จักรวาลมีขอบเขตสิ้นสุดตรงไหนและเรากําลังอยู่ที่ใดกันแน่

เวลาเรามองขึ้นไปบนท้องฟ้ายามค่ําคืนที่มีดาวพร่างพราว หลายคนคงเคยตั้งคําถามในใจเหมือนกันว่า จักรวาลอันกว้างใหญ่ที่เราอาศัยอยู่นี้มันมีจุดสิ้นสุดหรือเปล่า มันมีกําแพงกั้นเหมือนขอบโลก

หรือว่าเป็นพื้นที่ที่ทอดยาวออกไปไม่มีวันจบสิ้น นักดาราศาสตร์และนักฟิสิกส์พยายามหาคําตอบเรื่องนี้มานานหลายสิบปี

และคําตอบที่ได้ก็น่าสนใจจนทําให้เราต้องกลับมาทบทวนความเข้าใจเรื่องมิติของโลกและอวกาศกันใหม่หมดเลยทีเดียว หลักการที่เข้าใจง่ายที่สุดอย่างหนึ่งคือการมองว่าจักรวาลไม่ได้มีขอบเหมือนกล่องใส่ของ

ถ้าเราพยายามหาจุดสิ้นสุดของมัน เราอาจจะไม่มีวันเจอ เพราะตามทฤษฎีแล้วจักรวาลอาจจะเป็นพื้นที่ที่ไร้ขอบเขต เหมือนกับการเดินบนผิวโลก ถ้าเราเดินไปทางไหนทิศทางหนึ่งตรงไปเรื่อย ๆ โดยไม่เลี้ยวซ้ายหรือขวา

สุดท้ายเราก็จะกลับมาที่จุดเดิมโดยที่ไม่เคยเดินชนขอบโลกเลยสักครั้ง จักรวาลอาจทํางานในลักษณะเดียวกันในมิติที่ซับซ้อนกว่านั้น หากเราพุ่งยานอวกาศไปในทิศทางเดียวเป็นระยะทางมหาศาลมากพอ

เราก็อาจจะวนกลับมาที่เดิมได้โดยไม่เคยเจอกําแพงกั้น แต่อีกมุมหนึ่งที่น่าคิดไม่แพ้กันคือเรื่องระยะทางที่แสงเดินทางมาถึงเรา จักรวาลมีอายุราวหนึ่งหมื่นสามพันแปดร้อยล้านปี

ซึ่งนั่นหมายความว่าแสงจากดาวฤกษ์ที่อยู่ไกลเกินกว่าระยะเวลานี้จะไม่มีทางเดินทางมาถึงตาเราได้เลย เราจึงเรียกพื้นที่บริเวณที่เรามองเห็นได้นี้ว่า จักรวาลที่สังเกตได้ ซึ่งเป็นเพียงเสี้ยวเล็ก ๆ ของทั้งหมดเท่านั้น

เปรียบเทียบง่าย ๆ ว่าเหมือนคนยืนอยู่กลางมหาสมุทรที่มองเห็นได้ไกลสุดลูกหูลูกตา สิ่งที่เห็นรอบตัวคือเส้นขอบฟ้า แต่นั่นไม่ได้หมายความว่ามหาสมุทรสิ้นสุดตรงนั้นจริง ๆ

มันยังคงมีน้ําและความลึกทอดยาวออกไปอีกไกลแสนไกลเกินกว่าที่เราจะเห็นได้ ความสับสนมักเกิดจากการที่คนจินตนาการว่าจักรวาลขยายตัวออกไปในพื้นที่ว่างเปล่า แต่ในความเป็นจริงแล้ว

จักรวาลนั่นแหละที่เป็นตัวสร้างพื้นที่และเวลาด้วยตัวมันเอง ทุกวันนี้จักรวาลยังคงขยายตัวด้วยความเร็วที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ทําให้กาแล็กซีที่อยู่ไกลจากเรามาก ๆ

กําลังเคลื่อนที่ห่างออกไปจนสักวันหนึ่งแสงจากดาวเหล่านั้นจะไม่สามารถเดินทางมาถึงเราได้อีกต่อไป การทําความเข้าใจเรื่องนี้อาจฟังดูน่าเวียนหัว เพราะสิ่งที่อยู่ไกลออกไปอาจจะมีสภาพฟิสิกส์คล้ายกับสิ่งที่เราคุ้นเคย

หรืออาจจะเต็มไปด้วยความแปลกประหลาดที่เรานึกไม่ออก แม้เราจะยังไม่มีทฤษฎีที่ฟันธงได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ว่าจักรวาลมีโครงสร้างแบบไหนกันแน่ แต่นี่ก็เพียงพอแล้วที่จะทําให้เราตระหนักว่า

สิ่งที่เราเรียนรู้ผ่านตําราเรียนนั้นเป็นเพียงการเริ่มต้นของการสํารวจมหาสมุทรแห่งความว่างเปล่าที่ไม่มีใครระบุได้ว่าจุดสุดท้ายอยู่ตรงไหน