เบื้องหลังสาเหตุที่มหาอํานาจยุโรปเร่งขยายอิทธิพลล่าอาณานิคมในอดีต

ช่วงเวลาหนึ่งในประวัติศาสตร์โลกที่มหาอํานาจจากยุโรปพากันขยายอิทธิพลไปยังดินแดนต่างๆ ทั่วโลก เป็นยุคที่เปลี่ยนแปลงโครงสร้างสังคมโลกไปอย่างถาวร

ปัจจัยหลักที่กระตุ้นให้เกิดการแข่งขันอย่างดุเดือดเริ่มมาจากการปฏิวัติอุตสาหกรรมในยุโรป ซึ่งทําให้ความต้องการวัตถุดิบเพิ่มขึ้นมหาศาล โรงงานในอังกฤษ ฝรั่งเศส

หรือเยอรมนี ต้องการทรัพยากรธรรมชาติที่หาได้ยากในยุโรป

เช่น ฝ้าย ยางพารา โลหะมีค่า และแร่ธาตุต่างๆ เพื่อนํามาป้อนสายการผลิตที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้น การยึดครองดินแดนในแอฟริกาและเอเชียจึงไม่ใช่แค่เรื่องของการแผ่ขยายอํานาจ

แต่เป็นเรื่องของความอยู่รอดทางเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยกลไกการผลิตสมัยใหม่ นอกจากความต้องการทางด้านทรัพยากรแล้ว ตลาดระบายสินค้ายังเป็นอีกสิ่งสําคัญ

เมื่อประเทศเหล่านั้นผลิตสินค้าได้มากกว่าที่ประชากรในประเทศตนเองจะบริโภคไหว พวกเขาจึงต้องมองหาตลาดใหม่ๆ เพื่อนําสินค้าไปจําหน่าย

การทําให้อาณานิคมกลายเป็นฐานการค้าที่ผูกขาด

จึงเป็นยุทธศาสตร์สําคัญที่สร้างความมั่นคงและกําไรมหาศาลให้กับชาติเจ้าอาณานิคม

โดยถือเป็นการขยายอิทธิพลทางเศรษฐกิจไปพร้อมกับการกดราคาวัตถุดิบและตั้งราคาสินค้าสําเร็จรูปให้สูงขึ้นในคราวเดียวกัน

ด้านการเมืองและลัทธิชาตินิยมก็มีส่วนผลักดันให้การล่าอาณานิคมเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว

ประเทศในยุโรปต่างมองว่าการมีอาณานิคมจํานวนมากเป็นเครื่องแสดงถึงความยิ่งใหญ่และศักดิ์ศรีของชาติ

การครอบครองพื้นที่ในต่างแดนกลายเป็นพื้นที่ต่อรองทางอํานาจระหว่างประเทศ หากชาติไหนไม่รีบเข้าไปจับจอง ก็อาจจะเสียเปรียบให้แก่คู่แข่งทางการเมือง

การแข่งขันนี้จึงกลายเป็นเกมการเมืองระดับโลกที่ชาติต่างๆ

พยายามกั้นเขตแดนและสร้างเครือข่ายอิทธิพลของตนเอง นอกจากนี้ยังมีแนวคิดเรื่องภารกิจของคนผิวขาวที่อ้างเรื่องการนําความเจริญ อารยธรรม

และศาสนาคริสต์ไปเผยแผ่ให้กับดินแดนที่พวกเขาเชื่อว่าล้าหลัง

แนวคิดนี้ถูกนํามาใช้สร้างความชอบธรรมในการยึดครอง แม้ว่าจริงๆ แล้วจะมีเป้าหมายทางผลประโยชน์เป็นหลัก

แต่แนวคิดด้านวัฒนธรรมนี้ก็ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งยิ่งใหญ่ในด้านภาษา วิถีชีวิต

และความเชื่อของผู้คนในดินแดนเหล่านั้นไปอย่างสิ้นเชิง ความต้องการเกียรติยศ การมีฐานยุทธศาสตร์ทางทหารเพื่อควบคุมเส้นทางการค้าทางทะเล

และการขยายอิทธิพลของลัทธิจักรวรรดินิยม

ทั้งหมดนี้จึงประกอบรวมกันกลายเป็นแรงผลักดันมหาศาลที่ทําให้ยุโรปขับเคลื่อนไปสู่การล่าอาณานิคมอย่างบ้าคลั่งในช่วงหลายศตวรรษที่ผ่านมา

ซึ่งทิ้งร่องรอยของการเปลี่ยนแปลงทางภูมิรัฐศาสตร์และปัญหาทางสังคมที่สืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน