ถูก “คลื่นดูด” พาออกจากฝั่ง อย่าว่ายทวนกระแส แล้วควรทำอย่างไร?

การไปพักผ่อนที่ทะเลเป็นกิจกรรมยอดนิยม แต่ใต้ผืนน้ำอาจมีกระแสน้ำย้อนกลับ หรือที่หลายคนเรียกกันทั่วไปว่า “คลื่นดูด” ซึ่งสามารถพัดพาผู้เล่นน้ำออกห่างจากชายฝั่งได้อย่างรวดเร็ว

หากเจอสถานการณ์นี้ สิ่งสำคัญที่สุดคืออย่าตื่นตระหนก อย่าพยายามว่ายตรงกลับเข้าฝั่ง และต้องรู้วิธีรักษาแรงของตัวเองเอาไว้

“คลื่นดูด” ไม่ได้ดึงคนลงใต้น้ำ

กระแสน้ำย้อนกลับ หรือ Rip Current ไม่ได้ดึงร่างกายลงไปใต้น้ำเหมือนที่หลายคนเข้าใจ แต่เป็นกระแสน้ำที่ไหลออกจากชายฝั่งผ่านช่องทางหนึ่ง จึงสามารถพัดพาเราออกไปไกลจากฝั่งได้

อันตรายมักเกิดขึ้นเมื่อผู้ประสบเหตุพยายามว่ายทวนกระแสตรงกลับเข้าฝั่ง จนหมดแรงและไม่สามารถประคองตัวอยู่เหนือน้ำได้ แม้แต่คนที่ว่ายน้ำเก่งก็อาจตกอยู่ในอันตรายได้เช่นกัน

สิ่งแรกที่ต้องทำคือ “ตั้งสติ”

เมื่อรู้สึกว่ากำลังถูกกระแสน้ำพาออกจากฝั่ง ให้พยายามรักษาความสงบและควบคุมการหายใจ

อาการตื่นตระหนกจะทำให้ร่างกายเกร็ง หายใจถี่ และสูญเสียพลังงานอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะเมื่อพยายามว่ายกลับเข้าหาฝั่งด้วยสัญชาตญาณ

จำไว้ว่า กระแสน้ำกำลังพาเราออกห่างจากฝั่ง ไม่ได้ดึงเราลงใต้น้ำ การตั้งสติและประคองตัวให้อยู่เหนือน้ำจึงสำคัญที่สุด

อย่าว่ายทวนกระแสตรงกลับเข้าฝั่ง

สิ่งที่ไม่ควรทำคือว่ายน้ำตรงเข้าหาชายฝั่ง เพราะนั่นอาจเป็นการว่ายทวนกระแสน้ำโดยตรง

การฝืนว่ายเช่นนี้จะทำให้หมดแรงอย่างรวดเร็ว และเพิ่มความเสี่ยงต่อการจมน้ำ ควรเก็บแรงไว้สำหรับการลอยตัว การส่งสัญญาณ หรือการว่ายออกทางด้านข้างแทน

ว่ายขนานชายฝั่งเพื่อออกจากแนวกระแส

หากยังมีแรงและสามารถว่ายน้ำได้ ให้ลองว่ายขนานไปกับชายฝั่ง หรือว่ายไปทางบริเวณที่เห็นคลื่นกำลังแตกตัว เมื่อรู้สึกว่ากระแสน้ำอ่อนลงหรือไม่พาออกไปแล้ว จึงค่อยว่ายเฉียงกลับเข้าหาฝั่ง

กระแสน้ำย้อนกลับมักมีลักษณะเป็นช่อง แต่ความกว้างและความแรงแตกต่างกันไปตามสภาพชายหาด จึงไม่ควรกำหนดตายตัวว่าจะต้องว่ายเพียงกี่เมตรจึงจะหลุดจากกระแส

หากว่ายแล้วยังไม่หลุดหรือเริ่มเหนื่อย ให้หยุดฝืนทันทีและเปลี่ยนมาเก็บแรง

ว่ายไม่ไหวให้ลอยตัวและส่งสัญญาณขอความช่วยเหลือ

หากว่ายน้ำไม่แข็งแรงหรือเริ่มหมดแรง ให้ลอยตัวหรือนอนหงาย โดยพยายามให้ใบหน้าและทางเดินหายใจอยู่เหนือน้ำ

