เส้นบางๆ ระหว่างความจริงกับเรื่องแต่งในนิยายสืบสวน

เคยสังเกตไหมว่าเวลาเราดูหนังหรืออ่านนิยายสืบสวน บางครั้งเรากลับรู้สึกขนลุกเพราะความสมจริงที่ตัวละครเผชิญอยู่

จนแทบแยกไม่ออกว่านี่คือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงหรือเป็นเพียงเรื่องที่นักเขียนสร้างขึ้นมาเพื่อความบันเทิง

สิ่งที่ทําให้เราติดหนึบกับเรื่องราวแนวนี้ไม่ใช่แค่ฉากฆาตกรรมหรือการไขปริศนา แต่เป็นความเชื่อที่ว่าเหตุการณ์ทั้งหมดสามารถเกิดขึ้นได้จริงในโลกใบนี้

การขีดเส้นแบ่งระหว่างข้อเท็จจริงกับเรื่องแต่งในนิยายสืบสวนจึงไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะนักเขียนเก่งๆ มักหยิบเอาเศษเสี้ยวของโลกแห่งความจริงมาผสมกับจินตนาการจนเนียนสนิท

ความต่างที่ชัดเจนที่สุดคือกระบวนการยุติธรรมในโลกแห่งความเป็นจริงนั้นไม่ได้หวือหวาเหมือนในจอ หนังมักรวบรัดขั้นตอนการสืบสวนให้กระชับ เช่น

การพิสูจน์หลักฐานที่ควรใช้เวลาหลายสัปดาห์มักจะเสร็จสิ้นภายในไม่กี่นาทีด้วยเครื่องมือสุดล้ําที่บางครั้งก็ไม่มีอยู่จริง

การเก็บตัวอย่างดีเอ็นเอหรือการลายนิ้วมือแฝงในเหตุการณ์จริงต้องผ่านขั้นตอนที่น่าเบื่อหน่ายและระมัดระวังเป็นอย่างสูงเพื่อให้หลักฐานนั้นใช้ได้ในชั้นศาล

แต่ในนิยายหรือหนัง เรามักเห็นตํารวจหิ้วถุงพลาสติกเก็บหลักฐานแบบลวกๆ หรือวิเคราะห์ผลแล็บกันได้ทันที ซึ่งนี่คือจุดที่ความจริงถูกตัดตอนไปเพื่ออรรถรส

คนร้ายในชีวิตจริงก็แทบไม่มีใครตั้งใจทิ้งปริศนาอักษรไขว้หรือคําใบ้ลึกลับให้ตํารวจตามสืบเหมือนเจ้าฆาตกรตัวพ่อในนิยาย

ฆาตกรรมส่วนใหญ่ทําโดยคนที่รู้จักกันดีและมีแรงจูงใจที่เรียบง่ายอย่างความโกรธหรือผลประโยชน์ ไม่ใช่เกมแมวไล่จับหนูที่ซับซ้อนซ่อนเงื่อนจนต้องใช้ยอดนักสืบไอคิวสูงมาจัดการ

ความสมเหตุสมผลของแรงจูงใจในนิยายมักจะถูกเน้นให้ดูยิ่งใหญ่หรือมีความหมายแฝงเพื่อสร้างจุดหักมุมที่น่าจดจํา

ในขณะที่อาชญากรรมในชีวิตจริงมักจะหดหู่และเต็มไปด้วยความผิดพลาดที่คาดไม่ถึงเสียมากกว่า สิ่งที่นิยายสืบสวนทิ้งไว้ให้เราสัมผัสได้คืออารมณ์ความรู้สึกตื่นเต้นสงสัย

ส่วนความเป็นจริงคือความน่ากลัวที่มาพร้อมเรื่องราวหลังเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง การอ่านนิยายคือการเดินทางเข้าไปในโลกที่ผู้เขียนจงใจเปิดช่องโหว่ให้เราได้ขบคิด

ในขณะที่โลกจริงคือบทเรียนที่ไม่สามารถคลิกย้อนกลับไปดูใหม่เพื่อให้เข้าใจปมที่ซ่อนอยู่ได้

ความสนุกของนักสืบในนิยายอาจเป็นแสงสว่างที่ช่วยให้คนอ่านรู้สึกปลอดภัยเมื่อปิดเล่ม แต่สําหรับโลกแห่งความเป็นจริง

การตระหนักถึงความอันตรายรอบตัวกลับเป็นอาวุธสําคัญมากกว่า ความแตกต่างนี้เองที่ทําให้เรายังคงหลงรักเรื่องราวสืบสวนแบบวางไม่ลง เพราะลึกๆ

แล้วเราต่างมองหาความยุติธรรมที่สมบูรณ์แบบ แม้อาจจะพบได้แค่ในหน้ากระดาษหรือแผ่นฟิล์มเท่านั้น