ที่มาชื่อดอนเมือง จากทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์สู่เขตสําคัญของกรุงเทพ
ทุกครั้งที่เดินทางผ่านดอนเมือง หลายคนอาจนึกถึงสนามบิน เครื่องบิน และการจราจรที่หนาแน่นเป็นอันดับแรก แต่ก่อนที่พื้นที่แห่งนี้จะกลายเป็นศูนย์กลางการเดินทางสำคัญ ดอนเมืองเคยเป็นพื้นที่ป่าสะแกและทุ่งนา มีบ้านเรือนอยู่ไม่มาก และมีชื่อเรียกที่แตกต่างจากปัจจุบันอย่างชัดเจน
ชื่อ “ดอนเมือง” จึงไม่ได้บอกเพียงตำแหน่งบนแผนที่ แต่ยังเก็บร่องรอยของภูมิประเทศ วิถีชุมชน และการเปลี่ยนผ่านจากพื้นที่ชานเมืองสู่ประตูการเดินทางที่คนไทยรู้จักกันดี
ก่อนเป็นดอนเมือง เคยเรียกว่า “ดอนอีเหยี่ยว”
คำว่า “ดอน” โดยทั่วไปหมายถึงบริเวณที่มีระดับสูงกว่าพื้นที่โดยรอบและน้ำท่วมไม่ถึง ดอนเมืองในอดีตมีลักษณะเป็นพื้นที่ดอนทางตอนเหนือของจังหวัดพระนคร ติดต่อกับทุ่งรังสิต จังหวัดปทุมธานี
ข้อมูลจากสำนักงานเขตดอนเมืองระบุว่า พื้นที่แถบนี้เดิมเป็นป่าสะแกและทุ่งนา มีสัตว์ต่าง ๆ อาศัยอยู่ ส่วนบริเวณที่ตั้งสนามบินนั้น ชาวบ้านเรียกกันว่า “ดอนอีเหยี่ยว” เนื่องจากมีนกเหยี่ยวและนกแร้งบินหากินอยู่เป็นจำนวนมาก
ชื่อเดิมจึงสะท้อนทั้งลักษณะภูมิประเทศและสิ่งที่ชาวบ้านพบเห็นในชีวิตประจำวัน ไม่ได้มีที่มาจากสนามบินอย่างที่บางคนอาจเข้าใจ
ในเวลานั้นมีชาวบ้านตั้งถิ่นฐานอยู่บริเวณหัวสนามบินและริมคลองเปรมประชากรราว 50 หลังคาเรือน การเดินทางเข้าเมืองหลวงหรือออกไปต่างจังหวัดอาศัยทางรถไฟเป็นเส้นทางสำคัญ ภาพของดอนเมืองจึงแตกต่างจากย่านที่เต็มไปด้วยถนน อาคาร และผู้คนในวันนี้อย่างมาก
ทางรถไฟและสนามบินเปลี่ยนพื้นที่ดอนแห่งนี้
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อกิจการการบินของไทยต้องการสนามบินแห่งใหม่ เนื่องจากสนามบินสระปทุม ซึ่งใช้พื้นที่สนามม้าราชกรีฑาสโมสร มีขนาดคับแคบและไม่เหมาะกับการขยายงาน
ทางการจึงเลือกพื้นที่ดอนเมืองเป็นที่ตั้งสนามบินแห่งใหม่ โดยมีเครื่องบินลงปฐมฤกษ์เมื่อวันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2457 ก่อนจะมีการตั้งกรมการบินทหารบกขึ้นมาดูแลในวันที่ 27 มีนาคมปีเดียวกัน
การมีทั้งทางรถไฟและสนามบินทำให้พื้นที่ซึ่งเคยเป็นป่าและทุ่งนากลายเป็นจุดยุทธศาสตร์ด้านการคมนาคมทั้งทางบกและทางอากาศ จากชุมชนที่มีบ้านเรือนไม่มาก ดอนเมืองจึงค่อย ๆ เติบโตควบคู่ไปกับกิจการการบินของประเทศ
ส่วนชื่อ “ดอนเมือง” นั้น สำนักงานเขตดอนเมืองบันทึกว่า ทางราชการได้ขอพระราชทานเปลี่ยนชื่อสถานที่จากดอนอีเหยี่ยวเป็นดอนเมือง และใช้ชื่อนี้สืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน
