ทำไมตากฝนแล้วถึงเป็นไข้ทั้งที่ฝนไม่มีเชื้อโรค

ภาพที่คุ้นกันดีคือกลับบ้านมาพร้อมเสื้อเปียก ผมเปียก ตัวเย็น พอตกกลางคืนเริ่มครั่นเนื้อครั่นตัว เช้าวันต่อมามีน้ำมูก เจ็บคอ หรือมีไข้ จึงดูเหมือนว่าฝนเป็นต้นเหตุโดยตรง แต่ความจริงต้องแยกออกเป็นสองเรื่อง ฝนทำให้ตัวเราเปียกและเย็นลงได้ ส่วนไข้เกิดจากร่างกายกำลังตอบสนองต่อการติดเชื้อหรือสาเหตุอื่น ไม่ได้เกิดเพราะหยดฝนสัมผัสผิวแล้วเปลี่ยนเป็นไข้ทันที

ไข้หวัดต้องมีเชื้อ ไม่ใช่แค่มีฝน

ไข้หวัดธรรมดาเป็นการติดเชื้อไวรัสในระบบทางเดินหายใจส่วนบน ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ ระบุว่ามีไวรัสทางเดินหายใจมากกว่า 200 ชนิดที่ทำให้เกิดอาการหวัดได้ โดยไรโนไวรัสเป็นสาเหตุที่พบบ่อย เชื้อแพร่จากละอองที่ผู้ติดเชื้อไอหรือจาม การอยู่ใกล้ชิดกัน และการจับพื้นผิวที่ปนเปื้อนแล้วเอามือไปแตะตา จมูก หรือปาก

ดังนั้นคนที่เดินกลางฝนโดยไม่เคยรับเชื้อ ก็ไม่ได้ต้องเป็นหวัดหรือเป็นไข้ทุกคน ขณะเดียวกันคนที่ไม่โดนฝนเลยก็ป่วยได้ หากรับเชื้อจากคนรอบตัว คำว่า “ไข้หวัด” ที่ใช้กันในชีวิตประจำวันยังทำให้สับสน เพราะหวัดธรรมดาในผู้ใหญ่มักไม่มีไข้หรือมีเพียงไข้ต่ำ ส่วนไข้หวัดใหญ่มักเริ่มค่อนข้างฉับพลัน มีไข้หรือหนาวสั่น ปวดเมื่อย ปวดศีรษะ และอ่อนเพลียเด่นกว่า

แล้วทำไมอาการชอบมาตามหลังการตากฝน

เหตุผลแรกคือเรื่องเวลา หลังรับไวรัสมาแล้ว อาการไม่ได้ออกทันที ไวรัสต้องใช้เวลาฟักตัวและเพิ่มจำนวนก่อน คนหนึ่งอาจรับเชื้อจากที่ทำงาน รถโดยสาร ห้องเรียน หรือคนในบ้านมาก่อน พอดีกับวันที่ไปตากฝนแล้วอาการเริ่มแสดงในคืนนั้นหรือวันถัดมา สมองจึงเชื่อมสองเหตุการณ์เข้าด้วยกัน ทั้งที่การติดเชื้อเริ่มไปก่อนแล้ว

เหตุผลถัดมาคือช่วงฝนตกคนมักเข้าไปหลบอยู่ในพื้นที่ปิด ใกล้กัน และอากาศถ่ายเทไม่ดี รถโดยสาร ร้านค้า ศาลารอรถ หรือห้องที่ปิดประตูหน้าต่างล้วนเพิ่มโอกาสสัมผัสละอองจากผู้ป่วย หากมือเปียกแล้วรีบจับโทรศัพท์ ราวบันได ลูกบิด หรือจับหน้าโดยไม่ได้ล้างมือ เส้นทางรับเชื้อก็ยังเป็นการสัมผัสเช่นเดิม ไม่ใช่น้ำฝนซึมเข้าไปสร้างเชื้อในร่างกาย

