ถอดรหัสระยะทางยุทธภพ "หนึ่งหมื่นลี้" ในซีรีส์จีน แท้จริงแล้วไกลแค่ไหนกันแน่

        สำหรับคนที่ชื่นชอบการดูซีรีส์จีนโบราณ อ่านนิยายกำลังภายใน หรือศึกษาประวัติศาสตร์จีน ย่อมต้องคุ้นเคยกับคำว่า "ระยะทางหมื่นลี้" หรือ "ควบม้าเร็วพันลี้" กันเป็นอย่างดี คำพูดเหล่านี้ชวนให้จินตนาการถึงความกว้างใหญ่ไพศาลของแผ่นดินมังกร แต่เคยสงสัยไหมว่าหากลองแปลงหน่วยวัดโบราณของจีนนี้มาเป็นระยะทางกิโลเมตรในปัจจุบัน "หมื่นลี้" จะมีระยะทางจริงยาวไกลขนาดไหน และทำไมตัวเลขนี้ถึงทำเอาหลายคนต้องทึ่ง

        ทำความเข้าใจหน่วย "ลี้" ในปัจจุบัน ก่อนที่จะคำนวณระยะทางหมื่นลี้ ต้องมาทำความเข้าใจเกณฑ์มาตรฐานของหน่วย "ลี้" (里) ที่ประเทศจีนใช้อยู่ในปัจจุบันกันก่อน เพื่อให้สอดคล้องกับระบบเมตริกสากลและใช้งานได้ง่ายขึ้น จึงมีการกำหนดเอาไว้ดังนี้

• 1 ลี้ มีค่าเท่ากับ 500 เมตร (หรือ 0.5 กิโลเมตร)

        คำนวณส่วนต่าง: หมื่นลี้ เท่ากับ กี่กิโลเมตร? เมื่อทราบเกณฑ์มาตรฐานแล้วว่า 1 ลี้ คือครึ่งกิโลเมตร การหาค่าของ "หนึ่งหมื่นลี้" จึงสามารถคิดคำนวณได้ด้วยสูตรง่ายๆ ดังนี้

• 10,000 ลี้ × 0.5 กิโลเมตร = 5,000 กิโลเมตร

        ดังนั้น ระยะทาง 1 หมื่นลี้ จึงมีค่าเท่ากับ 5,000 กิโลเมตร พอดี หากจะให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น ระยะทางขนาดนี้ยาวไกลเกือบเท่ากับระยะทางจากเหนือสุดไปใต้สุดของประเทศไทยรวมกันถึง 3 รอบเลยทีเดียว จึงไม่แปลกใจเลยว่าทำไมกำแพงเมืองจีนที่มีความยาวครอบคลุมหลายพื้นที่ในอดีต จึงได้รับสมญานามว่า "กำแพงหมื่นลี้"

        เกร็ดประวัติศาสตร์: หน่วย "ลี้" ที่ไม่เคยเท่ากันในแต่ละราชวงศ์

        แม้ว่าปัจจุบันจะมีการปัดเศษให้ 1 ลี้ เท่ากับ 500 เมตรถ้วน เพื่อความสะดวกในการค้าระหว่างประเทศมาตั้งแต่ช่วงปี ค.ศ. 1929 แต่ในหน้าประวัติศาสตร์จีนอันยาวนาน มาตราวัดนี้มีการเปลี่ยนแปลงความยาวอยู่ตลอดเวลา ขึ้นอยู่กับเกณฑ์การวัดของฮ่องเต้ในแต่ละยุคสมัย

• ราชวงศ์โจว: 1 ลี้ มีความยาวประมาณ 358 เมตร

• ราชวงศ์ฮั่น: 1 ลี้ ขยับขึ้นมาเป็นประมาณ 415 เมตร

• ราชวงศ์ถัง: 1 ลี้ หดสั้นลงเหลือประมาณ 323 เมตร

• ราชวงศ์ชิง: 1 ลี้ ถูกปรับให้ยาวขึ้นจนใกล้เคียงปัจจุบัน คือประมาณ 537 ถึง 576 เมตร

  

        การเข้าใจระยะทาง "หมื่นลี้" หรือ 5,000 กิโลเมตร ช่วยให้เราเห็นภาพความยากลำบากในการเดินทางของคนโบราณได้อย่างชัดเจนยิ่งขึ้น ยิ่งเมื่อพิจารณาบริบทในประวัติศาสตร์ที่แต่ละราชวงศ์มีระยะทางสั้นยาวต่างกัน ยิ่งสะท้อนถึงวิวัฒนาการทางสังคมและการปกครองของจีน ต่อจากนี้เวลาชมซีรีส์จีนตัวโปรดแล้วเห็นตัวละครต้องเดินทางไกลหมื่นลี้เพื่อทำภารกิจ ก็คงจะจินตนาการออกแล้วว่าพวกเขากำลังเผชิญกับการเดินทางที่สมบุกสมบันและยิ่งใหญ่ระดับข้ามทวีปเลยทีเดียว