่ไม่ได้เป็นเพียงแค่ป้ายบอกช่วงเวลาเท่านั้น
แต่เป็นร่องรอยแห่งอารยธรรมที่ทิ้งไว้ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาที่มาที่ไปของเวลาที่หมุนเวียนไปในแต่ละปี การที่ September ไม่ได้แปลว่าเดือนที่เก้า หรือ October ไม่ได้หมายถึงเดือนที่สิบ
จึงเป็นเรื่องที่ยอมรับได้ในแง่ของวิวัฒนาการทางภาษาและประวัติศาสตร์ที่ซับซ้อน มากกว่าแค่เรื่องของตัวเลขที่ผิดพลาด
เขียนโดย วัน ๆ หาแต่เรื่อง
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
เปิดเลขธูป 3 ตัวตรง "ท้าวเวสสุวรรณ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
ปากกาเขียนใต้น้ำและในสภาวะไร้น้ำหนัก นวัตกรรมมหัศจรรย์ที่เขียนได้แม้กระทั่งในอวกาศ
ข่าวดีคนใช้เรือ! เรือด่วนเจ้าพระยาลดค่าโดยสาร 1 บาท เริ่มวันนี้ 20 พ.ย. 2569 ใครใช้ทุกวันเตรียมประหยัดได้เลย
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
“อาร์ต พศุตม์” ชนะคดี “หมออั้ม” ศาลสั่งจำคุก 2 ปี ปรับ 3 แสน
ทำไมสีม่วงจึงถูกใช้แทนพลังงานหรือสิ่งชั่วร้าย? ความจริงที่หลายคนอาจไม่เคยรู้
แฮกเกอร์โจมตีบริษัทคู่ค้าของ JPMorgan, Visa และ Mastercard ข้อมูลลูกค้ารั่วไหลกว่า 16,000 ราย ท่ามกลางสุญญากาศด้านความมั่นคงไซเบอร์ของสหรัฐฯ
"โดนัลด์ ทรัมป์" ยื่นมือให้ "สีจิ้นผิง" จับ ขณะขึ้นบันไดเลื่อน
เล่นอย่างเซียน มาตามนัด เผยเลขเด่นงวด 1 ธันวาคม 2569 ชูเลขเดียว 9
กรมอุตุฯ เตือนฝนตกหนักถึงหนักมาก 9 จังหวัด เสี่ยงน้ำท่วมฉับพลันและน้ำป่าไหลหลาก ระหว่างวันที่ 20–22 พฤศจิกายน 2569
เปิด 10 อันดับประเทศเรือนจำแออัดที่สุดในโลก กัมพูชาติดอันดับ 2 ส่วนไทยอยู่อันดับ 97
การเรียนการสอนภาษาเป็นเรื่องง่าย
แว่นตาปริซึมกลับหัว สิ่งประดิษฐ์ที่ทำให้โลกทั้งใบกลับหัว แต่สมองมนุษย์สามารถเรียนรู้ให้มองเห็นได้ตามปกติอีกครั้ง
ปากกาเขียนใต้น้ำและในสภาวะไร้น้ำหนัก นวัตกรรมมหัศจรรย์ที่เขียนได้แม้กระทั่งในอวกาศ
หั่นหัวหอมแล้วน้ำตาไหล เพราะหัวหอมปล่อยแก๊สที่ระคายเคืองตา