เจาะลึกสาเหตุที่แท้จริงว่าทำไมทานอาหารรสเผ็ดแล้วน้ำมูกไหล

หลายคนที่ชื่นชอบการทานอาหารรสจัดมักจะคุ้นเคยกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ เมื่อไหร่ก็ตามที่ตักอาหารเผ็ดร้อนเข้าปากเพียงไม่กี่คำ อาการน้ำมูกไหลหรือเหงื่อซึมตามใบหน้าก็จะตามมาทันที

สิ่งนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญหรือความผิดปกติของร่างกายแต่อย่างใด แต่เป็นกลไกทางธรรมชาติที่ตอบสนองต่อสารประกอบบางอย่างที่อยู่ในพริก ซึ่งกลไกนี้มีความน่าสนใจและช่วยให้เราเข้าใจการทำงานของระบบในร่างกายได้มากขึ้น

สารสำคัญที่เป็นตัวการหลักคือสารแคปไซซิน ซึ่งเป็นสารที่ให้ความเผ็ดร้อนในพริกนั่นเอง เมื่อเราทานอาหารที่มีพริก สารตัวนี้จะเข้าไปกระตุ้นตัวรับความรู้สึกที่เรียกว่า TRPV1

ซึ่งกระจายอยู่ทั่วร่างกายรวมถึงในช่องปากและจมูก ตัวรับความรู้สึกเหล่านี้มีหน้าที่หลักในการแจ้งเตือนสมองเกี่ยวกับอุณหภูมิที่เพิ่มสูงขึ้น ดังนั้นเมื่อสารแคปไซซินเข้าไปจับกับตัวรับเหล่านี้

สมองจะเข้าใจผิดว่าร่างกายกำลังสัมผัสกับความร้อนสูงเกินไป แทนที่จะรับรู้ว่าเป็นเพียงรสชาติเผ็ดเพียงอย่างเดียว เมื่อสมองได้รับสัญญาณผิดพลาดเช่นนั้น

ร่างกายจึงต้องรีบหาทางระบายความร้อนเพื่อรักษาอุณหภูมิภายในให้อยู่ในสภาวะสมดุล การตอบสนองที่เกิดขึ้นคือระบบประสาทอัตโนมัติจะสั่งการให้ต่อมต่างๆ ทำงานหนักขึ้น โดยเฉพาะต่อมเหงื่อที่หนังศีรษะและใบหน้า

และต่อมน้ำมูกภายในโพรงจมูก เพื่อหวังจะใช้ความชื้นเหล่านั้นมาช่วยแลกเปลี่ยนความร้อนและลดอุณหภูมิลงให้เร็วที่สุด

การที่น้ำมูกไหลออกมาหลังจากทานเผ็ดจึงเป็นเสมือนระบบปรับอากาศฉุกเฉินที่ร่างกายเปิดใช้งานโดยอัตโนมัติ เพื่อขับความร้อนที่คิดว่ากำลังคุกคามเยื่อบุทางเดินหายใจออกไป นอกจากเรื่องของการปรับอุณหภูมิแล้ว

สารแคปไซซินยังส่งผลโดยตรงต่อการกระตุ้นให้เส้นเลือดในโพรงจมูกขยายตัวมากขึ้น การขยายตัวของเส้นเลือดจะทำให้เกิดเลือดมาเลี้ยงบริเวณนั้นมากขึ้น

ซึ่งตามมาด้วยการสร้างน้ำมูกที่เหลวและใสขึ้นกว่าปกติเพื่อล้างสิ่งที่ร่างกายเข้าใจว่าเป็นสิ่งแปลกปลอมหรือความร้อนสะสมออกไป ยิ่งอาหารมีความเผ็ดมากเท่าไหร่ การกระตุ้นระบบประสาทส่วนนี้ก็จะยิ่งรุนแรงมากขึ้นเท่านั้น

จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่บางคนถึงกับมีน้ำมูกไหลเป็นทางหรือเหงื่อท่วมตัวเวลาทานอาหารรสจัด สิ่งที่น่าทึ่งคือร่างกายมนุษย์มีความฉลาดและรวดเร็วในการส่งสัญญาณเหล่านี้มาก ไม่ว่าจะเป็นมื้อเล็กหรือมื้อใหญ่

หากมีส่วนประกอบของพริกเข้มข้น ร่างกายก็จะพร้อมตอบสนองในลักษณะเดียวกันเสมอ เป็นเรื่องที่น่าสนใจว่าแม้จะเป็นเพียงความรู้สึกที่เกิดจากรสสัมผัส

แต่ร่างกายกลับตอบสนองอย่างจริงจังเสมือนเผชิญกับสถานการณ์อุณหภูมิสูงจริงๆ อาการน้ำมูกไหลจากการทานเผ็ดจึงเป็นเครื่องยืนยันอย่างดีถึงความไวของระบบเซนเซอร์ในร่างกายของเรา ที่พร้อมจะปกป้องเราจากสิ่งเร้าต่างๆ

อยู่เสมอ แหล่งข้อมูลอ้างอิง https://www.scientificamerican.com/article/why-do-chilies-make-you-runny-nose/