จากชื่อสนามบินสู่ชื่อเขตของกรุงเทพฯ
ดอนเมืองไม่ได้เป็นเขตของกรุงเทพมหานครมาตั้งแต่ต้น สำนักงานเขตดอนเมืองได้รับการจัดตั้งตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเมื่อวันที่ 4 กันยายน พ.ศ. 2532 โดยแบ่งพื้นที่บางส่วนออกจากเขตบางเขนเดิม
ต่อมาใน พ.ศ. 2540 มีการเปลี่ยนแปลงพื้นที่และจัดตั้งเขตหลักสี่ ทำให้เขตดอนเมืองถูกแบ่งเขตการปกครองใหม่อีกครั้ง ก่อนจะมีการจัดตั้งแขวงดอนเมืองและแขวงสนามบินเพิ่มเติมใน พ.ศ. 2552
พัฒนาการเหล่านี้ทำให้คำว่า “ดอนเมือง” มีความหมายกว้างกว่าชื่อสนามบิน เพราะกลายเป็นทั้งชื่อเขต ชื่อแขวง และชื่อย่านที่มีชุมชนขนาดใหญ่เติบโตอยู่รอบศูนย์กลางการบิน
ชื่อเก่าที่ยังเล่าเรื่องภูมิประเทศ
เมื่อมองดอนเมืองในวันนี้ เราอาจเห็นเครื่องบิน ทางรถไฟ ถนนสายใหญ่ และอาคารจำนวนมาก แต่คำว่า “ดอน” ยังช่วยเตือนให้รู้ว่าพื้นที่นี้เคยมีลักษณะเป็นที่สูงน้ำท่วมไม่ถึง ส่วนชื่อเดิมอย่าง “ดอนอีเหยี่ยว” ก็สะท้อนสภาพแวดล้อมซึ่งครั้งหนึ่งเคยมีนกเหยี่ยวและนกแร้งบินหากินอยู่เหนือป่าและทุ่งนา
จากพื้นที่ดอนที่มีบ้านเรือนเพียงไม่มาก ดอนเมืองได้เปลี่ยนเป็นศูนย์กลางการบินและเขตสำคัญทางตอนเหนือของกรุงเทพฯ การรู้ที่มาของชื่อจึงช่วยให้การเดินทางผ่านย่านนี้มีมิติมากขึ้น เพราะใต้ภาพของเมืองและสนามบินในปัจจุบัน ยังมีร่องรอยของภูมิประเทศและชุมชนในอดีตซ่อนอยู่เสมอ
SOURCES:
สำนักงานเขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร, บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน)
REFERENCES:
สำนักงานเขตดอนเมือง — ประวัติความเป็นมา
เขียนโดย วัน ๆ หาแต่เรื่อง
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
กรมอุตุฯ เตือนฝนตกหนักถึงหนักมาก 9 จังหวัด เสี่ยงน้ำท่วมฉับพลันและน้ำป่าไหลหลาก ระหว่างวันที่ 20–22 พฤศจิกายน 2569
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
ลอตเตอรี่ปีโชค งวด 1 ธ.ค. 2569 เปิดเลขเด่น 3-5-9 จัดชุด 2 ตัวมาให้ 12 คู่
“อาร์ต พศุตม์” ชนะคดี “หมออั้ม” ศาลสั่งจำคุก 2 ปี ปรับ 3 แสน
ผีเสื้อแดงจับคู่ทัพขุนศึก เปิดแนวทางเลขเด็ด 1 ธ.ค. 69 มีเลขวิ่ง เลขเด่น พร้อมชุด 2 ตัว-3 ตัว
เปิดเหตุการณ์คลิปไวรัล เสียงร้องโหยหวญดังในเตาเผาศพไฟฟ้า
นักเรียน ม.3 ทำร้ายเด็กอนุบาล 3 ตบ-เตะ-กระแทกเข่าจนล้ม ปมแค้นถูกฟ้องครู ล่าสุดเจ้าหน้าที่ยังตามตัวไม่พบ
ใครจะไปคิดว่า "นักแสดงตัวท็อปกับตัวร้ายในหนัง สุดท้ายได้ลงเอยกันในชีวิตจริง"

