เจาะลึกเหตุผลที่หลายประเทศบนแผนที่โลกถูกแบ่งด้วยเส้นตรง

เคยสังเกตไหมเวลากางแผนที่โลกแล้วเห็นเส้นแบ่งเขตแดนของบางประเทศมีลักษณะเป็นเส้นตรงเป๊ะเหมือนใช้ไม้บรรทัดขีด โดยเฉพาะในทวีปแอฟริกา อเมริกาเหนือ

หรือตะวันออกกลาง

เส้นเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากภูมิประเทศธรรมชาติอย่างแม่น้ําหรือภูเขา แต่มีเบื้องหลังที่น่าสนใจกว่านั้น

เส้นตรงเหล่านี้ส่วนใหญ่เป็นเขตแดนที่ถูกสร้างขึ้นโดยมนุษย์หรือที่เราเรียกกันว่าเส้นพรมแดนสมมติ

จุดเริ่มต้นสําคัญมักย้อนกลับไปในยุคล่าอาณานิคมที่ประเทศมหาอํานาจจากยุโรปเข้ามามีบทบาทในการขีดเขียนอนาคตของพื้นที่เหล่านั้น

การขีดเส้นตรงลงบนแผนที่โดยไม่ได้ลงพื้นที่จริงเป็นวิธีที่รวดเร็วที่สุดสําหรับเจ้าอาณานิคมในการจัดสรรปันส่วนดินแดนเพื่อผลประโยชน์ของตนเอง

โดยมักจะใช้เพียงพิกัดทางภูมิศาสตร์อย่างเส้นละติจูดหรือลองจิจูดเป็นตัวกําหนด

ทําให้การแบ่งพื้นที่นั้นราบรื่นในเชิงการเมืองมหาอํานาจ แต่ในเชิงสังคมและวัฒนธรรมกลับกลายเป็นเรื่องใหญ่ เพราะเส้นที่ลากผ่านไปได้ผ่าเอาหมู่บ้าน ครอบครัว

หรือกลุ่มชาติพันธุ์ที่ควรจะอยู่ด้วยกันให้ต้องแยกออกจากกันด้วยเหตุผลของกฎหมาย

ประเทศสมาชิกในดินแดนเหล่านั้นจึงต้องอยู่กับเขตแดนที่ไม่ได้ตอบโจทย์ความเป็นจริงแห่งพื้นที่

แต่อยู่ภายใต้การขีดเขียนบนโต๊ะทํางานในกรุงลอนดอนหรือกรุงปารีสในสมัยนั้น นอกจากประเด็นอาณานิคมแล้ว

บางแห่งยังมีลักษณะเขตแดนที่เกิดจากข้อตกลงทางการเมืองเพื่อลดความขัดแย้งระหว่างสองประเทศที่ตกลงกันไม่ได้เรื่องพื้นที่ทางธรรมชาติ

จึงใช้วิธีทางคณิตศาสตร์เข้ามาตัดสินเพื่อให้เป็นธรรมและรวดเร็วที่สุด

การมีพรมแดนที่เป็นเส้นตรงอาจดูเหมือนจะช่วยป้องกันการถกเถียงเรื่องพื้นที่ที่ทับซ้อนกัน

แต่ความจริงแล้วมันได้ทิ้งมรดกทางปัญหาไว้ให้คนในพื้นที่ต้องจัดการกันเองในระยะยาว

เพราะการกําหนดเขตแดนโดยมองข้ามวิถีชีวิตดั้งเดิมหรือการจัดการทรัพยากรธรรมชาติที่ควรจะเชื่อมโยงกัน

ทําให้หลายพื้นที่ต้องเผชิญกับความท้าทายในการบริหารจัดการมาจนถึงปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของแหล่งน้ํา

เส้นทางคมนาคมเดิม หรือแม้แต่เขตพื้นที่วัฒนธรรมที่เคยเป็นหนึ่งเดียวกัน การมองแผนที่โลกผ่านเส้นตรงเหล่านี้จึงช่วยเตือนใจเราว่า

เบื้องหลังความเรียบง่ายทางเรขาคณิตนั้นมักซ่อนความซับซ้อนของประวัติศาสตร์มนุษยชาติเอาไว้เสมอ และเส้นตรงที่ดูเหมือนจะชัดเจน

ก็อาจเป็นรอยแยกที่ลึกที่สุดในความสัมพันธ์ของเพื่อนบ้านได้เช่นกัน