ค่อย ๆ ขยับแขนและขาเท่าที่จำเป็นเพื่อประคองตัว พร้อมหันเข้าหาฝั่ง โบกมือและตะโกนเรียกเจ้าหน้าที่หรือคนบนชายหาด

การลอยตัวมีเป้าหมายเพื่อรักษาพลังงานและรอให้กระแสอ่อนลงหรือรอความช่วยเหลือ ไม่ควรคาดหวังว่าคลื่นจะพากลับถึงฝั่งเองเสมอไป

หากมีบอร์ด ห่วงยาง หรืออุปกรณ์ที่ช่วยพยุงตัวอยู่ใกล้มือ ควรเกาะเอาไว้และไม่ปล่อยทิ้ง

วิธีสังเกตจุดที่อาจมีกระแสน้ำย้อนกลับ

ก่อนลงเล่นน้ำ ควรมองสภาพทะเลจากจุดที่สูงกว่าระดับชายหาดเล็กน้อย บริเวณที่อาจมีกระแสน้ำย้อนกลับมักมีลักษณะ เช่น

• ผิวน้ำดูราบเรียบผิดปกติระหว่างบริเวณที่มีคลื่นแตก
• น้ำมีสีเข้มหรือขุ่นกว่าบริเวณรอบข้าง
• มีฟองคลื่น สาหร่าย หรือเศษวัสดุถูกพัดออกจากฝั่ง
• แนวคลื่นที่เข้าหาฝั่งเกิดช่องว่างหรือขาดออกจากกัน

อย่างไรก็ตาม กระแสน้ำย้อนกลับอาจมองเห็นได้ยากและสภาพสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา การไม่พบสัญญาณเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าบริเวณนั้นจะปลอดภัยแน่นอน

ควรสังเกตธงเตือน ป้ายประกาศ และคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ประจำชายหาดทุกครั้ง หากมีธงห้ามลงเล่นน้ำหรือเจ้าหน้าที่เตือน ควรปฏิบัติตามทันที

ถ้าเห็นคนอื่นถูกกระแสน้ำพาออกไป

อย่ารีบว่ายตามลงไปช่วย หากไม่ได้ผ่านการฝึกช่วยชีวิตทางน้ำ เพราะผู้ช่วยอาจถูกกระแสน้ำพาออกไปและกลายเป็นผู้ประสบเหตุเพิ่มอีกคน

ควรแจ้งเจ้าหน้าที่กู้ภัยหรือไลฟ์การ์ด ส่งเสียงบอกให้ผู้ประสบเหตุว่ายขนานชายฝั่ง และโยนอุปกรณ์ที่ลอยน้ำได้ไปให้หากสามารถทำได้อย่างปลอดภัย

เช็กลิสต์ก่อนลงเล่นน้ำทะเล

• เลือกจุดที่มีเจ้าหน้าที่ดูแล
• อ่านป้ายและดูสัญญาณธงเตือน
• ไม่ลงเล่นน้ำเพียงลำพัง
• เด็กควรอยู่ในการดูแลของผู้ใหญ่ตลอดเวลา
• ไม่ลงน้ำขณะมึนเมาหรือร่างกายอ่อนล้า
• หลีกเลี่ยงจุดใกล้โขดหิน ท่าเทียบเรือหรือสิ่งก่อสร้างในทะเล
• หากสภาพคลื่นแรงหรือไม่แน่ใจ ควรงดลงเล่นน้ำ

สิ่งที่ควรจำให้ขึ้นใจเมื่อถูกกระแสน้ำย้อนกลับคือ ตั้งสติ ไม่ว่ายทวนกระแส ลอยตัวรักษาแรง ว่ายขนานชายฝั่งเมื่อทำได้ และส่งสัญญาณขอความช่วยเหลือ ความรู้เพียงไม่กี่ข้อนี้อาจช่วยให้เรารับมือกับเหตุไม่คาดฝันและท่องเที่ยวทะเลได้อย่างปลอดภัยมากขึ้น

SOURCES:
กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง, National Weather Service, Royal Life Saving Society UK

REFERENCES:

กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง: คลื่นย้อนกลับ Rip Currents

National Weather Service: Rip Current Safety

Royal Life Saving Society UK: Water Safety at the Beach