ส่วนความเย็นจากเสื้อผ้าเปียกทำให้หลอดเลือดบริเวณผิวหนังหดตัว ร่างกายสั่นเพื่อสร้างความร้อน จมูกอาจมีน้ำมูกไหล และรู้สึกปวดเมื่อยหรือไม่สบายตัวได้ อาการเหล่านี้คล้ายตอนเริ่มป่วยมาก จึงยิ่งทำให้รู้สึกว่าไข้กำลังมา หากเปียกอยู่นานในลมแรงหรืออุณหภูมิต่ำ ร่างกายอาจสูญเสียความร้อนจนเกิดภาวะตัวเย็นเกินได้ แต่ในอากาศแบบไทยทั่วไป สิ่งที่พบบ่อยกว่าคือความไม่สบายตัวร่วมกับการติดเชื้อที่ได้รับมาก่อนหรือได้รับระหว่างอยู่ใกล้คนอื่น

กลับถึงบ้านควรทำอะไร

ถอดเสื้อผ้าเปียก เช็ดตัวและผมให้แห้ง เปลี่ยนเป็นชุดแห้ง แล้วอยู่ในบริเวณที่อุ่นพอดี การอาบน้ำอุ่นช่วยให้สบายตัว แต่ไม่ได้ฆ่าไวรัสที่เข้าไปในร่างกายแล้ว ควรล้างมือด้วยสบู่ ไม่ใช้แก้วน้ำหรือช้อนร่วมกับคนอื่น และพักผ่อนให้เพียงพอ หากมีน้ำมูก ไอ หรือเจ็บคอ ควรสวมหน้ากากเมื่ออยู่ใกล้ผู้อื่นและเปิดให้อากาศถ่ายเท เพื่อลดการส่งเชื้อให้คนในบ้าน

ถ้ารู้สึกร้อนหรือหนาวสั่นควรวัดอุณหภูมิจริง ไม่ควรตัดสินจากการเอามือแตะหน้าผากอย่างเดียว ดื่มน้ำตามปกติเพื่อชดเชยน้ำที่เสียไปและสังเกตอาการ ยาปฏิชีวนะไม่รักษาไข้หวัดที่เกิดจากไวรัส จึงไม่ควรซื้อกินเอง ส่วนยาลดไข้ต้องใช้ตามฉลากและระวังยาหลายชื่อการค้าที่มีตัวยาซ้ำกัน

เมื่อไรไม่ควรเหมาว่าเป็นแค่ตากฝน

ควรพบแพทย์หากมีไข้สูงต่อเนื่อง อาการไม่ดีขึ้นหรือกลับแย่ลงหลังเคยทุเลา หายใจลำบาก เจ็บหรือแน่นหน้าอก ซึม สับสน ชัก อ่อนแรงมาก ดื่มน้ำไม่ได้ หรือปัสสาวะน้อย เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ ผู้มีโรคเรื้อรัง และผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำควรระวังเป็นพิเศษ เพราะไข้ที่ตามหลังวันฝนตกอาจเป็นไข้หวัดใหญ่ โควิด-19 หรือการติดเชื้อชนิดอื่นที่ต้องประเมินให้ตรงโรค

สรุปแบบไม่โทษฝนเกินเหตุได้ว่า การตากฝนไม่ได้สร้างเชื้อไวรัสและไม่ได้ทำให้เป็นไข้โดยตรง แต่เสื้อผ้าเปียก ความเย็น ความเหนื่อย การไปเบียดกันในที่หลบฝน และจังหวะที่เชื้อกำลังฟักตัว ทำให้การป่วยดูเหมือนเกิดจากฝน การรีบทำตัวให้แห้งยังเป็นเรื่องที่ควรทำ เพียงแต่การป้องกันเชื้อด้วยการล้างมือ เลี่ยงใกล้ชิดผู้ป่วย สวมหน้ากากเมื่อมีอาการ และระบายอากาศ ก็สำคัญไม่แพ้กัน

อ้างอิงข้อมูล
https://www.cdc.gov/common-cold/about/index.html
https://www.cdc.gov/flu/signs-symptoms/index.html
https://www.nhs.uk/conditions/common-cold/